Mã số định danh lô rừng - giải pháp thương mại hóa tín chỉ carbon

TMO - Với khoảng 14,8 triệu ha rừng, trong đó hơn 4 triệu ha là rừng trồng, Việt Nam sở hữu tiềm năng rất lớn để phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa nguồn lực này, yêu cầu cốt lõi đặt ra là phải định danh được từng lô rừng, bảo đảm dữ liệu minh bạch, thống nhất và truy xuất được nguồn gốc.

Theo các chuyên gia lâm nghiệp, việc xây dựng mã số vùng trồng chính là "viên gạch đầu tiên" để thương mại hóa tín chỉ carbon rừng. Khi mỗi lô rừng được gắn mã số, quyền lợi về carbon và quyền tiếp cận thị trường của chủ rừng được xác lập rõ ràng, tạo nền tảng để Việt Nam bước vào thị trường carbon trong nước và quốc tế.

(Ảnh minh họa)

Tín chỉ carbon rừng là cách "định giá" lượng CO₂ mà rừng hấp thụ. Doanh nghiệp phát thải vượt ngưỡng có thể mua tín chỉ để bù trừ, trong khi chủ rừng được hưởng nguồn thu từ chính công việc bảo vệ rừng. Cơ chế này tạo động lực kinh tế giúp người dân duy trì, mở rộng và chăm sóc rừng tốt hơn.

Ở cấp quốc gia, tín chỉ carbon là một trong những công cụ quan trọng để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Trong các lĩnh vực có khả năng giảm phát thải, lâm nghiệp nổi bật nhờ khả năng hấp thụ carbon tự nhiên và tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu người dân miền núi. Tuy vậy, để tín chỉ rừng được giao dịch, mỗi tấn CO₂ hấp thụ phải được đo đếm, xác thực bởi hệ thống MRV (Measurement – Reporting – Verification). Đây chính là lý do mã số vùng trồng rừng trở nên cấp thiết.

Khi một lô rừng được cấp mã số, toàn bộ thông tin gồm tọa độ GPS, diện tích, loài cây, năm trồng, tình trạng sinh trưởng… được đưa lên nền tảng số iTwood. Hệ thống này kết nối bản đồ GIS và ảnh vệ tinh, cho phép theo dõi rừng theo thời gian thực và quản lý trọn vòng đời một cách minh bạch.

Điểm then chốt là dữ liệu từ iTwood chính là căn cứ để thực hiện MRV – quy trình bắt buộc để một dự án carbon được chứng nhận theo các tiêu chuẩn quốc tế như Gold Standard, CCBA, Verra hay Plan Vivo. Trong dự án FCBMO, hơn 5.000 ha rừng trồng ở Lào Cai đã được cấp mã vùng, thí điểm kết nối với các tiêu chuẩn này và chứng minh khả năng sở hữu, giao dịch tín chỉ của từng chủ rừng.

Công nghệ giúp giải quyết hai vấn đề lớn, đó là tránh trùng lặp dữ liệu và bảo đảm tín chỉ carbon được theo dõi xuyên suốt cả vòng đời rừng. Đây là điều kiện tiên quyết để các tổ chức quốc tế chấp thuận tín chỉ từ Việt Nam.

BÙI HOÀNG