Bắc Kinh bước vào 'kỷ nguyên không khí sạch'

TMO - Từng là một trong những thành phố ô nhiễm nhất thế giới, giờ đây, người dân Bắc Kinh (Trung Quốc) đã được tận hưởng bầu không khí trong lành - dấu hiệu cho thấy thủ đô Trung Quốc đang bước vào kỷ nguyên không khí sạch mới.

Theo báo cáo từ Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc, trong suốt năm 2025, thủ đô Bắc Kinh chỉ ghi nhận duy nhất 1 ngày không khí ô nhiễm trầm trọng. Đáng chú ý, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm 2025 đã giảm xuống 27 microgam/m³, lần đầu tiên thấp hơn ngưỡng 30 microgam kể từ khi thành phố triển khai hệ thống quan trắc.  

Năm 2025, số ngày có mức PM2.5 tốt đạt 348 ngày, tăng 144 ngày so với năm 2013, tức là nhiều hơn tới gần 5 tháng. Số ngày ô nhiễm nặng giảm mạnh từ 58 ngày năm 2013 xuống chỉ còn 1 ngày năm 2025, giảm hơn 98%, về cơ bản đã loại bỏ được các ngày ô nhiễm nặng. Nồng độ của cả 6 chất gây ô nhiễm, bao gồm bụi mịn có thể hít vào, nitơ dioxide và ozone, đều đạt tiêu chuẩn quốc gia, đánh dấu việc chất lượng không khí đạt tiêu chuẩn toàn diện.

Để đạt được kết quả mà Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) gọi là "Kỳ tích Bắc Kinh", thành phố này đã triển khai một chiến dịch quy mô chưa từng có mang tên "Cuộc chiến bảo vệ bầu trời xanh".

Những năm 1990, Bắc Kinh chứng kiến đà tăng trưởng mạnh mẽ, cả về quy mô dân số lẫn các ngành công nghiệp và mức độ sử dụng than đá, cùng với đó lượng xe hơi lưu thông đạt mốc một triệu chiếc. Trước tình hình ô nhiễm không khí nghiêm trọng, từ năm 1998, Bắc Kinh thực hiện các chính sách nhằm giảm tiêu thụ than, thay thế bằng các nguồn năng lượng sạch hơn như khí đốt tự nhiên và điện nhập khẩu. Tỷ lệ than đá trong tổng năng lượng tiêu thụ đã giảm từ 54% xuống chỉ còn 25% vào năm 2012. 

Bắc Kinh đạt được kết quả quan trọng trong "Cuộc chiến bảo vệ bầu trời xanh". 

Các nhà máy điện và hệ thống sưởi chuyển đổi dần từ sử dụng than sang khí đốt. Chính sách trợ giá và các chương trình cải tạo được áp dụng để khuyến khích việc thay thế lò hơi đốt than cũ bằng các loại lò hơi sử dụng nhiên liệu sạch hơn. Để kiểm soát khí thải từ phương tiện giao thông, Bắc Kinh liên tục thắt chặt các tiêu chuẩn khí thải cho cả xe mới và xe đang sử dụng. Các chương trình kiểm tra và bảo dưỡng được tăng cường, kết hợp với chính sách dán nhãn môi trường để quản lý các phương tiện gây ô nhiễm cao. 

Năm 1999, Bắc Kinh là thành phố đầu tiên của Trung Quốc thực hiện tiêu chuẩn khí thải China I (tương đương với Euro I của châu Âu) cho xe cỡ nhỏ chạy xăng. Thành phố này sau đó luôn đi đầu trong kiểm soát khí thải phương tiện mới, áp dụng các tiêu chuẩn từ China II cho đến China IV.

Bắc Kinh đã khởi xướng một chương trình kiểm soát ô nhiễm không khí toàn diện mang tên Kế hoạch Hành động Không khí Sạch Bắc Kinh 2013-2017. Trong đó, chú trọng kiểm soát đốt than, quản lý khí thải xe cơ giới, giảm thiểu ô nhiễm công nghiệp và hạn chế bụi phát tán, đặt mục tiêu giảm nồng độ PM2.5 trung bình hàng năm xuống khoảng 60 μg/m3 vào năm 2017.

Các sáng kiến như Khu phát thải thấp (LEZ) là những công cụ quan trọng nhằm giảm ô nhiễm và nâng cao chất lượng không khí trong những ranh giới địa lý xác định. Việc quy định LEZ ngăn các phương tiện gây ô nhiễm vào những khu vực nhất định, thúc đẩy việc áp dụng các phương thức vận chuyển sạch hơn, tuân thủ các điều kiện phát thải. 

Năm 2018, Bắc Kinh triển khai "sáng kiến 1 μg", chuyển trọng tâm nhiều hơn sang các lĩnh vực như khí thải xe cơ giới và bụi phát tán, vốn đòi hỏi các biện pháp kiểm soát tinh vi, đồng thời nỗ lực đạt được những cải thiện dù rất nhỏ. Năm 2023, chính quyền thành phố Bắc Kinh tiếp tục phân bổ 2,73 tỷ USD cho các giải pháp bảo tồn năng lượng và bảo vệ môi trường với mục tiêu tiếp tục kéo giảm nồng độ PM2.5.

Theo Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc: Trong 5 năm tới, Bắc Kinh sẽ tiếp tục tập trung vào các mục tiêu và kiên trì nỗ lực, lồng ghép sâu công tác ngăn ngừa và kiểm soát ô nhiễm không khí vào tổng thể phát triển kinh tế và xã hội, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh toàn diện trong phát triển kinh tế và xã hội, lấy kiểm soát PM2.5 làm trọng tâm và coi việc giảm ô nhiễm và giảm phát thải carbon là mục tiêu chính.../.

Lê Hằng