Độc đáo Lễ cúng rừng của người Pa Dí và Nghề đan lát của người Tày ở Lào Cai

TMO – Cúng rừng là nét văn hóa tín ngưỡng độc đáo của cộng đồng các dân tộc thiểu số tại huyện Mường Khương nói chung, Đồng bào người Pa Dí ở thôn Sa Pa, thị trấn Mường Khương nói riêng. Với tính độc đáo và giàu bản sắc riêng, “Tập quán xã hội và tín ngưỡng Nghi lễ cúng rừng của người Pa Dí, huyện Mường Khương” và "Nghề đan lát của người Tày xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên, Lào Cai” vừa được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ cúng rừng của người Pa Dí

Theo tìm hiểu, người Pa Dí ở Mường Khương thường tổ chức nghi lễ cúng rừng vào cuối tháng Một âm lịch hàng năm, tại khu rừng cấm của thôn bản với lễ vật là những sản vật do dân làng tự cung tự cấp. Giống như bà con các dân tộc thiểu số vùng cao, đồng bào Pa Dí (một nhóm nhỏ của dân tộc Tày) tại huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai cũng giữ riêng cho mình một khu rừng cấm và gọi đó là rừng thiêng.

Các trò chơi dân gian được tổ chức trong lễ cúng rừng.

Trong lễ cúng, người Pa Dí thắp hương để mời thần rừng về chứng kiến cho tấm lòng thành của dân bản, cầu mong thần rừng phù hộ cho một năm mới mưa thuận gió hoà, để mọi người có sức khoẻ dồi dào, cửa nhà êm ấm, làm ăn phát đạt. Bên cạnh đó, người dân cũng tuyên truyền, bảo ban nhau bảo vệ và phát triển rừng ngày càng tươi tốt. Đây cũng là một nghi lễ có tính giáo dục cộng đồng cao, đang tiếp tục được bảo tồn, duy trì và bổ sung thêm những nội dung mới, hướng tới nhiệm vụ bảo vệ rừng.

Sau phần lễ là phần hội, mọi người cùng liên hoan, vui chơi các trò chơi dân gian ngay trong rừng cấm. Buổi lễ là dịp để tuyên truyền, giáo dục ý thức cho các thế hệ về tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sống tự nhiên, giữ màu xanh cho những cánh rừng đại ngàn, nguồn sống của đồng bào vùng cao. Vì thế, nghi lễ cúng rừng của người Pa Dí đã trở thành tập quán xã hội và tín ngưỡng độc đáo, thể hiện mối quan hệ hài hòa giữa con người với thiên nhiên. Nghi lễ không chỉ mang yếu tố tâm linh mà còn là dịp gắn kết cộng đồng, giáo dục thế hệ trẻ về ý thức bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa.

Đan lát là nghề truyền thống của người Tày xã Nghĩa Đô.

Nghề đan lát của người Tày

Đan lát là một nghề thủ công truyền thống có từ lâu đời của đồng bào Tày ở xã Nghĩa Đô, huyện Bảo Yên. Từ những nguyên liệu sẵn có từ tự nhiên như: giang, nứa, cọ, mây, vầu,.. với đôi bàn tay khéo léo, trí tưởng tượng phong phú và tài hoa những con người nơi đây đã tạo ra các sản phẩm như: gùi, nia, rổ, giỏ, mẹt, khóp đựng xôi, dụng cụ đánh bắt cá và một số đồ dùng không thể thiếu trong nghi lễ ăn hỏi, lễ cưới, lễ thôi nôi để phục vụ trong đời sống hằng ngày…

Tuy đan lát không phải là nghề đem lại thu nhập cao nhưng cũng góp phần không nhỏ nâng cao đời sống người dân. Đan lát lại là một nghề có giá trị văn hóa, giúp lưu giữ nét đẹp truyền thống nên cần được quan tâm đầu tư, bảo tồn, tránh nguy cơ bị mai một thất truyền. Theo thống kê, toàn tỉnh Lào Cai hiện có 10 làng nghề, 20 làng nghề truyền thống và 17 nghề truyền thống đã được công nhận.

BÙI HOÀNG