‘Kinh tế biển xanh’ đang đối diện nhiều thách thức

TMO – Quá trình triển khai "kinh tế biển xanh" đang đối mặt nhiều thách thức mang tính toàn cầu, xuất phát từ sự chênh lệch về mức độ phát triển, năng lực khoa học-công nghệ giữa các quốc gia. Nhiều công nghệ then chốt phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng tái tạo từ biển vẫn chưa được chia sẻ rộng rãi. 

Phát biểu tại Diễn đàn Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam năm 2025 vừa diễn ra mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà khẳng định quan điểm và chủ trương của Đảng, Nhà nước trong Nghị quyết 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vẫn còn nguyên giá trị. Tuy nhiên, tư duy về chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam cần được cập nhật để phù hợp bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, cuộc cách mạng vừa qua về sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đã tạo ra không gian phát triển mới, dựa trên sự kết nối giữa các vùng miền. Mục tiêu là bảo đảm từ vùng sâu, vùng xa đều có "cánh cửa" để vươn ra biển, mở rộng không gian phát triển của đất nước, giúp giải quyết bài toán kết nối thông suốt giữa vùng núi và vùng biển, giữa khu vực xa, khó khăn và các vùng phát triển.

(Ảnh minh họa)

Đối với các vấn đề về biển mang tính toàn cầu, Phó Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, không quốc gia nào có thể tự xử lý những thách thức chung của đại dương như: Ô nhiễm biển, hệ sinh thái suy thoái, axít hóa đại dương, rác thải nhựa hay biến đổi khí hậu… "Việt Nam đồng tình với quan điểm cần hành động chung tay toàn cầu và coi đây là cam kết nhất quán".

Bên cạnh đó, quá trình triển khai "kinh tế biển xanh" đang đối mặt nhiều thách thức mang tính toàn cầu, xuất phát từ sự chênh lệch về mức độ phát triển, năng lực khoa học-công nghệ giữa các quốc gia. Nhiều công nghệ then chốt phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển năng lượng tái tạo từ biển vẫn chưa được chia sẻ rộng rãi. Vì vậy, nếu không có cơ chế hợp tác và chia sẻ công nghệ trên nền tảng chung của Liên Hợp Quốc, đặc biệt liên quan đến phát minh và sáng chế, thì các mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh rất khó đạt được.

Tương tự, quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió, Việt Nam sở hữu tiềm năng điện gió ngoài khơi lên tới hơn 600 GW, song việc đầu tư phụ thuộc lớn vào công nghệ truyền tải, chi phí bảo đảm tính bền vững của hạ tầng và khả năng vượt qua giới hạn của một quốc gia đang phát triển.

Phó Thủ tướng Chính phủ cũng nhấn mạnh, phát triển bền vững đòi hỏi chuyển từ tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và năng lượng tái tạo. Vì vậy, chiến lược, quy hoạch, chính sách phải được cụ thể hóa theo từng ngành, từng lĩnh vực, tránh tình trạng chung chung. Những nghiên cứu chi tiết, cụ thể sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng chính sách hiệu quả.

Về phát triển thị trường tín chỉ CO2, Phó Thủ tướng cho rằng, nếu không có cơ chế giám sát, quan trắc, đo đếm và công nhận mang tính toàn cầu, tín chỉ CO2 sẽ chỉ được giao dịch trong phạm vi một số quốc gia. Đặc biệt, với tín chỉ hấp thụ CO2 từ biển, tạo ra nhờ tác động của con người lên hệ sinh vật biển, các quốc gia phải đầu tư tương tự như việc mở rộng rừng tự nhiên để tạo ra tín chỉ rừng. Tuy nhiên, hiện loại tín chỉ này mới chỉ được trao đổi trong một số tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới hoặc vài định chế khác. Do đó, vấn đề này cần sớm trở thành một cơ chế, chính sách chung; đồng thời phải có chuyển giao công nghệ và bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng cho các quốc gia.

Đánh giá tiềm năng của ngành nuôi biển công nghệ cao, đây là lĩnh vực có thể gắn kết với du lịch và mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp, trong khi thực tế hiện nay vẫn còn những hạn chế như vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU). Với sự hỗ trợ của các quốc gia châu Âu về công nghệ và cơ chế triển khai, Việt Nam có thể đạt được mục tiêu kép là tổ chức đánh bắt, khai thác hải sản theo hướng bền vững và bảo đảm nguồn lợi thủy sản ổn định, lâu dài…/.

VŨ MINH