Khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước mùa khô 2025

TMO - Trước tình hình thời tiết, xâm nhập mặn và hạn hán diễn biến phức tạp, để đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn nước, đảm bảo nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của người dân, UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước trong mùa khô năm 2025.

Tỉnh Lâm Đồng nằm phía Nam Tây nguyên có độ cao trung bình 1.000m so với mực nước biển. Nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và khu vực Tây Nguyên. Về nguồn nước mặt, toàn tỉnh Lâm Đồng có các hệ thống sông suối chính như: Đa Nhim, Đa Dâng, Đồng Nai, Đạ Nga, La Ngà và K’rông Nô.

Các hệ thống sông ngòi này chảy theo hướng Đông Bắc xuống Tây Nam với tổng lượng dòng chảy mặt phát sinh hàng năm khoảng 9,8 tỷ m3 nước, chiếm trên 50% tổng lượng mưa rơi trên địa bàn. Tuy nhiên, do địa hình dốc và chia cắt nên lượng nước mặt trên các sông suối rất dồi dào vào mùa mưa và khô kiệt nặng vào mùa khô.

Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Lâm Đồng, thời kỳ từ tháng 3/2025, mực nước trên các sông, suối trên địa bàn tỉnh giảm dần theo thời gian, khả năng cao sẽ gây hạn hán trong mùa khô hạn năm 2025 (đặc biệt các khu vực ở xa nguồn nước). Ngành chức năng cho biết, nếu xuất hiện tình hình nắng nóng kéo dài, hạn hán có khả năng gây ảnh hưởng tới đời sống và sản xuất.

Cụ thể, đối với cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp tại địa phương dự kiến có khoảng 11.075 ha đất sản xuất sẽ bị thiếu nước tại một số khu vực; trong đó, đa phần thuộc các khu vực xa nguồn nước.

Đơn cử, theo UBND huyện Đức Trọng, diện tích gieo trồng cây hàng năm trong vụ Đông Xuân 2023 - 2024 trên địa huyện là 11.382 ha; diện tích cây trồng dài ngày là 21.036 ha. Dự kiến mùa khô năm 2025, Đức Trọng có nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho diện tích khoảng 1.249 ha đất sản xuất tại các khu vực xa nguồn nước thuộc địa bàn các xã vùng Loan và các xã Ninh Gia, Phú Hội,...

Do đó, từ cuối năm 2024, Đức Trọng đã sớm xây dựng kế hoạch phòng, chống hạn hán, đảm bảo đủ nước cung cấp cho cây trồng, vật nuôi, hạn chế đến mức thấp nhất các thiệt hại có thể xảy ra, góp phần ổn định sản xuất. Trong khi đó, tại địa bàn huyện Đam Rông, người nuôi cá nước lạnh đã phải giảm 50% công suất nuôi do lượng nước suối đã giảm nghiêm trọng.

Tại huyện Di Linh, dự báo nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp cho diện tích khoảng 2.500 ha đất sản xuất thuộc địa bàn các xã: Gia Bắc, Sơn Điền, Tân Lâm, Đinh Trang Thượng, Tam Bố, Đinh Trang Hòa, Liên Đầm, Tân Nghĩa.

Bên cạnh đó, theo nhận định của địa phương, nếu vào cao điểm mùa khô, mực nước các sông, suối xuống thấp thì các công trình cấp nước sinh hoạt sẽ có nguy cơ thiếu nước cục bộ cho một số hộ dân.

Khô hạn khiến mực nước nhiều hồ nước của Lâm Đồng bị giảm nhanh. (Ảnh: KP). 

Trước thực trạng trên, tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Kế hoạch khai thác, sử dụng tài nguyên nước trong mùa khô năm 2025. Kế hoạch nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước, đảm bảo nhu cầu cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản và các ngành sản xuất, kinh doanh dịch vụ khác trên nguyên tắc điều hòa, phân phối tài nguyên nước công bằng, hợp lý giữa các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên nước, góp phần bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng và các nhu cầu thiết yếu khác của người dân trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Đồng thời, giúp khai thác hợp lý, tránh cạn kiệt nguồn nước dưới đất và suy thoái chất lượng nước trên cơ sở ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro hạn hán, lũ lụt.

Bên cạnh đó phù hợp với thực trạng nguồn nước của tỉnh, Kịch bản nguồn nước (lần đầu) trên lưu vực Đồng Nai và sông Srêpốk, trên cơ sở tiết kiệm nước, tránh thất thoát, lãng phí, dự phòng nguy cơ xảy ra hạn hán thiếu nước trong các tháng cuối mùa khô. Theo kịch bản nguồn nước, tính đến tháng 12/2024, tổng lượng nước trữ tại các hồ chứa thủy điện là 2.435,03 triệu m3, đạt từ 96,3% trở lên so với dung tích toàn bộ của hồ chứa, riêng hồ Đơn Dương đã tích đạt 100% so với dung tích toàn bộ. Hiện tỉnh Lâm Đồng có 13 hồ chứa thủy lợi có dung tích từ 3 triệu m3 trở lên nằm trên lưu vực sông Đồng Nai với tổng dung tích toàn bộ là 159,688 triệu m3, tổng dung tích hữu ích là 122,388 triệu m3 để đảm bảo cho diện tích tưới là 12.503 ha.

Về cấp nước sinh hoạt, địa phương có 19 nhà máy nước cho các đô thị và khu vực lân cận với tổng nhu cầu nước khai thác tối đa là 119.530 m/ngày đêm; trong đó, từ nguồn nước mặt là 93.760 m3/ngày đêm (chiếm tỷ lệ 78,4%), từ nguồn nước dưới đất là 25.770 m3/ngày đêm (chiếm tỷ lệ 21,6%),.. UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối; chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương và các đơn vị có liên quan nghiên cứu tổ chức triển khai thực hiện, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện Kế hoạch.

Người dân cần chủ động nguồn nước để bảo vệ diện tích cây trồng. 

Tổng hợp báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh kết quả thực hiện vào cuối mùa khô. Chỉ đạo các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi tổ chức rà soát, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa, công trình, hệ thống công trình thủy lợi bảo đảm sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, đa mục tiêu, chống thất thoát, lãng phí nước và bảo đảm lưu thông của dòng chảy trong hệ thống công trình, không gây ứ đọng, ô nhiễm nguồn nước.

Sở Công Thương có trách nhiệm tổ chức rà soát, điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa thủy điện bảo đảm sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, đa mục tiêu, chống thất thoát, lãng phí nước và bảo đảm lưu thông của dòng chảy trong hệ thống công trình, không gây ứ đọng, ô nhiễm nguồn nước. UBND các huyện, thành phố thực hiện các biện pháp theo dõi, giám sát, bảo vệ chất lượng nguồn nước sinh hoạt tại địa phương, cảnh báo hiện tượng bất thường về chất lượng nguồn.

Trường hợp xảy ra hạn hán, thiếu nước, thực hiện điều tiết, điều phối các hoạt động khai thác, sử dụng nước theo nguyên tắc ưu tiên cấp nước cho nhu cầu sinh hoạt, an sinh xã hội; hạn chế phân phối nguồn nước cho các hoạt động sử dụng nhiều nước không hiệu quả hoặc chưa cấp thiết; khai thác luân phiên giữa các nguồn nước mặt, nguồn nước dưới đất...

Việc quản lý, khai thác tài nguyên nước tại Lâm Đồng theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, công bằng, hợp lý, đa mục tiêu, bảo vệ hệ sinh thái thủy sinh, thích ứng với biến đối khí hậu sẽ góp phần bảo vệ tài nguyên nước bền vững trong hiện tại và tương lại.

Nguyễn Hợp