Nâng cao hiệu quả quản lý, xử lý chất thải rắn sinh hoạt

TMO - Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ các giải pháp để hoàn thành mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM khóa XI, phấn đấu đến năm 2025, ít nhất 80% rác thải sinh hoạt được xử lý bằng công nghệ mới hiện đại (đốt phát điện) và tái chế.

Thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố cho biết, hiện trung bình mỗi ngày thành phố phải xử lý khoảng 9.500 tấn rác thải sinh hoạt/ngày, cao điểm có thể đến 11.000 - 12.000 tấn/ngày; dự báo đến năm 2025 là 13.000 tấn/ngày.

Ngoài ra, mỗi ngày tại TPHCM còn phát sinh hơn 4.000 tấn rác thải rắn công nghiệp và 400 tấn rác thải nguy hại, trong đó có 45 tấn rác thải y tế. Khối lượng rác thải sinh hoạt đa phần được xử lý bằng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh (chiếm 60%), phần còn lại được xử lý bằng phương pháp đốt (không thu hồi năng lượng), sản xuất phân bón và tái chế. 

Hiện trung bình mỗi ngày TP.HCM phải xử lý khoảng 9.500 tấn rác thải sinh hoạt/ngày. Ảnh: N.Châu 

Trong điều kiện hệ thống công trình hạ tầng đô thị chưa được phát triển đồng bộ, trình độ và năng lực quản lý chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của quá trình đô thị hóa thì rác thải đã làm nảy sinh nhiều áp lực đối với môi trường cũng như sức khỏe cộng đồng. Việc triển khai các biện pháp xử lý rác thải theo phương thức hiện đại thay thế dần biện pháp chôn lấp lạc hậu là hết sức cần thiết. 

Để đảm bảo đạt chỉ tiêu tỷ lệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) bằng công nghệ đốt phát điện và tái chế đến năm 2025 đạt ít nhất 80%, hướng tới năm 2030 đạt 100%, UBND TP.HCM đã giao Sở TN&MT chủ động phối hợp cùng các sở, ngành liên quan tham mưu triển khai các nhóm giải pháp. Theo đó, TP.HCM sẽ thực hiện chuyển đổi công nghệ xử lý CTRSH hiện hữu sang đốt phát điện đối với các chủ xử lý đang có hợp đồng xử lý rác thải sinh hoạt với thành phố; đồng thời đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư mới.

Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố cho biết, về nhóm giải pháp chuyển đổi công nghệ xử lý, trên địa bàn thành phố hiện có 4 dự án chuyển đổi công nghệ xử lý CTRSH sang đốt phát điện đang triển khai.  Đối với nhóm giải pháp đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư mới, UBND TP.HCM đã chỉ đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp cùng các sở, ngành liên quan xây dựng quy trình chung về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) để làm cơ sở triển khai thực hiện. Trước mắt sẽ triển khai thực hiện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án xử lý rác với tổng công suất 2.000 tấn/ngày. 

Bên cạnh đó, Sở TN&MT còn phối hợp với Tổ công tác liên ngành (thành viên gồm đại diện các Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Tư pháp, Sở Tài chính, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Xây dựng) thẩm định dự án xử lý chất thải trên địa bàn; làm việc với nhiều nhà đầu tư có nhu cầu đầu tư dự án xử lý chất thải rắn sinh hoạt.

Nâng cao năng lực thu gom, tăng tốc chuyển đổi công nghệ xử lý rác thải góp phần hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường 

Dự kiến đến năm 2025, khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày tại TP.HCM là gần 13.000 tấn. Trong khi đó, lượng rác thải xử lý bằng công nghệ đốt phát điện và tái chế mà các doanh nghiệp đang triển khai và đề xuất triển khai là khoảng 10.000 tấn/ngày. Do vậy, nếu các nhà đầu tư chuyển đổi công nghệ xử lý CTRSH đúng tiến độ và việc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án mới có kết quả, nhà đầu tư hoàn thành xây dựng và đi vào vận hành theo kế hoạch thì TP.HCM đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu 80% CTRSH được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện và tái chế vào năm 2025 và hướng tới 100% vào năm 2030. 

Trong giai đoạn 2016 - 2021, thành phố đã ban hành 26 văn bản quy phạm pháp luật về quản lý chất thải rắn. Hiện nay, khối lượng chất thải rắn phát sinh trên địa bàn khoảng 10.000 tấn/ngày. Công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn được bảo đảm kịp thời, không để xảy ra tình trạng tồn đọng chất thải trong ngày. 

Tuy nhiên, hiện nay, TP. Hồ Chí Minh có 5 bãi chôn lấp đã ngưng tiếp nhận chất thải rắn sinh hoạt (bãi chôn lấp số 1, 1A, 2, Đông Thạnh, Gò Cát). Để quản lý hiệu quả, thành phố đã có chủ trương kêu gọi đầu tư xã hội hóa để phủ đỉnh các bãi chôn lấp 1, 1A, 2; cải tạo, phục hồi đối với 2 bãi chôn lấp Đông Thạnh và Gò Cát.

Nhiều doanh nghiệp cũng đề xuất phương án cải tạo, xử lý các bãi chôn lấp đã ngưng tiếp nhận chất thải rắn sinh hoạt như cải tạo mặt bằng để xây dựng công viên khoa học, khu du lịch sinh thái; tạo quỹ đất sạch để hình thành khu đô thị mới… Hình thức thu hồi vốn được đa số các nhà đầu tư đưa ra là sử dụng quỹ đất sạch sau xử lý để phát triển khu đô thị. Tuy nhiên, việc xác định hình thức thu hồi vốn của các dự án đầu tư có liên quan đến quỹ đất sạch sau khi cải tạo các bãi rác đang được thành phố cân nhắc xem xét.

H. Phụng