Pakistan khai thác rừng ven sông, tạo nguồn thu từ tín chỉ carbon xanh

TMO - Pakistan đang đẩy mạnh khai thác giá trị sinh thái của các khu rừng ven sông bằng việc phát triển thị trường tín chỉ carbon xanh, mở ra hướng đi bền vững cho cả kinh tế và môi trường.

Thông qua việc bảo tồn, trồng mới và quản lý rừng hiệu quả, nước này kỳ vọng biến các dải rừng dọc sông thành nguồn thu ổn định, đồng thời góp phần giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Chính quyền tỉnh Sindh (Pakistan) tiếp tục khởi động một sáng kiến mới về giao dịch tín chỉ carbon, thông qua Sở Lâm nghiệp dưới hình thức hợp tác công - tư (PPP), nhằm khôi phục hệ sinh thái rừng ven sông và tạo thêm nguồn thu.

Các dự án thuộc sáng kiến này sẽ được triển khai trên diện tích khoảng 34.000 hecta tại hai huyện Matiari và Jamshoro, nằm giữa hai bờ sông Indus. Tỉnh Sindh hiện sở hữu khoảng 238.760 ha rừng ven sông, 80.937 ha rừng trồng có tưới, cùng 607.027 ha rừng ngập mặn và 457.294 ha đồng cỏ.

Tuy nhiên, phần lớn diện tích này từng bị chiếm dụng bởi các nhóm lợi ích nhằm trục lợi từ đất rừng. Tình trạng sử dụng trái phép đất rừng đặc biệt phổ biến tại các khu vực dọc sông.

Mục tiêu của sáng kiến, theo giới chức tỉnh, là trồng rừng tái sinh để bán tín chỉ carbon ra thị trường quốc tế, đồng thời khôi phục đa dạng sinh học đã bị mất. ông Riaz Waghan, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp Sindh, cho biết: “Chính quyền Sindh sẽ bán tín chỉ carbon thông qua dự án trồng rừng tại khu vực ven sông. Chúng tôi sẽ trồng ba loài cây bản địa, trong đó có keo và prosopis. Dự án này dự kiến hấp thụ khoảng 20 triệu tấn khí CO2”.

Vòng đời dự án kéo dài 22 năm, tính từ sau hai năm đầu gây trồng và phục hồi rừng. Khoảng 55 - 60% doanh thu từ tín chỉ carbon sẽ được giữ lại cho chính quyền Sindh, trong khi 5% sẽ đóng góp cho mục tiêu đóng góp quốc gia (NDC) của Pakistan gửi lên Công ước khung Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC). Ông Waghan nhấn mạnh: “Dự án này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp phục hồi đa dạng sinh học đã mất tại vùng rừng ven sông. Chúng tôi cam kết không để tái diễn tình trạng lấn chiếm đất rừng hay chuyển đổi sang canh tác nông nghiệp. Sau khi được kiểm định theo tiêu chuẩn carbon quốc tế, tín chỉ carbon sẽ được bán ra thị trường thương mại carbon toàn cầu”.

Các dự án thuộc giao dịch tín chỉ carbon sẽ được triển khai trên diện tích rừng khoảng 34.000 hecta tại hai huyện Matiari và Jamshoro. (Ảnh minh hoạ: PMH). 

Theo ông Waghan, dù Pakistan không phải quốc gia phát thải carbon lớn, nước này vẫn có thể hưởng lợi từ cơ chế tín chỉ carbon. Trong đó, cơ chế tín chỉ carbon tạo cơ hội các nước đang phát triển như Pakistan bán quyền hấp thụ carbon cho những quốc gia phát thải cao, qua đó vừa thu ngoại tệ, vừa thúc đẩy bảo vệ rừng. Theo đó, về mặt chính sách, vào năm 2023, Chính quyền Sindh cũng đã ban hành bản sửa đổi Chính sách Quản lý Rừng Bền vững Sindh 2019.

Điều này mở ra hướng đi mới vừa tạo cơ hội cho thị tường carbon rừng Pakistan, vừa thúc đẩy bảo tồn và phục hồi rừng bền vững tại nước này. Bản sửa đổi đã loại bỏ các điều khoản cho phép hoạt động nông nghiệp trên đất rừng, vốn từng gây tranh cãi suốt nhiều năm về việc sử dụng đất ven sông chỉ nên dành cho trồng rừng, không cho canh tác.  Trên thực tế, trong báo cáo hồi tháng 7/2025, Bộ trưởng Hàng hải Pakistan Mohammad Junaid cho biết hai giai đoạn của dự án Delta Blue Carbon đã thu về 40 triệu USD từ việc bán tín chỉ carbon và được kỳ vọng sẽ đem lại hàng tỷ USD trong các thập kỷ tới.

Dự án này bao phủ hơn 350.000 hecta (khoảng 3.500 km2) tại vùng châu thổ sông Indus, thuộc các huyện Sujawal, Thatta và Badin. Khởi động từ năm 2015, dự án kéo dài đến năm 2075, với tổng lượng hấp thụ carbon ước tính 142 triệu tấn CO2 tương đương trong suốt vòng đời.

Trong đó, tỉnh Sindh đã bán 3 triệu tín chỉ carbon với giá 40 triệu USD, và một đợt thanh toán khác trị giá 20 triệu USD đang trong giai đoạn xác thực. Giai đoạn thứ hai của dự án đang tiến hành giám sát rừng ngập mặn để xác định lượng hấp thụ carbon.

Năm 2023, chính phủ liên bang cho phép Sindh thu về 200 - 220 triệu USD trong vòng hai thập kỷ từ việc mở rộng rừng ngập mặn, phù hợp với cam kết giảm phát thải quốc gia của Pakistan trong khuôn khổ chương trình giảm phát thải toàn cầu.

Lê Minh