Tái cấu trúc không gian, nâng cao chất lượng sống cho người dân Thủ đô

TMO - Việc tái cấu trúc không gian nội đô phải được triển khai đồng bộ với các chính sách giãn dân, phát triển hạ tầng giao thông và hệ thống dịch vụ công. Nếu làm tốt, Hà Nội sẽ có thêm động lực để xây dựng một đô thị đáng sống và giàu bản sắc.

Chiều 26/11, HĐND TP. Hà Nội thông qua Nghị quyết ban hành danh mục di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và trụ sở cơ quan, đơn vị không còn phù hợp với Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn 2065. Theo đó, có 42 cơ sở sản xuất công nghiệp và 15 trụ sở cơ quan, đơn vị thuộc diện phải di dời. Đây là các cơ sở nằm trong khu dân cư hoặc khu vực phát triển đô thị, không bảo đảm yêu cầu về môi trường, hạ tầng, hoặc mâu thuẫn với định hướng không gian theo quy hoạch chung đã được Thủ tướng phê duyệt.

Nhiều cơ sở sản xuất công nghiệp không còn phù hợp được di chuyển khỏi khu vực trung tâm Hà Nội. Ảnh minh họa.

Đối với cơ sở sản xuất công nghiệp, Hà Nội yêu cầu di dời toàn bộ cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, không bảo đảm vệ sinh môi trường hoặc không còn phù hợp với chức năng sử dụng đất trong đô thị trung tâm. Việc di dời phải gắn với yêu cầu đổi mới thiết bị, công nghệ và tiết kiệm năng lượng, nhằm tránh tình trạng chuyển dịch ô nhiễm từ khu vực này sang khu vực khác. Các cơ sở sẽ được bố trí tại các khu, cụm công nghiệp tập trung; trường hợp đặc biệt không thể bố trí vào khu công nghiệp, UBND thành phố xem xét quyết định địa điểm phù hợp.

Đối với các cơ sở y tế, thành phố yêu cầu di dời các bệnh viện, phòng khám có mức độ ô nhiễm, truyền nhiễm cao hoặc nằm xen trong khu dân cư, không đáp ứng tiêu chuẩn diện tích đất/giường bệnh theo quy chuẩn chuyên ngành. Danh mục cơ sở y tế di dời sẽ được UBND thành phố tổng hợp, trình HĐND xem xét ở các đợt tiếp theo. Với cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, di dời được áp dụng đối với các trường có quy mô đào tạo vượt chỉ tiêu, gây quá tải hạ tầng kỹ thuật – giao thông hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn diện tích đất/sinh viên theo quy định. Các cơ sở này sẽ được tiếp nhận tại các khu giáo dục – đào tạo tập trung phù hợp quy hoạch.

Hà Nội cũng quy định nguyên tắc quản lý, sử dụng quỹ đất sau di dời. Tại khu vực nội đô lịch sử, quỹ đất sẽ ưu tiên cho không gian công cộng, cây xanh, văn hóa và du lịch; không xây dựng nhà ở. Tại các khu vực khác trong đô thị trung tâm, quỹ đất được ưu tiên cho công trình công cộng, dịch vụ, hạ tầng thiết yếu phục vụ dân cư, bảo đảm phù hợp tiêu chuẩn đô thị và các quy hoạch đã được phê duyệt…

Theo các chuyên gia, chủ trương di dời đã có hơn 10 năm nhưng triển khai chậm vì nhiều nguyên nhân. Các vướng mắc về cơ chế phối hợp, xác định tài sản và quyền sử dụng đất khiến nhiều đơn vị không thể thực hiện theo lộ trình. Trong giai đoạn hiện nay, khi Thành ủy Hà Nội đã nêu rõ quyết tâm, nhiệm vụ di dời cần được triển khai thực chất để tránh tái diễn sự trì trệ.

Bảo vệ, mở rộng không gian xanh - giải pháp căn cơ nâng cao chất lượng sống cho người dân. Ảnh minh họa.

Các chuyên gia nhấn mạnh 2 yêu cầu cốt lõi cần giải quyết sớm. Trước hết là đánh giá chính xác giá trị đất đai và tài sản trên đất. Việc cổ phần hóa tại nhiều doanh nghiệp khiến quyền sở hữu tài sản và quyền sử dụng đất trở nên phức tạp. Muốn di dời hiệu quả phải phân định rạch ròi đâu là tài sản của Nhà nước, đâu là tài sản của đơn vị sử dụng để xác định trách nhiệm và phương án hỗ trợ phù hợp.

Kế đến là phương án sử dụng đất sau di dời phải dựa trên nhu cầu thực tế từng khu vực chứ không áp dụng theo một mẫu cứng nhắc. Mỗi khu vực có đặc điểm dân số, quỹ đất và điều kiện hạ tầng khác nhau. Vì vậy, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất cần hướng tới phục vụ cộng đồng với các dự án trường học, công viên, không gian cộng đồng hay hồ điều hòa, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô.

Chuyên gia nhận định, việc phân định rõ ràng giữa tài sản công trình và quyền sử dụng đất chính là yếu tố tiên quyết quyết định tiến độ. Chỉ khi xác định đúng phần Nhà nước quản lý và phần thuộc đơn vị sử dụng thì mới có thể tính toán phương án hỗ trợ thỏa đáng và đẩy nhanh di dời. Quỹ đất sau di dời là cơ hội vàng để tái cấu trúc không gian nội đô, tạo ra những khu vực sống đáng chất lượng hơn cho người dân.

Việc tái cấu trúc không gian nội đô phải được triển khai đồng bộ với các chính sách giãn dân, phát triển hạ tầng giao thông và hệ thống dịch vụ công. Nếu làm tốt, Hà Nội sẽ có thêm động lực để xây dựng một đô thị đáng sống và giàu bản sắc. Di dời các cơ sở không phù hợp chỉ là bước khởi đầu. Chặng đường tái thiết phía trước đòi hỏi quyết tâm chính trị, sự phối hợp giữa các sở ngành và tính minh bạch trong quản lý đất đai. Tuy nhiên, với định hướng rõ ràng từ Nghị quyết và quyết tâm của thành phố, Hà Nội đang mở ra một chương phát triển mới, nơi quỹ đất nội đô được trả về đúng giá trị và đóng góp cho tương lai bền vững của Thủ đô…/.

NGỌC HÂN