Cần Thơ hướng mục tiêu trở thành trung tâm khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo vùng

TMO - Nằm ở vị trí trung tâm của đồng bằng sông Cửu Long, TP. Cần Thơ được xem là đô thị hạt nhân, đóng vai trò đầu tàu, trung tâm động lực thúc đẩy sự phát triển chung của toàn khu vực.

Với những lợi thế về địa lý, kinh tế - xã hội, Cần Thơ có đầy đủ tiềm năng để trở thành một cực tăng trưởng quan trọng, không chỉ của đồng bằng sông Cửu Long mà còn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Cần Thơ hội tụ của các tuyến giao thông quan trọng cả về đường bộ, đường thủy và hàng không. Sông Hậu, một trong hai nhánh chính của sông Mekong, chảy qua Cần Thơ, tạo điều kiện cho hệ thống cảng sông quốc tế lớn, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn và kết nối trực tiếp với các cảng biển trong khu vực và quốc tế.

Sân bay quốc tế Cần Thơ đóng vai trò là cửa ngõ hàng không, kết nối thành phố với các trung tâm kinh tế lớn. Hệ thống giao thông đa dạng này giúp Cần Thơ trở thành trung tâm logistics và trung chuyển hàng hóa quan trọng, là cầu nối để nông sản của vùng đồng bằng sông Cửu Long vươn ra thị trường quốc tế một cách hiệu quả.

Thành phố cũng là trung tâm giáo dục lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long, quy tụ nhiều trường đại học, cao đẳng và viện nghiên cứu uy tín như Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Viện lúa đồng bằng sông Cửu Long, Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ, Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ... Đây là cái nôi đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng, tạo nền tảng vững chắc cho việc đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số. 

Thành phố đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng như Nghị quyết số 06-NQ/TU của Thành ủy Cần Thơ “Về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn thành phố”. Đồng thời, Cần Thơ cũng triển khai các chỉ đạo từ Trung ương, điển hình là việc xây dựng Chương trình số 83-CTr/TU để thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW  của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia... 

Đáng chú ý, năm 2025, thành phố đã triển khai thành lập Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo TP. Cần Thơ trực thuộc Sở Khoa học và Công nghệ, giữ vai trò đầu mối kết nối, khai thác các nguồn lực cho hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo của thành phố và vùng đồng bằng sông Cửu Long. Cùng với đó, Đề án thành lập Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo TP. Cần Thơ đã được Ban Thường vụ Thành ủy thống nhất chủ trương, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

TP. Cần Thơ xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững (Ảnh minh họa: AK). 

Cùng với khoa học và công nghệ, thành phố đặc biệt quan tâm phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Nhiều chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, phát triển tổ chức trung gian, kết nối viện, trường, doanh nghiệp đã được ban hành và tổ chức triển khai đồng bộ. Các chương trình đổi mới công nghệ, hợp tác nghiên cứu triển khai, nâng cao năng lực quản trị sáng tạo cho doanh nghiệp đã được lồng ghép vào kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực trọng điểm.

TP. Cần Thơ xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững. Vì vậy, thành phố tập trung huy động nhiều nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này để sớm trở thành trung tâm khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo của vùng. Sau khi sắp xếp, hợp nhất ba địa phương Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang, TP. Cần Thơ mới có 113 tổ chức có hoạt động khoa học và công nghệ với 69 tổ chức khoa học và công nghệ công lập, 44 tổ chức khoa học và công nghệ ngoài công lập. 

Các tổ chức khoa học và công nghệ đã và đang hoạt động tích cực, hiệu quả trong nghiên cứu, ứng dụng chuyển giao, dịch vụ khoa học và công nghệ và đổi mới sáng tạo. Số lượng cán bộ khoa học và công nghệ trên địa bàn thành phố đạt 9,88 người/vạn dân. Tổng số nhân lực có hoạt động khoa học và công nghệ là 10.693 người.

Hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của vùng, thời gian tới TP. Cần Thơ tiếp tục cụ thể hóa việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; xây dựng gói chính sách ưu đãi hấp dẫn về thuế, đất đai và vốn vay dành cho các dự án khởi nghiệp; thành lập Quỹ hỗ trợ khởi nghiệp từ ngân sách và các nguồn vốn xã hội hóa để hỗ trợ các dự án tiềm năng.

Đối với chiến lược đào tạo nhân lực: Các trường đại học cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng thực hành và thực tập tại doanh nghiệp; thành lập các trung tâm đào tạo chuyên sâu về các công nghệ mới như AI, Blockchain, Big Data; cần có chính sách thu hút và đãi ngộ hợp lý để giữ chân nhân tài. Phát huy vai trò của các trường đại học: Tăng cường hợp tác giữa các trường đại học với doanh nghiệp và địa phương để đào tạo nhân lực theo nhu cầu và chuyển giao công nghệ, như thực tiễn hợp tác giữa Đại học Cần Thơ, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố và Trường Đại học Kỹ thuật và Công nghệ Cần Thơ để đào tạo nhân lực ngành vi mạch bán dẫn là một hướng đi đúng đắn, cần được nhân rộng.

Phát triển vườn ươm, các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp: Xây dựng các khu công nghệ cao và vườn ươm doanh nghiệp tại các trường đại học; tổ chức các sự kiện kết nối đầu tư và các cuộc thi khởi nghiệp. Cần Thơ cần tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp, như IoT để giám sát môi trường, AI để chẩn đoán sâu bệnh và công nghệ sinh học để lai tạo giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao. Ứng dụng các công nghệ số để xây dựng chuỗi cung ứng thông minh. Phát triển các sàn giao dịch thương mại điện tử chuyên biệt cho các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của đồng bằng sông Cửu Long.../.

Lê Trang