Ngành thủy sản cần xây dựng chiến lược tổng thể dựa trên các trụ cột chính

TMO – Phát triển bền vững không chỉ là yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn là hướng đi tất yếu giúp doanh nghiệp đảm bảo năng lực cạnh tranh dài hạn, tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Liên minh châu Âu (EU) là một trong những thị trường tiêu thụ thủy sản hàng đầu thế giới, với mức tiêu thụ bình quân đầu người khoảng 24,5 kg/năm. Người tiêu dùng EU có xu hướng ưu tiên các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao và tiện lợi - nhóm sản phẩm mà các doanh nghiệp Việt Nam đang có lợi thế và được khối thị trường này khuyến khích phát triển. Trong thời gian tới, tôm vẫn sẽ là mặt hàng thủy sản chủ lực của Việt Nam tại EU.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mức độ cạnh tranh dự kiến sẽ gia tăng khi các đối thủ tiếp tục nâng cao chất lượng và tối ưu giá thành để tăng sức cạnh tranh. Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam cần tạo dựng lợi thế riêng, tận dụng tối đa các ưu thế sẵn có, đồng thời chủ động vượt qua các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về tính bền vững.

(Ảnh minh họa)

Chuyên gia khẳng định, đối với mặt hàng cá ngừ, việc bảo đảm ổn định nguồn cung kết hợp với ưu đãi thuế quan từ EVFTA sẽ giúp sản phẩm duy trì lợi thế cạnh tranh. Nếu Việt Nam gỡ bỏ được “thẻ vàng” IUU và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cao của EU về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và khai thác bền vững, xuất khẩu cá ngừ sang thị trường này sẽ có dư địa tăng trưởng mạnh hơn. Nhu cầu tiêu thụ cá tra, basa tại EU tiếp tục duy trì xu hướng tích cực.

Cá tra Việt Nam cũng được đánh giá là nguồn cá thịt trắng có giá cả phải chăng, phù hợp với xu hướng tiêu dùng tiết kiệm trong bối cảnh kinh tế và lạm phát tại EU còn nhiều biến động. Do vậy, các doanh nghiệp cần đẩy mạnh truyền thông, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của EU cũng như các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế.

Trong bối cảnh thị trường EU ngày càng đề cao tiêu chuẩn về chất lượng, bền vững và minh bạch, ngành thủy sản Việt Nam cần xây dựng một chiến lược tổng thể dựa trên các trụ cột chính nhằm duy trì và mở rộng thị phần trong giai đoạn tới. Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam cần định hướng phát triển bền vững. Đây là vấn đề rất lớn, liên quan trực tiếp đến việc sử dụng hợp lý tài nguyên đất và nước, giảm phát thải khí nhà kính, xử lý nước thải hiệu quả, đồng thời bảo tồn đa dạng sinh học. Phát triển bền vững không chỉ là yêu cầu của thị trường mà còn là hướng đi tất yếu giúp doanh nghiệp đảm bảo năng lực cạnh tranh dài hạn.

Doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng và phát triển sản phẩm cao cấp. Trong lĩnh vực nuôi trồng, ngành thủy sản cần tiếp tục cải thiện chuỗi nuôi, tăng cường giám sát dư lượng kháng sinh và thuốc thú y, đồng thời ứng dụng công nghệ mới nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và năng suất cao hơn. Ở khâu chế biến, định hướng chiến lược là chuyển từ xuất khẩu hàng thô sang hàng giá trị gia tăng, đồng thời khai thác tốt hơn các sản phẩm đặc trưng của Việt Nam như tôm - lúa, tôm rừng ngập mặn, hay tận dụng phế phẩm để sản xuất sản phẩm phụ có giá trị cao hơn.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm chế biến hàng giá trị gia tăng. Các sản phẩm có nguồn gốc từ thủy sản Việt Nam ngày càng xuất hiện phổ biến tại các thị trường lớn. Đơn cử, nguyên liệu từ Việt Nam đã được sử dụng trong các món humburger được ưa chuộng tại Nhật hay các sản phẩm thủy sản chế biến sẵn tại châu Âu.

Doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao khả năng thích ứng với biến động toàn cầu. Kết quả xuất khẩu năm nay dự kiến vượt 10 tỷ USD là nhờ đóng góp đáng kể từ các thị trường mới ngoài nhóm truyền thống, như khu vực Mỹ Latinh và châu Á. Việc mở rộng này giúp ngành thủy sản Việt Nam giảm phụ thuộc vào một vài thị trường chủ lực, tạo nền tảng vững chắc hơn trước các rủi ro thương mại và chính trị toàn cầu.

Doanh nghiệp cần minh bạch chuỗi sản xuất và tài chính. Đây được xem là yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh thế giới ngày càng chú trọng truy xuất nguồn gốc. Minh bạch không thể chỉ mang tính đối phó mà phải trở thành một phần trong quản trị doanh nghiệp. Các tổ chức quốc tế và đối tác nhập khẩu đều yêu cầu công khai dữ liệu về sản xuất, môi trường và tài chính. Đáp ứng tốt tiêu chí này sẽ giúp doanh nghiệp Việt nâng cao uy tín và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu…/.

ĐOÀN VINH