‘Chuyển đổi xanh’ – góc nhìn từ Đan Mạch

TMO – Việc quốc gia này đẩy mạnh xã hội hóa sản xuất năng lượng tái tạo đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực và sự đồng thuận xã hội cao trong triển khai các dự án năng lượng, giảm thiểu xung đột lợi ích giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân - một thách thức lớn của nhiều quốc gia đang phát triển.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi xanh đã và đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với mỗi quốc gia trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng, lương thực và phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, chuyển đổi xanh trên thế giới không có một mô hình duy nhất, mà là sự vận dụng linh hoạt tùy theo điều kiện thể chế, sự phát triển và mục tiêu chiến lược của từng quốc gia… Tuy nhiên, có một số mô hình chuyển đổi xanh mang lại hiệu quả cao, đơn cử như ở Đan Mạch.

(Ảnh minh họa)

Đan Mạch là quốc gia điển hình trong việc kết hợp hiệu quả giữa chiến lược chuyển đổi năng lượng với quá trình dân chủ hóa và phát triển cộng đồng bền vững. Không chỉ hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao tỷ trọng năng lượng tái tạo mà Đan Mạch còn đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò chủ động, tích cực của người dân trong việc tham gia quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng năng lượng sạch. Đây là cách tiếp cận mang tính thể chế, đặt nền móng cho sự phát triển cộng đồng xanh thực chất, toàn diện và lâu dài.

Đan Mạch đã đẩy mạnh triển khai các dự án điện gió do cộng đồng sở hữu, đặc biệt là tại các vùng nông thôn và ven biển từ những năm 80 của thế kỷ trước. Các quy định pháp lý bắt buộc nhà đầu tư phải dành một phần cổ phần cho cư dân địa phương đã giúp người dân trở thành cổ đông thực sự của các trang trại điện gió.

Không chỉ tham gia đầu tư, người dân còn có quyền đồng quản lý, giám sát hoạt động và được chia sẻ lợi nhuận từ nguồn năng lượng do chính cộng đồng tạo ra. Cùng với đó, mô hình hợp tác xã năng lượng được khuyến khích mạnh mẽ, qua đó hình thành các cộng đồng tự cung tự cấp năng lượng, góp phần thúc đẩy tinh thần tự chủ, gắn kết xã hội và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Việc quốc gia này xã hội hóa sản xuất năng lượng tái tạo đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực như: sự đồng thuận xã hội cao trong triển khai các dự án năng lượng, giảm thiểu xung đột lợi ích giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân - một thách thức lớn của nhiều quốc gia đang phát triển; việc lồng ghép chính sách năng lượng với chính sách phát triển nông thôn và phúc lợi xã hội đã làm gia tăng niềm tin vào thể chế, lan tỏa văn hóa tiêu dùng xanh và nâng cao chất lượng sống toàn diện cho người dân; quá trình này góp phần đa dạng hóa mô hình sở hữu và vận hành, giúp hệ thống năng lượng trở nên linh hoạt, thích ứng tốt hơn với các biến động thị trường và môi trường.

Từ cách làm trên cho thấy, việc phát huy vai trò chủ thể của người dân - thông qua thiết kế thể chế phù hợp, minh bạch, công bằng - chính là chìa khóa để bảo đảm tính bền vững của quá trình chuyển đổi xanh.

Việt Nam là nước đang phát triển, chịu nhiều tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu, việc tham khảo, tiếp thu và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kinh nghiệm quốc tế về chuyển đổi xanh có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.

HẢI YẾN