Tây Ninh: Phát huy tối đa tiềm năng hệ thống thuỷ lợi

TMO - Trong chiến lược phát triển vùng biên, tỉnh Tây Ninh ưu tiên phát huy tiềm năng hệ thống thủy lợi nhằm phục vụ sản xuất và ổn định dân cư. Các công trình thủy lợi được vận hành linh hoạt, khoa học đang giúp các xã biên giới chủ động nguồn nước, giảm rủi ro thiên tai và thúc đẩy phát triển bền vững.

Nhằm phục vụ sản xuất và ổn định đời sống người dân, tỉnh Tây Ninh đang từng bước phát huy tối đa tiềm năng của hệ thống thủy lợi, đặc biệt tại các xã vùng biên. Xác định thủy lợi là mạch nguồn của nông nghiệp, địa phương tập trung đầu tư, nâng cấp và khai thác hiệu quả các công trình kênh mương, hồ đập, trạm bơm.

Nhờ đó, nhiều khu vực trước đây phụ thuộc vào thời tiết nay đã chủ động được nguồn nước tưới, giảm thiểu rủi ro hạn hán, thiếu nước trong mùa khô. Việc vận hành linh hoạt, khoa học hệ thống thủy lợi còn góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng đất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng vùng biên giới.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, các công trình thủy lợi còn giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh nguồn nước, ổn định dân cư và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế – xã hội khu vực biên. Những nỗ lực này đang giúp Tây Ninh khai thác hiệu quả lợi thế thủy lợi, thúc đẩy vùng biên giới phát triển bền vững. Tuy nhiên, nhiều năm qua, tình trạng thiếu nước trong mùa khô khiến nông dân canh tác nông nghiệp tại các xã khu vực giáp biên giới như Hòa Hội, Long Thuận, Long Chữ gặp không ít khó khăn vì địa hình cao, hạ tầng thủy lợi chưa vươn tới.

Trước thực trạng trên, tỉnh đầu tư các trạm bơm công suất lớn, lấy nước từ những dòng kênh, rạch bắt nguồn từ sông Vàm Cỏ Đông để cung cấp nước tưới tự chảy cho hàng ngàn hécta đất sản xuất nông nghiệp. Một trong những dự án trọng điểm là Trạm bơm Tân Long với tổng vốn đầu tư hơn 218 tỷ đồng.

Hoàn thiện hệ thống thuỷ lợi góp phần đảm bảo sản xuất nông nghiệp tại Tây Ninh. (Ảnh: NM).  

Dự án được khởi công từ cuối năm 2023, hiện đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, phục vụ tưới tiêu cho hơn 730ha đất nông nghiệp cho xã biên giới Hòa Hội. Theo người dân xã Hòa Hội, việc đưa Trạm bơm Tân Long vào hoạt động sẽ giúp đời sống của người dân trong ấp được cải thiện hơn rất nhiều, sản xuất nông nghiệp không còn phải “trông trời mưa” nữa.

Bên cạnh đó, việc vận hành trạm bơm cũng sẽ giúp bổ sung một lượng nước ngầm đáng kể, hạn chế tình trạng hụt mạch nước ngầm vào cao điểm mùa khô, bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt của người dân địa phương. Việc đưa vào vận hành khai thác Dự án thủy lợi Trạm bơm Tân Long cùng với 2 trạm bơm: Hòa Thạnh 1 và Hòa Thạnh 2 đã góp phần đáp ứng nhu cầu nước tưới cho hơn 2.000ha đất nông nghiệp ven biên giới của xã.

Đây cũng là điều kiện để nông dân địa phương mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân khu vực giáp biên. Bên cạnh đó, Dự án thủy lợi tưới tiêu khu vực phía Tây sông Vàm Cỏ Đông có tổng vốn đầu tư giai đoạn 1 hơn 1.200 tỷ đồng, được khởi công từ năm 2018, bao gồm tuyến kênh chính dài gần 17km, trong đó có đoạn vượt sông Vàm Cỏ Đông dài 2,4km bằng hệ thống ống thép đường kính 2,4m dẫn nước với lưu lượng thiết kế 14,81m³/giây, thông qua hệ thống kênh cấp 1 có chiều dài trên 101km.

Dự án đã dẫn nước từ hồ Dầu Tiếng vượt sông Vàm Cỏ Đông, tưới cho gần 17.000ha đất nông nghiệp, đồng thời cung cấp nước cho sản xuất công nghiệp, sinh hoạt và chăn nuôi với lưu lượng 1m³/giây. Sau 5 năm thi công, giai đoạn 1 của dự án được cơ bản hoàn thành vào cuối năm 2022, mở ra bước ngoặt quan trọng cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và đời sống dân sinh tại các xã biên giới của tỉnh.

Lãnh đạo UBND xã Ninh Điền nhận định, việc bảo đảm nước tưới ổn định đã góp phần thay đổi cơ cấu cây trồng, mở ra cơ hội phát triển cho vùng đất biên giới trước kia vốn khô cằn, sản xuất kém hiệu quả.

Tây Ninh hiện sở hữu một trong những hệ thống thủy lợi quy mô và đồng bộ khu vực Đông Nam Bộ. Trong đó, tỉnh đang quản lý 4 hồ chứa nước lớn, 10 trạm bơm điện, 1.759 tuyến kênh tưới (tỷ lệ kiên cố hóa đạt hơn 69%), 365 tuyến kênh tiêu và 24 tuyến đê bao, phục vụ gần 150.000ha đất canh tác mỗi năm.

Trong đó, 95% diện tích được tưới bằng phương pháp tự chảy, giúp tiết kiệm chi phí bơm, giảm phụ thuộc vào điện năng và bảo đảm dòng nước ổn định quanh năm. thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2020-2025, tổng vốn đầu tư cho lĩnh vực thủy lợi hơn 1.357 tỷ đồng, triển khai 173 công trình.

Cụ thể, có 29 công trình lớn từ vốn đầu tư công (1.203 tỷ đồng) và 144 hạng mục công trình nhỏ từ nguồn công ích và vốn sự nghiệp (154 tỉ đồng). Đáng chú ý, ngành đã hoàn thành kiên cố hóa 65km kênh, nạo vét 132km kênh, bảo đảm tưới cho 28.500ha, tiêu thoát nước cho 17.800ha, góp phần giảm úng, chuyển đổi cây trồng hiệu quả cho khoảng 6.300ha. Đến nay, tổng chiều dài kênh kiên cố hóa đạt 1.206km.

Trong giai đoạn tới, tỉnh Tây Ninh tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp hệ thống thuỷ lợi trên địa bàn. (Ảnh:TN). 

Tuy nhiên, nhiều tuyến kênh đất đã xuống cấp, rò rỉ gây thất thoát nước, cần tiếp tục được đầu tư cải tạo, nâng cấp. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, thời gian tới địa phương sẽ đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi là phục vụ đa mục tiêu, đồng bộ với giao thông nông thôn, hệ thống lưới điện và các khu vực sản xuất. Qua đó, nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa, tạo thuận lợi cho người dân chuyển đổi cây trồng, cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, nâng cao giá trị và phát triển bền vững.

Các công trình thủy lợi sẽ được quy hoạch, đầu tư theo Phương án phát triển thủy lợi, phòng chống thiên tai đã tích hợp trong Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1736/QĐ-TTg, ngày 29/12/2023. Giai đoạn 2026–2030, tỉnh dự kiến triển khai 25 dự án thủy lợi từ nguồn vốn đầu tư công, tổng kinh phí khoảng 1.553 tỷ đồng, gồm: 630 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, 517,2 tỷ đồng từ ngân sách địa phương và khoảng 406 tỷ đồng từ nguồn vốn ODA.

Phát huy tiềm năng hệ thống thủy lợi tại các xã vùng biên là hướng đi chiến lược của Tây Ninh trong phát triển nông nghiệp và xây dựng vùng biên giới ổn định, giàu mạnh. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng, thủy lợi còn góp phần bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Khi nguồn nước được quản lý hiệu quả, vùng biên giới Tây Ninh sẽ có điều kiện phát triển sản xuất bền vững, ổn định dân cư và bảo đảm an ninh – quốc phòng. Đây chính là nền tảng để địa phương khai thác tối đa tiềm năng, đưa kinh tế vùng biên vươn lên mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Phúc Quang