Sơn La ứng dụng mô hình IPHM nâng cao năng suất cây trồng

TMO - Tỉnh Sơn La thúc đẩy việc ứng dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM) nhằm chủ động phòng-chống sinh vật gây hại trên cây trồng, giảm chi phí đầu tư, giảm hóa chất độc hại, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

Áp dụng IPHM không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng, giá trị nông sản mà còn tạo ra môi trường an toàn cho nông dân. Người dân trên địa bàn tỉnh đang đẩy mạnh sản xuất theo hướng thực hành nông nghiệp tốt, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, các chế phẩm, thuốc bảo vệ thực vật sinh học.

Năm 2024, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Sơn La đã triển khai mô hình ứng dụng IPHM vào canh tác dưa vàng tại bản Bó, phường Chiềng An, mô hình có quy mô hơn 300m2 với ba hộ dân tham gia. Tại đây, các kỹ thuật IPHM về chăm sóc cây trồng đã được chuyển giao cho bà con từ việc hướng dẫn nhà nông thường xuyên thăm đồng để quan sát và theo dõi tình hình sinh trưởng, phát triển của cây, kịp thời phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, sâu bệnh hại đến việc đánh giá các yếu tố môi trường như đất, nước, thời tiết và các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe cây trồng.

Khi cây bị sâu, bệnh người nông dân sẽ biết cách phân tích các yếu tố gây bệnh, xác định nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, từ đó đưa ra phương án điều trị phù hợp. Khi cần áp dụng các biện pháp can thiệp sẽ ưu tiên kiểm soát dịch hại bằng các biện pháp sinh học, thủ công hoặc các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học. Tham gia mô hình, các hộ dân được học cách bảo vệ thiên địch, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “bốn đúng”, sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ, tuân thủ thời gian cách ly trước khi thu hoạch.  

Theo đánh giá của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, quy trình canh tác IPHM tại mô hình giúp người dân giảm 5-6 lần phun thuốc bảo vệ thực vật/vụ, giảm 20-30% lượng phân bón hóa học. Đáng chú ý là kiểm soát được dư lượng hóa chất trên nông sản, tạo ra được những sản phẩm chất lượng cao.  

Việc triển khai mô hình ứng dụng IPHM góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất trên địa bàn tỉnh. 

Vài năm trở lại đây, trang trại trồng nho hạ đen của anh Nguyễn Đình Tuấn, thôn 6, xã Chiềng Mung đã áp dụng canh tác theo IPHM. Với 8.000 m² đất canh tác, anh Tuấn sử dụng hệ thống nhà màng, tưới tự động, tuyệt đối không dùng thuốc diệt cỏ hay thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Theo đó, anh Tuấn tăng cường dinh dưỡng cho cây bằng phân hữu cơ tự ủ từ cá, ngô, đỗ tương, chuối, sữa và rỉ mật kết hợp với các chế phẩm sinh học. Nhờ áp dụng IPHM, vườn nho của anh Tuấn phát triển khỏe mạnh, ít sâu bệnh, quả ngọt, thơm. Khách hàng tin tưởng, giá bán ổn định, lợi nhuận cao hơn so với canh tác truyền thống.

Năm 2024, UBND tỉnh Sơn La đã ban hành kế hoạch số 81/KH-UBND về phát triển, quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM). Theo đó, phấn đấu đến năm 2030, có trên 90% diện tích lúa, rau màu, cây ăn quả, cây hoa, cây cảnh và cây dược liệu được áp dụng IPHM; 70% diện tích ngô, cây công nghiệp được áp dụng IPHM; lượng thuốc BVTV hóa học và lượng phân bón vô cơ giảm 30% và tăng hiệu quả kinh tế 15-20% so với sản xuất thông thường. 

Địa phương này đặt mục tiêu trên 80% số xã có đội ngũ nông dân nòng cốt có hiểu biết, kỹ năng và ứng dụng hiệu quả IPHM, có khả năng hướng dẫn nông dân khác ứng dụng IPHM, đánh giá hiệu quả và phổ biến kết quả cho cộng đồng. Phấn đấu, trên 90% số xã, phường thực hiện thu gom bao bì thuốc BVTV sau sử dụng đúng theo quy định phấn đấu hơn 50% diện tích lúa, rau màu, cây ăn trái được áp dụng IPHM.

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức về IPHM. Xây dựng tài liệu tuyên truyền về quy định của pháp luật trong quản lý vật tư nông nghiệp, như: Thuốc BVTV, giống, phân bón và hướng dẫn thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng; nhân rộng mô hình “nông dân hướng dẫn nông dân” thông qua thực nghiệm ứng dụng IPHM thực tế trên đồng ruộng.  

Theo Đề án Phát triển quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp đến năm 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu đến năm 2030, cả nước phấn đấu có hơn 90% diện tích lúa, rau màu, cây ăn quả, cây hoa, cây cảnh và cây dược liệu được áp dụng IPHM (ít nhất 60% diện tích lúa, cây dược liệu và 30% diện tích rau màu, cây ăn quả, cây hoa, cây cảnh áp dụng đầy đủ các biện pháp IPHM); 70% diện tích ngô, cây công nghiệp được áp dụng IPHM (ít nhất 60% diện tích ngô, 50% diện tích cây công nghiệp áp dụng đầy đủ các biện pháp IPHM); lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học và lượng phân bón vô cơ giảm 30% và tăng hiệu quả kinh tế 15-20% so với sản xuất thông thường.

Hơn 80% số xã sản xuất nông nghiệp tập trung có ít nhất 5 nông dân nòng cốt/xã, phường có hiểu biết, kỹ năng và ứng dụng hiệu quả IPHM, có khả năng hướng dẫn nông dân khác ứng dụng IPHM, đánh giá hiệu quả và phổ biến kết quả cho cộng đồng. Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất 5 giảng viên IPHM quốc gia và 20 giảng viên IPHM cấp tỉnh; mỗi xã, phường sản xuất nông nghiệp tập trung có ít nhất 2 hướng dẫn viên IPHM cộng đồng.

Thời gian tới, Bộ sẽ xây dựng kế hoạch đào tạo, tập huấn về IPHM cho đội ngũ cán bộ đang làm việc trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật ở Trung ương và địa phương; đồng thời, đào tạo giảng viên IPHM quốc gia để phát triển lực lượng giảng viên IPHM cấp tỉnh; đào tạo, tập huấn hướng dẫn viên cộng đồng và lực lượng nông dân nòng cốt cho cấp xã.../.  

Nguyễn Mai