Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng thu nhập cho người nông dân

TMO - Những năm gần đây, xã Chiềng Mung (tỉnh Sơn La) đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Từ các cây trồng truyền thống, đến nay người dân mạnh dạn trồng cây ăn quả, cây giá trị cao, từng bước nâng thu nhập, ổn định đời sống.

Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai và nâng cao thu nhập cho người dân, xã Chiềng Mung tích cực thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất hàng hóa. Từ những diện tích cây trồng cho hiệu quả thấp, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn chuyển sang trồng cây ăn quả, cây dược liệu và các loại cây có giá trị kinh tế cao.

Quá trình chuyển đổi gắn với việc áp dụng khoa học kỹ thuật, sử dụng giống mới và cải tiến phương thức canh tác. Nhờ đó, năng suất và chất lượng nông sản được nâng lên rõ rệt. Một số mô hình sản xuất theo chuỗi liên kết đã hình thành, giúp người dân yên tâm đầu tư lâu dài.

Không chỉ tăng thu nhập, chuyển đổi cây trồng còn góp phần bảo vệ môi trường, hạn chế xói mòn đất và sử dụng tài nguyên bền vững hơn. Thực tế cho thấy, nhiều hộ ở Chiềng Mung đã thoát nghèo, vươn lên khá giả nhờ lựa chọn đúng cây trồng, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương. Sau khi sáp nhập từ 3 xã Chiềng Mung, Mường Bằng, Mường Bon, giúp xã mở rộng không gian phát triển.

Với địa hình tương đối bằng phẳng, có tuyến quốc lộ 6 và 4G đi qua, tạo điều kiện thuận lợi để sản xuất theo hướng tập trung, quy hoạch vùng cây trồng phù hợp. Đặc biệt, hệ thống thủy lợi của xã cơ bản được đầu tư đồng bộ, với 4 hồ chứa và trên 80% kênh mương được kiên cố hóa, mang lại nguồn nước ổn định quanh năm, giúp bà con mạnh dạn chuyển hướng sang trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao hơn; diện tích cây ăn quả đã phát triển lên tới 1.740 ha. Được trồng từ những năm 1990 trên đồi và trong vườn nhà, cây nhãn dần trở thành cây trồng chủ lực của xã Chiềng Mung, với gần 700 ha.

Cây nhãn là một trong số những cây trồng chủ lực của người dân xã Chiềng Mung. (Ảnh: XA). 

Để phát triển bền vững, địa phương phối hợp cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân cải tạo, chiết ghép các giống mới như Miền Thiết, T6, Ánh Vàng; chuyển giao kỹ thuật, áp dụng quy trình chăm sóc an toàn, rải vụ, hình thành vùng sản xuất tập trung và liên kết sản xuất, tiêu thụ thông qua các tổ hợp tác, hợp tác xã. Trong năm qua, thời tiết thuận lợi, sản lượng nhãn đạt gần 10.000 tấn.

Theo đại diện HTX Dịch vụ nông nghiệp nhãn chín muộn thôn Nà Sản, cho biết, HTX có 7 thành viên trồng 150 ha nhãn, năng suất đạt 20 tấn/ha. Khoảng 30% diện tích được trồng rải vụ để giảm áp lực thu hoạch.

Nhãn loại 1 bán với giá từ 8.000 - 12.000 đồng/kg; quả nhỏ, rụng được thu gom sấy, giá từ 5.000 - 6.500 đồng/kg. HTX đầu tư 8 lò hơi, công suất 1,2 tấn/lò, giúp giải quyết đầu ra cho 2.000 tấn quả tươi và chế biến được 5 tấn long nhãn, doanh thu gần 1 tỷ đồng. Cùng với cây nhãn, cây cà phê cũng là cây trồng chủ lực mang lại hiệu quả kinh tế cho bà con xã Chiềng Mung.

Với 1.185 ha, xã đẩy mạnh tái canh, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, thu hái đúng quy trình để hình thành vùng cà phê chất lượng. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, năng suất và chất lượng cà phê được nâng lên rõ rệt.

Theo chia sẻ của người dân thôn Hoàng Văn Thụ, cho biết, sau khi được cán bộ chuyên môn và Công ty CP Phúc Sinh Sơn La hướng dẫn cải tạo vườn, lắp hệ thống tưới tự động, sử dụng giống THA1 và phân hữu cơ vi sinh, năng suất cà phê của người dân đã tăng 20-30%. Năm 2025, hộ gia đình này thu gần 30 tấn quả, bán với giá từ 28.000 - 32.000 đồng/kg.

Khai thác tiềm năng, thế mạnh về thổ nhưỡng và khí hậu, xã Chiềng Mung đa dạng hóa các loại cây trồng. Ngoài cà phê, nhãn, xã Chiềng Mung còn khuyến khích nhân dân duy trì ổn định diện tích cây lương thực, đưa vào trồng các giống lúa năng suất, ngô lai chất lượng cao với 1.400 ha; 516 ha mía; 250 ha xoài; 289 ha rau màu các loại. Ngoài ra, còn vận động bà con trồng một số cây trồng mới như nho không hạt, thanh long, dâu tây... Lãnh đạo UBND xã Chiềng Mung, cho biết, xã linh hoạt huy động nguồn vốn từ các chương trình, dự án để hỗ trợ giống, kỹ thuật; tạo điều kiện cho người dân vay vốn đầu tư cây trồng mới.

Các cơ quan chuyên môn hướng dẫn, tập huấn kỹ thuật, nhân rộng mô hình hiệu quả, chuyển đổi cây trồng năng suất thấp sang giống chất lượng; đồng thời hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, liên kết chế biến, xây dựng các sản phẩm OCOP từ thanh long, nhãn, cà phê..., góp phần nâng cao thu nhập cho nhân dân.

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại xã Chiềng Mung không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là hướng đi lâu dài nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển nông nghiệp bền vững. Khi người dân được định hướng đúng và hỗ trợ kịp thời, họ hoàn toàn có thể chủ động thay đổi cách nghĩ, cách làm, mạnh dạn đầu tư vào các loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn, truy xuất nguồn gốc là điểm quan trọng giúp nông sản Chiềng Mung nâng cao sức cạnh tranh. Với sự đồng lòng của chính quyền và người dân, chuyển đổi cơ cấu cây trồng sẽ tiếp tục là động lực quan trọng, góp phần xây dựng Chiềng Mung trở thành vùng nông thôn phát triển, đời sống kinh tế, xã hội của người dân sẽ ngày càng ổn định.

Hồng Loan