Nhân giống dược liệu Lan một lá bằng hệ thống ngập chìm tạm thời

TMO - Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao TP.Hồ Chí Minh (thuộc Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM) đã nghiên cứu và thực hiện thành công quy trình nhân giống Lan một lá bằng hệ thống ngập chìm tạm thời, có thể ứng dụng vào sản xuất quy mô công nghiệp, góp phần chủ động trong việc sản xuất quy mô lớn dược liệu quý này.

Lan một lá còn có tên gọi khác như Lan cờ, Trân châu trắng, Thanh thiên quỳ,…. Đây là dược liệu quý được dùng để chữa lao phổi, ho, giải độc, trị mụn nhọt, sát trùng, diệt khuẩn vết thương,…

Giống Lan một lá là loài địa lan có giá trị lớn đối với môi trường và con người 

Hiện nay, cây Lan một lá sinh trưởng tự nhiên ngày càng ít, mọc chủ yếu ở vùng núi Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Hoà Bình,… Do chúng có rất nhiều giá trị trong trồng làm cảnh, làm thuốc…. nên đang bị khai thác một cách quá mức. Việc nhân giống chủ yếu được thực hiện bằng củ, nên số lượng cây giống được tạo ra không nhiều và kích thước không đồng đều, khó đáp ứng được nguồn cây giống cho các vùng chuyên canh cây dược liệu.

Để chủ động nguồn cung dược liệu Lan một lá, Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao TPHCM, đã nghiên cứu và hoàn thiện quy trình nhân giống bằng hệ thống ngập chìm tạm thời. Các nhà nghiên cứu thực hiện  cắt rễ của cây Lan một lá in vitro có chiều dài khoảng 2 - 3cm cấy vào môi trường MS bổ sung BA 1,0mg/L, đường 20g/L để cảm ứng tạo cụm thân rễ.

Phương pháp nuôi cấy ngập chìm trong nhân giống loài dược liệu

Sau đó, thực hiện cấy vào hệ thống ngập chìm tạm thời (số lần ngập chìm là 6 lần/24 giờ, thời gian mỗi lần ngập chìm là 10 phút), thể tích môi trường nuôi cấy là 600mL. Môi trường nuôi cấy là môi trường MS bổ sung BA 1,0mg/L, nước dừa 10mL/L, đường 20g/L. Đây là các thông số kỹ thuật tối ưu để nhân nhanh thân rễ sinh khối Lan một lá bằng hệ thống ngập chìm tạm thời (hệ số nhân rễ hơn 6 lần trong 12 tuần).

Quy trình nhân thân rễ in vitro cây Lan một lá bằng hệ thống ngập chìm tạm thời đã được áp dụng thử nghiệm tại các đơn vị sản xuất giống cây trồng trên địa bàn thành phố. Kết quả cho thấy, với quy trình này, đã tạo ra số lượng lớn sinh khối rễ cây dược liệu Lan một lá trong thời gian ngắn (từ 200g thân rễ in vitro tạo được 2kg sinh khối rễ tươi trong 12 tháng). Bằng phương pháp này, giá bán chỉ khoảng 900 ngàn đồng/kg sinh khối thân rễ tươi. Trong khi đó, giá bán Lan một lá trên thị trường từ 1,5 - 2 triệu đồng/kg sinh khối tươi.

Nguyễn Ngọc