Quy trình kỹ thuật dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt

TMO - Lũ, ngập lụt là những thiên tai điển hình gây hậu quả nghiêm trọng tại nhiều địa phương trên cả nước. Việc đưa ra những dự báo, cảnh báo sớm, chú trọng đến quy trình kỹ thuật để cung cấp sớm dữ liệu về thiên tai góp phần giúp các địa phương chủ động hơn trong công tác ứng phó.

Căn cứ Điều 14 Thông tư 25/2022/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về Quy trình kỹ thuật dự báo, cảnh báo hiện tượng khí tượng thủy văn nguy hiểm quy trình kỹ thuật dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt bao gồm: Nội dung dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt; Quy trình dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt; Tần suất và thời gian ban hành bản tỉn dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt. 

Trong đó, nội dung dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt bao gồm: Mực nước lũ; Cấp báo động lũ; Nguy cơ ngập lụt và các thiên tai khác đi kèm; Cấp độ rủi ro thiên tai do lũ, ngập lụt; Quy trình kỹ thuật dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt được thực hiện thông qua các bước: Thu thập, xử lý các loại thông tin, dữ liệu; Phân tích, đánh giá hiện trạng; Thực hiện các phương án dự báo, cảnh báo; Thảo luận dự báo, cảnh báo; Xây dựng bản tin dự báo, cảnh báo; Cung cấp bản tin dự báo, cảnh báo; Bổ sung bản tin dự báo, cảnh báo; Đánh giá chất lượng dự báo, cảnh báo. 

Trước tiên là thu thập xử lý các loại thông tin, dữ liệu với việc thu thập  số liệu quan trắc mưa, mực nước, lưu lượng của các trạm khí tượng thủy văn trên các lưu vực sông, số liệu vận hành của các hồ thủy điện, hồ thủy lợi và số liệu khí tượng, thủy văn, hồ chứa quốc tế liên quan tới khu vực dự báo (nếu có); Cập nhật thường xuyên, liên tục số liệu quan trắc; Bản tin mưa dự báo phục vụ thủy văn.

Ảnh minh họa. 

Tiếp theo là phân tích, đánh giá hiện trạng: Phân tích diễn biến lũ tối thiểu trong 12 giờ qua; Phân tích xác định nguyên nhân gây ngập lụt (nếu có); Phân tích khả năng xảy ra các thiên tai khác đi kèm. Sau đó, tiến hành thực hiện các phương án dự báo, cảnh báo: Các phương án được sử dụng trong dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt tại hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia: Phương án dựa trên cơ sở phương pháp quan hệ mưa - dòng chảy; phương án dựa trên cơ sở phương pháp quan hệ mực nước, lưu lượng trạm trên (lưu lượng xả của hồ chứa thượng lưu)- trạm dưới trên cùng triền sông hoặc cùng lưu vực; phương án dựa trên cơ sở các mô hình toán (mô hình hồi quy; mô hình thủy văn thông số tập trung; mô hình thủy văn thông số phân bố; mô hình điều tiết hồ chứa, mô hình thủy lực, ngập lụt); phương án dựa trên cơ sở các phương pháp khác; Căn cứ vào điều kiện cụ thể, tổ chức, cá nhân không thuộc hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia tự quy định việc sử dụng các phương án dự báo, cảnh báo cho phù hợp.

Xây dựng bản tin dự báo, cảnh báo: Hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia xây dựng và ban hành bản tin dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt Căn cứ yêu cầu thực tế, tổ chức, cá nhân không thuộc hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia tự quy định nội dung bản tin cho phù hợp.

Cung cấp bản tin dự báo, cảnh báo: Hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia cung cấp các bản tin dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt; Tổ chức, cá nhân không thuộc hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia tự quy định danh sách các địa chỉ được cung cấp bản tin cho phù hợp với yêu cầu thực tế. Bổ sung bản tin dự báo, cảnh báo:Trong trường hợp lũ diễn biến nhanh và phức tạp cần bổ sung bản tin dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt ngoài các bản tin. Cuối cùng là đánh  giá chất lượng dự báo, cảnh báo.

Hệ thống dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn quốc gia ban hành các bản tin dự báo, cảnh báo lũ, ngập lụt với tần suất và thời gian như sau: Tin cảnh báo lũ được ban hành khi phát hiện mực nước trong sông có khả năng lên mức báo động 1 hoặc đã đạt mức báo động 1 và còn tiếp tục lên hoặc xuất hiện lũ bất thường; Các tin cảnh báo lũ tiếp theo được ban hành mỗi ngày 02 bản tin vào lúc 9 giờ 00 và 15 giờ 30.

Tin lũ trên khu vực đồng bằng sông Cửu Long, 02 ngày ban hành 01 bản tin vào lúc 9 giờ 00; trường hợp lũ diễn biến phức tạp, cần ban hành bổ sung một số bản tin xen kẽ giữa các bản tin chính; Tin lũ trên sông Hồng, sông Thái Bình và các sông khác, mỗi ngày ban hành 03 bản tin vào lúc: 9 giờ 00, 15 giờ 30 và 21 giờ 00; trường hợp lũ diễn biến phức tạp, cần ban hành bổ sung một số bản tin xen kẽ giữa các bản tin chính.

Tin lũ khẩn cấp trên khu vực đồng bằng sông Cửu Long, 01 ngày ban hành 01 bản tin vào 9 giờ 00; trường hợp lũ diễn biến phức tạp, cần ban hành bổ sung một số bản tin xen kẽ giữa các bản tin chính; Tin lũ khẩn cấp trên sông Hồng, sông Thái Bình và các sông khác, mỗi ngày ban hành 04 bản tin chính vào lúc: 3 giờ 30, 9 giờ 00, 15 giờ 30 và 21 giờ 00; trường hợp lũ diễn biến nhanh và phức tạp, cần ban hành bổ sung một số bản tin xen kẽ giữa các bản tin chính; Thông tin về mực nước lũ trên các sông được cập nhật hàng giờ trên cổng thông tin điện tử của Tổng cục Khí tượng Thủy văn.

Tin cảnh báo ngập lụt được ban hành khi phát hiện mưa lớn, lũ, triều cường, nước biển dâng có khả năng gây ngập lụt cho khu vực bị ảnh hưởng hoặc khi phát hiện các hiện tượng bất thường khác như nguy cơ cao vỡ đập, hồ chứa xả nước, vỡ đê, tràn đê có khả năng gây ngập lụt lớn cho khu vực bị ảnh hưởng; tin cảnh báo ngập lụt có thể được ban hành độc lập hoặc lồng ghép trong tin cảnh báo lũ, tin lũ, lũ khẩn cấp.

Nguyễn Ngân