Bảo hộ chỉ dẫn địa lý góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương

TMO - Những năm gần đây, tỉnh Lạng Sơn đẩy mạnh xây dựng và bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, coi đây là “tấm vé thông hành” giúp nâng tầm thương hiệu và gia tăng giá trị nông sản địa phương.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, năm 2020, UBND tỉnh đã phê duyệt đề án thực hiện chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Triển khai đề án, Sở đã đề xuất UBND tỉnh đưa các nông sản, đặc sản của tỉnh vào chương trình phát triển tài sản trí tuệ, lựa chọn những nông sản tiêu biểu đăng ký và bảo hộ chỉ dẫn địa lý (CDĐL). Đồng thời thường xuyên tuyên truyền nâng cao nhận thức trong các tầng lớp nhân dân về CDĐL cũng như khai thác tài sản trí tuệ…

Toàn tỉnh hiện có 6 sản phẩm được bảo hộ CDĐL gồm: hoa hồi, na, thạch đen, mác mật, hồng không hạt Bảo Lâm, mật ong hoa ngũ gia bì Vân Thủy. Giai đoạn 2021-2025, 3 CDĐL đã và đang được sửa đổi, mở rộng phạm vi bảo hộ (hoa hồi, hồng không hạt, mật ong hoa ngũ gia bì). Từ khi được bảo hộ CDĐL, các sản phẩm nông sản, đặc sản của tỉnh có giá bán tăng, thị trường mở rộng.  

Toàn tỉnh hiện có hơn 43.000 ha hồi, năm 2007 hoa hồi được bảo hộ CDĐL sau đó tiếp tục được bảo hộ tại châu Âu và một số quốc gia khác. Trước đây, hồi chủ yếu được bán thô sang thị trường Trung Quốc với giá thấp, đầu ra không ổn định. Từ khi được bảo hộ CDĐL, giá trị của hoa hồi tăng từ 20 – 30%, thị trường mở rộng sang Nhật Bản, Ấn Độ và các nước châu Âu. Không chỉ được sử dụng làm gia vị, hồi đã được nghiên cứu, chế biến sâu để sản xuất tinh dầu, mỹ phẩm, dược phẩm. Các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh đã đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu và hình thành chuỗi sản xuất khép kín từ trồng trọt, chế biến đến xuất khẩu. 

Đến năm 2011, sản phẩm Na Chi Lăng được cấp CDĐL, góp phần khẳng định giá trị thương hiệu của loại nông sản này. Để tiếp tục nâng cao chất lượng, thương hiệu, tỉnh Lạng Sơn chú trọng xây dựng vùng trồng tập trung, áp dụng quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, đảm bảo chất lượng và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Đồng thời, các chính sách về tem truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ bao bì, nhãn mác, logistics được triển khai đồng bộ, gắn sản xuất với tiêu thụ, thúc đẩy tiêu thụ qua hệ thống siêu thị, chợ đầu mối và sàn thương mại điện tử.

Na Chi Lăng ngày càng khẳng định được thương hiệu trên thị trường (Ảnh minh họa). 

Từ đây, đầu ra cho sản phẩm ngày càng ổn định, tiểu thương đến tận vườn thu mua. Toàn xã Chi Lăng hiện có hơn 1.400ha na, trong đó, 500 ha canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, 50ha canh tác theo tiêu chuẩn GlobalGAP; sản lượng khoảng 13.000 tấn/năm. Việc xác lập CDĐL với sản phẩm na có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng cũng như người sản xuất; khuyến khích người dân mở rộng diện tích canh tác theo hướng thực hành nông nghiệp tốt.    

Xã Vân Thủy trước đây có diện tích đồi, rừng lớn với nhiều loại cây tự nhiên và cây rừng trồng trong đó có cây ngũ gia bì là loại cây cho hoa làm mật ong ngũ gia bì. Từ năm 2020, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh nghiên cứu về giá trị dinh dưỡng, dược học của mật ong ngũ gia bì. Qua nghiên cứu cho thấy, loại mật ong này có những giá trị nổi bật về dinh dưỡng cũng như dược tính, chính vì vậy người dân trên địa bàn xã tập trung bảo vệ cây ngũ gia bì, phát triển các đàn ong mật. 

Năm 2021, UBND tỉnh Lạng Sơn đưa mật ong ngũ gia bì Vân Thủy vào Đề án triển khai Chiến lược sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến năm 2030. Là cơ quan chủ trì triển khai đề án, Sở Khoa học và Công nghệ tuyển chọn Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hệ thống Nông nghiệp (Viện Nghiên cứu cây lương thực và cây thực phẩm) thực hiện nhiệm vụ: Xây dựng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm Mật ong hoa ngũ gia bì của xã Vân Thủy, huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn. Dự án được thực hiện từ tháng 6/2021 đến tháng 12/2022. Việc xây dựng thành công CDĐL mật ong ngũ gia bì Vân Thủy đã góp phần nâng cao giá trị sản xuất cho người dân địa phương. 

Những năm qua các địa phương trên địa bàn tỉnh đẩy mạnh sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản. Từ những sản phẩm tươi như hồng không hạt Bảo Lâm, hồng Vành khuyên, na Chi Lăng, rau cải ngồng, rau cải làn... đến những sản phẩm được chế biến công phu như: tinh bột nghệ Hồng Nhung, trà diếp cá Lụa Vy, rượu men lá Hữu Lễ, vịt quay Hồng Xiêm... đều có những thay đổi rõ rệt.

Các sản phẩm này không chỉ được đầu tư bao bì, mẫu mã mà còn được kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và được dán tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng... hướng đến mục tiêu nâng cao giá trị tiêu thụ tại thị trường trong nước và xuất khẩu./.

Đức Kiên