Điều chỉnh chính sách giúp chủ rừng chủ động hơn trong bảo vệ, phát triển rừng

TMO – Theo các chuyên gia, cần có bước chuyển về tư duy, chính sách giao khoán không thể tiếp tục mang tính "an sinh xã hội" như giai đoạn đầu, mà phải trở thành công cụ để thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp.

Một trong những động lực quan trọng để phát triển ngành hàng gỗ Việt Nam đó là việc đảm bảo phát triển vùng nguyên liệu cho sản xuất. Theo các chuyên gia, chính sách giao khoán đất lâm nghiệp, vốn khởi đầu với Nghị định số 01 (năm 1995) của Chính phủ về việc giao khoán đất sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản trong các doanh nghiệp Nhà nước, được xem là một bước ngoặt trong quá trình huy động toàn dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng tại Việt Nam.

Vào thời điểm ban hành Nghị định trên, nạn phá rừng diễn ra tràn lan, khiến việc "trao quyền" cho người dân thông qua hình thức khoán đất rừng vừa là giải pháp kinh tế vừa là biện pháp an sinh xã hội. Cơ chế này đã tạo ra một chuyển biến mạnh mẽ, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của người dân địa phương trong công cuộc giữ rừng.

(Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, cùng với thời gian, các chính sách khoán cũng có sự điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và định hướng phát triển. Nghị định 135/2005/NĐ-CP kế thừa và cải tiến mô hình khoán bằng cách xác lập thời hạn giao đất ổn định theo chu kỳ sản xuất thay vì cố định 50 năm như trước đó. Đến Nghị định 168/2016/NĐ-CP, phạm vi giao khoán được mở rộng thêm các hình thức như khoán công việc, khoán dịch vụ bên cạnh hình thức khoán ổn định theo chu kỳ. Những thay đổi này mang lại sự linh hoạt hơn cho các chủ rừng, giúp họ chủ động hơn trong việc quản lý, bảo vệ và phát triển rừng phù hợp với điều kiện thực tế.

Các chuyên gia đề nghị cần có bước chuyển về tư duy: Chính sách giao khoán không thể tiếp tục mang tính "an sinh xã hội" như giai đoạn đầu, mà phải trở thành công cụ thúc đẩy phát triển kinh tế lâm nghiệp. Các chương trình an sinh xã hội đã được đưa vào trong 3 chương trình mục tiêu quốc gia. Do đó, chính sách khoán rừng cần tách khỏi vai trò này để tập trung phát triển sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng từ rừng.

Ấn tượng xuất khẩu năm 2025

Mỹ và Nhật Bản là những thị trường lớn xuất khẩu gỗ của Việt Nam. Trong năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường Mỹ đạt 9,46 tỷ USD, tăng 4,4% so với năm 2024 và chiếm 55% tổng giá trị xuất khẩu đi tất cả các thị trường. Đặc biệt, Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì vị thế là thị trường cung cấp đồ nội thất bằng gỗ lớn nhất cho thị trường Mỹ. Theo số liệu thống kê của Uỷ ban Thương mại quốc tế Mỹ (USITC), trong 8 tháng năm 2025, Mỹ nhập khẩu đồ nội thất bằng gỗ từ Việt Nam đạt 6,1 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ 2024 và chiếm 45,3% tổng trị giá nhập khẩu của Mỹ.

Với thị trường Nhật Bản, trong năm qua, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang thị trường này tăng trưởng mạnh trên 23%, qua đó, đưa giá trị xuất khẩu sang thị trường này lần đầu vượt mốc 2 tỷ USD khi đạt 2,153 tỷ USD. Với kết quả đó, Nhật Bản đã vượt qua Trung Quốc trở thành thị trường lớn thứ 2 của ngành gỗ Việt Nam.

Về mặt hàng, đồ nội thất bằng gỗ tiếp tục đóng vai trò chủ đạo trong xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ. Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 11 tháng năm 2025, xuất khẩu đồ nội thất bằng gỗ đạt 9,434 tỷ USD, chiếm gần 61% tổng giá trị xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ. Ngoài đồ nội thất bằng gỗ, trong 11 tháng năm 2025, có nhiều mặt hàng khác đạt giá trị xuất khẩu từ 1 tỷ USD trở lên, gồm: dăm gỗ 2,22 tỷ USD; gỗ, ván và ván sàn 2,091 tỷ USD; viên nén gỗ 1,081 tỷ USD.

BÙI HOÀNG