Xây dựng khung pháp lý huy động nguồn lực tài chính từ dịch vụ carbon rừng

TMO - Cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng được triển khai trong hơn một thập kỷ vừa qua, với tổng thu tới cuối năm 2024 là hơn 30.000 tỷ đồng, trong đó nguồn thu từ dịch vụ carbon rừng tại chương trình giảm phát thải thí điểm Bắc Trung Bộ chiếm 4%, mặc dù mới chỉ triển khai từ năm 2023. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy tiềm năng của carbon với vai trò là nguồn tài chính bổ sung vào ngân sách nhà nước cho ngành lâm nghiệp.

Theo Báo cáo thực tế và xu hướng định giá carbon của Ngân hàng thế giới năm 2025, chỉ riêng năm 2024, các dự án lâm nghiệp và sử dụng đất dẫn đầu về số lượng dự án đăng ký mới. Tín chỉ hấp thụ carbon dựa vào tự nhiên có mức giá cũng như khả năng phục hồi giá cao hơn đáng kể so với các loại tín chỉ carbon khác, bao gồm cả tín chỉ giảm phát thải. Nhóm tín chỉ này được kỳ vọng có thể giữ vai trò cốt lõi trong tuân thủ Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của nhiều quốc gia từ năm 2026.

(Ảnh minh họa)

Theo các chuyên gia, điều này cũng hoàn toàn phù hợp với xu hướng, hay một tiêu chuẩn mới, đó là: Tín chỉ carbon rừng chỉ được chấp nhận khi đảm bảo tính toàn vẹn môi trường, tính bổ sung, tính bền vững và tính minh bạch tuyệt đối. Đây không chỉ đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật, mà đang trở thành tiêu chuẩn cạnh tranh của quốc gia và doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Và do đó, rừng đang được định vị là tài sản dịch vụ hệ sinh thái có yêu cầu tính toàn vẹn khắt khe hơn bao giờ hết.

Tại Việt Nam, dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng đã được đề cập trong Luật Lâm nghiệp 2017 và là một trong 5 dịch vụ môi trường rừng. Cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng được triển khai trong hơn một thập kỷ vừa qua, với tổng thu tới cuối năm 2024 là hơn 30.000 tỷ đồng, trong đó nguồn thu từ dịch vụ các-bon rừng tại chương trình giảm phát thải thí điểm Bắc Trung Bộ chiếm 4%, mặc dù mới chỉ triển khai từ năm 2023. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy tiềm năng của carbon với vai trò là nguồn tài chính bổ sung vào ngân sách nhà nước cho ngành lâm nghiệp.

Để thể chế hóa việc huy động nguồn lực tài chính từ dịch vụ carbon rừng, cơ quan chuyên môn (Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm) đang tham mưu xây dựng khung pháp lý và điều kiện kỹ thuật để sẵn sàng tham gia thị trường carbon rừng trong nước và quốc tế. Khung pháp lý không chỉ hướng tới việc bán tín chỉ, mà cần xây dựng hệ thống thị trường carbon rừng có chất lượng cao, gắn với phát triển lâm nghiệp bền vững, sinh kế cộng đồng và uy tín quốc tế của quốc gia.

Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện truy xuất nguồn gốc carbon của ngành gỗ và hàng không Việt Nam. Đây là cơ hội lớn để gắn tín chỉ carbon rừng với chuỗi giá trị gỗ bền vững, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp, và thúc đẩy khu vực tư nhân tham gia thị trường.

BÙI HOÀNG