Ngân hàng Chính sách xã hội TP. HCM: Kiến tạo sinh kế, nâng bước an sinh xã hội

TMO - Năm 2025, trong bối cảnh TP. HCM tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính và phục hồi mạnh mẽ sau nhiều biến động kinh tế – xã hội, hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội Chi nhánh TP. HCM (NHCSXH) khẳng định vai trò là trụ cột trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Với tổng nguồn vốn hơn 25.339 tỷ đồng, dư nợ đạt trên 24.210 tỷ đồng, dòng vốn ưu đãi đã góp phần tạo sinh kế bền vững, cải thiện chất lượng cuộc sống và giữ vững ổn định xã hội trên địa bàn.

Trụ cột an sinh xã hội

Trước nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, tạo việc làm, học tập và cải thiện đời sống ngày càng lớn, dòng vốn tín dụng chính sách (TDCS) tiếp tục khẳng định vai trò là “bệ đỡ” quan trọng cho người nghèo và các đối tượng yếu thế, giúp họ có thêm điều kiện vươn lên ổn định cuộc sống một cách bền vững.

Dòng vốn ưu đãi là điểm tựa quan trọng để người dân phát triển sinh kế. Trong ảnh: Ông Nguyễn Văn Bỉnh, xã Trừ Văn Thố với mô hình nuôi lươn không bùn. 

Tại khu phố Hiệp An 3, phường Phú An, gia đình chị Phan Thị Ngọc Diệp từng thuộc diện hộ nghèo, kinh tế chật vật khi bản thân chị mắc bệnh tim, chỉ có thể làm việc bán thời gian, còn chồng là công nhân với thu nhập bấp bênh. Nỗi lo lớn nhất của anh chị là tương lai học tập của con trai Nguyễn Khách Ngọc khi em trúng tuyển vào trường đại học. Nhờ sự quan tâm, bình xét kịp thời của chính quyền địa phương và các hội, đoàn thể, gia đình chị được tiếp cận 75 triệu đồng từ chương trình tín dụng học sinh – sinh viên để trang trải chi phí học tập cho con.

Nguồn vốn ấy đã tiếp thêm động lực để Ngọc yên tâm theo đuổi con đường học vấn. Đến nay, khi Ngọc đã tốt nghiệp, có việc làm và thu nhập ổn định, cùng anh trai phụ giúp cha mẹ, cuộc sống gia đình chị Diệp từng bước ổn định và chính thức vươn lên thoát nghèo. 

Ở tuổi xế chiều, ông Nguyễn Văn Bỉnh, tổ 3, ấp Bàu Hai, xã Trừ Văn Thố vẫn duy trì lao động và có thu nhập ổn định nhờ mô hình nuôi lươn không bùn. Năm 2025, ông được NHCSXH cho vay 80 triệu đồng, tạo nguồn lực quan trọng để đầu tư 4 bể nuôi với khoảng 25.000 con giống. Nhờ có vốn kịp thời, mô hình được triển khai bài bản, mỗi lứa lươn đạt sản lượng bình quân khoảng 5,5 tấn, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, giúp ông chủ động trang trải cuộc sống ngay tại nhà.

Theo ông Bỉnh, từ chỗ còn lo lắng vì thiếu kinh nghiệm, nay ông đã vững tay nghề và tin tưởng vào hướng đi này. Nguồn vốn TDCS không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn giúp người cao tuổi như ông có việc làm phù hợp, tiếp tục lao động, sống vui và sống có ích.

Bên cạnh hỗ trợ sản xuất và sinh kế, TDCS còn góp phần nâng cao chất lượng đời sống và bảo vệ môi trường nông thôn. Trường hợp chị Ngô Thị Hồng, cư trú tại ấp Bàu Dày, xã Trừ Văn Thố là minh chứng rõ nét. Dù đã có nhà ở, nhưng công trình nước sạch và nhà vệ sinh của gia đình chị xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe.

Thông qua Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) Nguyễn Thị Hà do Hội Nông dân quản lý, chị Hồng được vay 50 triệu đồng từ chương trình Nước sạch và vệ sinh môi trường. Cùng với 10 triệu đồng vốn tự có, chị đầu tư xây dựng bể nước mới, cải tạo hệ thống đường ống và xây lại nhà vệ sinh kiên cố. Nhờ đó, điều kiện sinh hoạt của gia đình được cải thiện rõ rệt, góp phần giảm nguy cơ bệnh tật và chung tay xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Ông Trần Văn Tiên, Giám đốc NHCSXH Chi nhánh TP. HCM cho biết, sau khi sắp xếp địa giới hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chi nhánh đã chủ động phối hợp với UBND các phường, xã và các tổ chức chính trị – xã hội nhận ủy thác để duy trì ổn định mạng lưới giao dịch như trước. Hiện toàn Thành phố duy trì 402 điểm giao dịch, gồm 116 điểm tại trụ sở UBND xã mới, 87 điểm tại trụ sở UBND xã cũ và 199 điểm tại các địa điểm sinh hoạt cộng đồng, bảo đảm người dân thuận lợi trong tiếp cận vốn.

Theo ông Tiên, riêng trong năm 2025, với doanh số cho vay hơn 9.000 tỷ đồng, TDCS đã hỗ trợ vốn sản xuất, kinh doanh cho 4.231 hộ nghèo, hộ cận nghèo; tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm cho 94.326 lao động; giúp 5.670 học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn học tập, trong đó có 156 em theo học các ngành STEM; hỗ trợ 22.791 hộ cải tạo và xây dựng mới hơn 45.400 công trình nước sạch, vệ sinh môi trường; giúp 133 người chấp hành xong án phạt tù có vốn làm ăn, tái hòa nhập cộng đồng; và hỗ trợ xây dựng 818 căn nhà ở xã hội cho các đối tượng thu nhập thấp.

“TDCS đã góp phần quan trọng trong việc thực hiện hiệu quả các mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ”, ông Trần Văn Tiên nhấn mạnh.

Mở rộng độ bao phủ, nâng cao chất lượng tín dụng

TDCS chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự đồng hành chặt chẽ của các tổ chức chính trị – xã hội nhận ủy thác. Thông qua Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên, nguồn vốn ưu đãi không chỉ được chuyển tải đến đúng đối tượng mà còn được “cụ thể hóa” thành những mô hình sinh kế thiết thực, gắn với sản xuất, giảm nghèo bền vững và hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống.

Lãnh đạo NHCSXH kiểm tra hoạt động điểm giao dịch xã.

Không chỉ hướng dẫn thủ tục, các tổ chức hội còn trực tiếp bình xét, kiểm tra và giám sát việc sử dụng vốn vay. Nhờ đó, nguồn vốn chính sách được quản lý chặt chẽ, hạn chế tình trạng sử dụng sai mục đích, đồng thời gắn với từng mô hình phát triển kinh tế cụ thể ở cơ sở. Mạng lưới tổ TK&VV tiếp tục là “cánh tay nối dài” của NHCSXH, giúp việc quản lý, đôn đốc và hỗ trợ người vay được thực hiện thường xuyên, hiệu quả.

Thực tế cho thấy, ở đâu tổ chức hội hoạt động mạnh, tổ TK&VV vận hành nền nếp, ở đó vốn vay được phát huy tốt, nợ quá hạn thấp và phong trào làm kinh tế hộ phát triển bền vững. Bà Phan Thị Như Linh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Tân Định, cho biết: “Chúng tôi không chỉ làm trung gian hướng dẫn thủ tục, mà còn theo sát từng hộ vay, nhắc nhở sử dụng vốn đúng mục đích, động viên chị em làm ăn bài bản. Hiệu quả của TDCS có phần rất lớn từ trách nhiệm của các tổ chức hội ở cơ sở”.

Tại xã Bình Mỹ, câu chuyện vươn lên của chị Lý Xuân Mai, ngụ ấp An Hòa 1, là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của nguồn vốn khi đến đúng người, đúng nhu cầu. Trước đây, cả hai vợ chồng chị đều làm công nhân, thu nhập bấp bênh, gia đình thuộc diện cận nghèo. Áp lực công việc kéo dài khiến chị khó chăm sóc con cái, chị quyết định nghỉ làm công nhân để chuyển hướng sang làm nông nghiệp, tìm hướng đi ổn định lâu dài hơn.

Năm 2022, thông qua sự giới thiệu của Hội Nông dân xã, chị được vay 100 triệu đồng từ nguồn vốn hỗ trợ giảm nghèo của thành phố để đầu tư chăn nuôi bò sinh sản. Từ đồng vốn ban đầu, cùng với sự cần cù và tinh thần ham học hỏi, mô hình chăn nuôi của gia đình chị từng bước phát huy hiệu quả. Không chỉ tập trung chăm sóc đàn bò, chị Mai còn tranh thủ làm gia công thủ công mỹ nghệ từ lục bình và giữ trẻ tại nhà để tăng thêm thu nhập.

Đến nay, sau khi trừ chi phí, gia đình chị có nguồn thu ổn định, đủ khả năng trả nợ gốc, lãi vay và trang trải sinh hoạt, nuôi hai con ăn học đầy đủ. Không chỉ thoát nghèo bền vững, chị còn tích cực tham gia công tác xã hội, trở thành hội viên nông dân gương mẫu, hiện đảm nhiệm vai trò Phó Bí thư ấp và tham gia Ban Công tác Mặt trận ấp.

Ông Đặng Văn Kiên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bình Mỹ, khẳng định: “Quản lý vốn vay là quản lý niềm tin của Nhà nước giao cho tổ chức hội. Mỗi khoản nợ quá hạn không chỉ là con số tài chính, mà còn là uy tín. Chúng tôi luôn xem việc giữ vững chất lượng tín dụng là nhiệm vụ chính trị quan trọng”.

Theo lãnh đạo NHCSXH TP.HCM, cơ cấu dư nợ năm 2025 tiếp tục cho thấy định hướng rõ ràng của TDCS. Chương trình cho vay giải quyết việc làm đạt hơn 17.342 tỷ đồng, chiếm 71,6% tổng dư nợ. Cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn đạt hơn 1.947 tỷ đồng, chiếm 8%. Cho vay học sinh, sinh viên đạt hơn 1.785 tỷ đồng, chiếm 7,4%. Cho vay hỗ trợ giảm nghèo đạt hơn 1.479 tỷ đồng, chiếm 6,1% và cho vay nhà ở xã hội đạt hơn 1.423 tỷ đồng, chiếm 5,9%.

Những con số này cho thấy TDCS đang tập trung mạnh vào các lĩnh vực then chốt như tạo việc làm, cải thiện môi trường sống, đầu tư cho giáo dục và nhà ở, qua đó góp phần giải quyết những vấn đề an sinh xã hội cốt lõi, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Chú trọng nâng cao chất lượng tín dụng. Trong ảnh: Họp Ban đại diện HĐQT chi nhánh NHCSXH TP.HCM. 

Năm 2026, NHCSXH TP.HCM tiếp tục tham mưu tăng nguồn vốn ủy thác từ ngân sách Thành phố, ưu tiên cho các chương trình giải quyết việc làm, nhà ở xã hội, nước sạch và vệ sinh môi trường. Cùng với việc mở rộng quy mô, ngân hàng chú trọng nâng cao chất lượng tín dụng, kiểm soát chặt nợ quá hạn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành nhằm bảo đảm công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận nguồn vốn.

Song song đó, vai trò của các tổ chức chính trị – xã hội nhận ủy thác tiếp tục được củng cố, chất lượng hoạt động của các Tổ TK&VV ở cơ sở được nâng cao, bảo đảm TDCS không chỉ mở rộng về “độ bao phủ” mà còn đi vào chiều sâu, phát huy hiệu quả thực chất và bền vững./. 

Hạnh Nhi