Ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, bảo vệ vùng bờ biển

TMO - Với việc ứng dụng AI, viễn thám và các công nghệ tiên tiến, nhóm nghiên cứu thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) đã xây dựng thành công mô hình lồng ghép hành lang bảo vệ bờ biển trong quản lý tổng hợp vùng bờ ở Việt Nam. Kết quả này mở ra hướng tiếp cận mới trong công tác bảo tồn, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững khu vực ven biển.

Theo đó, các nhà khoa học Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội  thực hiện thành công nghiên cứu xây dựng mô hình và giải pháp lồng ghép hành lang bảo vệ bờ biển trong quản lý tổng hợp vùng bờ ở Việt Nam.

Điểm nổi bật của đề tài là ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), viễn thám và phân tích dữ liệu không gian. Nhờ đó, việc xác định phạm vi hành lang bảo vệ bờ biển trở nên chính xác, khoa học và phù hợp với từng khu vực cụ thể. Mô hình giúp cơ quan quản lý đánh giá tốt hơn các nguy cơ xói lở, xâm thực, nước biển dâng và tác động của hoạt động con người.

Không chỉ có giá trị về mặt khoa học, kết quả nghiên cứu còn mang ý nghĩa thực tiễn cao, hỗ trợ hoạch định chính sách và quy hoạch phát triển vùng ven biển theo hướng bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và khai thác.  Nhằm đảm bảo sự ổn định, bền vững của hành lang bảo vệ bờ biển (HLBVBB), bảo tồn và phát huy có hiệu quả của tài nguyên vùng bờ, Việt Nam cần phải xây dựng được mô hình quản lý theo hướng tích hợp, thống nhất của cả vùng bờ và HLBVBB.

Do đó, “Nghiên cứu xây dựng mô hình và giải pháp lồng ghép hành lang bảo vệ bờ biển trong quản lý tổng hợp vùng bờ biển ở Việt Nam” nhằm xác lập luận cứ khoa học về mô hình lồng ghép HLBVBB trong quản lý tổng hợp vùng bờ biển (QLTHVBB) Việt Nam, đồng thời đánh giá thực trạng quản lý HLBVBB và quản lý tổng hợp vùng bờ ở các kiểu vùng bờ chính của nước ta.

Trên cơ sở đó, đề xuất được mô hình và giải pháp lồng ghép hành lang bảo vệ bờ biển trong quản lý tổng hợp vùng bờ biển ở Việt Nam. Đây là cơ sở khoa học quan trọng giúp các địa phương có kế hoạch và cách tiếp cận mới trong quản lý, khai thác sử dụng hợp lý vùng bờ biển. Quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã xây dựng luận cứ và đưa ra các giải pháp, mô hình lồng ghép HLBVBB trong QLTHVBB, gồm mô hình tổng quát cho toàn quốc và mô hình triển khai ở một số kiểu bờ đặc trưng (bờ biển châu thổ, bờ biển mở với vai trò chủ đạo của sóng, bờ biển vũng vịnh) với sự tham gia của cộng đồng địa phương ven biển.

(Ảnh minh hoạ). 

Đề tài cũng triển khai mô hình trình diễn quy mô cấp tỉnh và liên huyện (nay là liên xã) tại phía nam thành phố Đà Nẵng. Điểm nhấn của mô hình trình diễn quy mô cấp tỉnh và liên xã là tích hợp ứng dụng viễn thám, AI, công nghệ truyền thông với sự tham gia của cộng đồng trong giám sát biến động tài nguyên, môi trường, đặc biệt là biến động bờ biển - cửa sông, các hệ sinh thái vùng bờ, rác thải bờ biển và quyền tiếp cận với biển của cộng đồng nhằm quản lý có hiệu quả HLBVBB trong tổng thể QLTHVBB.

Theo Chủ nhiệm đề tài cho biết, công tác tích hợp quản lý sẽ giúp tối ưu hóa sử dụng đất bờ biển, đảm bảo các hoạt động đang diễn ra ở khu vực bờ biển không gây ảnh hưởng tiêu cực đến HLBVBB, đồng thời giúp đảm bảo bảo vệ môi trường và tài nguyên bờ biển cũng như giảm thiểu sự phá hủy của bờ biển, bảo vệ các hệ sinh thái động vật và thực vật, hạn chế sự ô nhiễm và tăng cường quản lý tài nguyên. Nghiên cứu góp phần tăng cường hiệu quả của chính sách về quản lý vùng bờ biển và HLBVBB, giúp đạt được mục tiêu bảo vệ và sử dụng tài nguyên bờ biển bền vững.

Nghiên cứu cũng giúp tăng cường quản lý rủi ro cho khu vực bờ biển, đặc biệt là trong việc phòng chống và ứng phó với các thảm họa thiên tai như bão, lũ lụt, sạt lở đất. Không chỉ mang ý nghĩa quản lý, mô hình còn mở ra không gian phát triển mới cho các ngành kinh tế biển, đặc biệt là du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Hành lang bảo vệ bờ biển là dải đất hẹp chạy dọc theo bờ biển, có chiều rộng chỉ vài chục đến vài trăm mét nhưng giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ hệ sinh thái ven biển, tài sản, dân cư, cảnh quan tự nhiên và phòng chống rủi ro thiên tai.

Ứng dụng các công nghệ mới trong bảo vệ HLBVBB, là bước tiến quan trọng trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường biển ở Việt Nam. Nghiên cứu của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) không chỉ cung cấp cơ sở khoa học tin cậy mà còn mở ra cách tiếp cận hiện đại, hiệu quả cho các địa phương ven biển.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng ngày càng rõ nét, mô hình này giúp chủ động phòng ngừa rủi ro, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm phát triển bền vững. Việc sớm nhân rộng và ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ góp phần quan trọng trong bảo vệ hệ sinh thái ven biển và nâng cao năng lực quản lý tổng hợp vùng bờ của Việt Nam.

Đức Hùng