Nhật Bản khởi động dự án khai thác đất hiếm dưới đáy biển 

TMO - Một tàu nghiên cứu biển của Nhật Bản đã rời cảng, bắt đầu nhiệm vụ kéo dài khoảng 1 tháng nhằm thu gom bùn đáy biển chứa các nguyên tố đất hiếm ở độ sâu xấp xỉ 6.000 mét ở khu vực gần đảo xa Minamitorishima trên Thái Bình Dương.

Hoạt động này nằm trong Chương trình Thúc đẩy Đổi mới Chiến lược Liên bộ (SIP) của chính phủ Nhật Bản, nhằm tăng sức chống chịu trong dài hạn trước các rủi ro về nguồn cung đất hiếm, đặc biệt là giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Hiện tại, Trung Quốc kiểm soát gần 70% hoạt động khai thác đất hiếm toàn cầu, còn Nhật Bản vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Quốc. Riêng năm 2024, khoảng 63% lượng đất hiếm Nhật Bản nhập khẩu đến từ thị trường này.

Chương trình SIP và Cơ quan Khoa học - Công nghệ Trái đất và Biển Nhật Bản (JAMSTEC)- đơn vị trực tiếp triển khai nhiệm vụ trên coi đây là “bước đi đầu tiên” hướng tới công nghiệp hóa nguồn đất hiếm khai thác trong nước.

Tàu nghiên cứu Chikyu của JAMSTEC rời cảng Shimizu thuộc tỉnh Shizuoka, miền Trung Nhật Bản và dự kiến trở lại vào giữa tháng 2. Chuyến đi nhằm thu gom bùn đáy biển giàu đất hiếm ở độ sâu gần 6.000 mét trong vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản gần Minamitorishima - hòn đảo cách Tokyo khoảng 1.950 km về phía Đông Nam.

(Ảnh minh họa).

Các khảo sát trước đây gần đảo Minamitorishima cho thấy bùn đáy biển tại khu vực này chứa ít nhất 6 nguyên tố đất hiếm với hàm lượng cao. Một số nguyên tố như dysprosium, neodymium và samarium là đầu vào cho nam châm hiệu suất cao, thường dùng trong mô-tơ xe điện. Yttrium được sử dụng trong diode phát quang (LED) và một số vật liệu siêu dẫn cho thiết bị y tế, còn gadolinium có mặt trong các hệ thống điều khiển của lò phản ứng hạt nhân.

Mục tiêu chính của đợt thu gom thử nghiệm này là kiểm tra hệ thống thiết bị thu gom bùn đáy biển. Sau đợt thu gom thử nghiệm lần này, Nhật Bản dự kiến đến tháng 2/2027 sẽ triển khai một chiến dịch quy mô lớn tại khu vực Minamitorishima, với công suất mục tiêu khoảng 350 tấn bùn mỗi ngày. Mục tiêu là kiểm tra toàn bộ quy trình từ khâu thu gom đến phân tách,  xử lý đất hiếm và xác định chi phí. 

Chính phủ Nhật Bản cũng lên kế hoạch xây dựng một cơ sở xử lý bùn giàu đất hiếm trên đảo Minamitorishima trước năm 2027. Thách thức lớn nhất của dự án nằm ở chi phí và môi trường. Khoảng cách xa đất liền khiến chi phí khai thác và vận chuyển cao, có thể gấp nhiều lần giá thị trường của đất hiếm Trung Quốc. Bên cạnh đó, thế giới hiện vẫn thiếu các quy định quốc tế rõ ràng về khai thác khoáng sản đáy biển, trong khi tác động sinh thái lâu dài chưa được đánh giá đầy đủ./.

Thảo Trang