Hiệu quả từ ứng dụng công nghệ số trong bảo vệ rừng tại Quảng Ngãi

TMO - Những năm qua, lực lượng kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên địa bàn tỉnh. 

Theo Chi cục Kiểm lâm Quảng Ngãi, với địa hình rừng núi phức tạp, xa xôi, hiểm trở, đi lại khó khăn, trong khi lực lượng kiểm lâm tại các địa phương mỏng nên việc kiểm soát, phát hiện, ngăn chặn, xử lý các vi phạm về lâm nghiệp có khi chưa kịp thời. Cùng với đó, trang thiết bị phục vụ quản lý, bảo vệ rừng, nhất là thiết bị công nghệ cao trong giám sát nhằm phát hiện sớm các vi phạm, các mối nguy hại ảnh hưởng đến tài nguyên rừng dù đã được trang bị nhưng số lượng rất hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao... 

Trước những khó khăn, thách thức trên, Chi cục Kiểm lâm Quảng Ngãi xác định, ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số vào thực tiễn quản lý, bảo vệ rừng, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và phòng chống cháy rừng là giải pháp cốt lõi, góp phần giúp lực lượng kiểm lâm thực hiện tốt nhiệm vụ. Nhờ mạnh dạn ứng dụng khoa học-công nghệ những năm qua, công tác quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh đã và đang mang lại những hiệu quả rõ rệt. 

Cụ thể, khi ứng dụng phần mềm theo dõi diễn biến rừng FRMS, các phần mềm Mapinfo, Microstation, QGIS, công chức, viên chức kiểm lâm thông qua ứng dụng kết hợp giữa các phần mềm có thể sử dụng hình ảnh từ vệ tinh cung cấp, bước đầu xác định vị trí và tính toán diện tích bị biến động. Sau khi nắm được sự thay đổi hiện trạng rừng thông qua ảnh vệ tinh từ phần mềm, Chi cục Kiểm lâm sẽ chuyển tải ảnh cho các Hạt Kiểm lâm, chủ rừng và địa phương để kiểm tra biến động thực tế từ hiện trường. Qua đó, đã phát hiện kịp thời và ngăn chặn hàng chục vụ phá rừng trên địa bàn tỉnh.

Công nghệ số trở thành công cụ quan trọng để lực lượng kiểm lâm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ rừng (Ảnh minh họa). 

Tại khu vực rừng phòng hộ Trà Veo (xã Tây Trà), Tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Trà Veo bắt đầu chuyến tuần tra bằng cách mở ứng dụng Smart cài đặt trên điện thoại. Đây là ứng dụng giám sát rừng do Chi cục Kiểm lâm triển khai trong thời gian qua, giúp đơn giản hóa công tác ghi nhận, theo dõi và báo cáo tình hình tại rừng. 

Theo Tổ trưởng tổ cộng đồng bảo vệ rừng thôn Trà Veo, trước đây, mỗi lần đi tuần tra là phải cầm theo sổ sách, bút ghi chú từng đoạn đường, từng vị trí phát hiện dấu hiệu bất thường. Giờ thì chỉ cần vài thao tác là cập nhật được hết lên hệ thống, từ tọa độ, khoảnh rừng đến hình ảnh thực địa. Phát hiện có người lạ, bẫy thú, cháy rừng hay dấu hiệu xâm hại đều có thể lập tức gửi báo cáo về trung tâm. Nhờ ứng dụng Smart, hàng ngàn hecta rừng giao khoán cho cộng đồng ở xã Tây Trà được bảo vệ nghiêm ngặt.

Tại Ban Quản lý Rừng phòng hộ Thượng Thạch Nham, để bảo vệ tốt hơn 32,5 nghìn héc ta rừng và đất lâm nghiệp được giao quản lý, thời gian qua, đơn vị đã chú trọng tổ chức tập huấn chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ, viên chức và người lao động.

Hiện nay, toàn bộ cán bộ, viên chức và người lao động của đơn vị đều sử dụng thành thạo phần mềm quản lý dữ liệu và báo cáo tuần tra (Smart), phần mềm nghiệp vụ (Mapinfo), công nghệ ảnh viễn thám (Qgis, Google Earth), website cảnh báo cháy, điểm cháy, hệ thống quản lý văn bản và điều hành điện tử (iOffice)... Việc sử dụng công nghệ số đã mang lại lợi ích thiết thực, nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong công tác quản lý, điều hành và tiết kiệm thời gian, nhân lực cho công tác quản lý, bảo vệ rừng tại đơn vị... 

Toàn tỉnh hiện có 1 triệu hecta rừng, trong đó rừng sản xuất hơn 663.000ha, rừng phòng hộ hơn 308.000ha và rừng đặc dụng hơn 93.000ha, nếu chỉ dựa vào lực lượng kiểm lâm và cộng đồng thì không thể đủ sức bao quát. Do vậy, ứng dụng công nghệ là giải pháp tất yếu. 

Không chỉ dừng lại ở việc giám sát và cảnh báo cháy, ngành lâm nghiệp tỉnh Quảng Ngãi đang tích cực ứng dụng các phần mềm chuyên sâu và công nghệ viễn thám để xây dựng cơ sở dữ liệu rừng toàn tỉnh. Thông tin từ ảnh vệ tinh kết hợp dữ liệu địa lý số cho phép xác định chính xác trạng thái rừng, biến động diện tích, hỗ trợ công tác chi trả dịch vụ môi trường rừng minh bạch và khoa học hơn.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh, trong thời gian tới sẽ tiếp tục mở rộng đào tạo, tập huấn cho lực lượng tại cơ sở và cộng đồng về cách sử dụng thiết bị, phần mềm số để tăng hiệu quả sử dụng các trang thiết bị đã được đầu tư. Việc số hóa công tác quản lý, bảo vệ rừng là một phần trong chiến lược chuyển đổi số ngành nông nghiệp nói chung và lâm nghiệp nói riêng mà Quảng Ngãi đang triển khai./.

Đức Kiên