Điện Biên đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất vụ Đông Xuân

TMO - Tỉnh Điện Biên chủ động kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân trong đó vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi, điều tiết nguồn nước, đảm bảo cho sản xuất.  

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, vụ Đông Xuân 2025 - 2026 được dự báo sẽ diễn ra trong điều kiện thời tiết có nhiều yếu tố bất lợi, nguy cơ xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại kéo dài kèm theo sương muối, băng giá. Trước tình hình đó, ngành nông nghiệp và các địa phương trong tỉnh đang tích cực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm chuẩn bị tốt nhất các điều kiện sản xuất, phấn đấu bảo đảm năng suất, chất lượng cây trồng và hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.  

Trong vụ này, toàn tỉnh dự kiến gieo cấy hơn 9.714ha lúa. Việc chủ động từ sớm về nguồn nước, cơ sở vật chất đến lịch thời vụ được xem là giải pháp quan trọng giúp nông dân toàn tỉnh yên tâm bước vào vụ sản xuất mới. Ngay từ đầu vụ, Chi cục Thủy lợi và Phòng chống thiên tai phối hợp với các địa phương rà soát diện tích canh tác, xác định nhu cầu tưới theo từng vùng, từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng. Trên cơ sở đó, lịch cấp nước được điều chỉnh linh hoạt theo thực tế thời tiết, ưu tiên các vùng trọng điểm, vùng xa nguồn và khu vực sản xuất lúa 2 vụ.

Chi cục yêu cầu các đơn vị vận hành đúng quy trình, điều tiết nước theo từng ngày để đảm bảo đủ nguồn tưới, không để xảy ra thiếu nước cục bộ trong cao điểm mùa khô. Các hồ chứa lớn trên địa bàn thực hiện nhiệm vụ tích nước sớm, đảm bảo dung tích hữu ích trước khi bước vào thời điểm khô hạn. Công trình đầu mối, trạm bơm và kênh dẫn được kiểm tra, nạo vét và duy tu thường xuyên nhằm hạn chế thất thoát, tăng hiệu quả dẫn nước.

Cùng với đó, Chi cục hướng dẫn người dân áp dụng phương pháp tưới tiết kiệm, nạo vét kênh mương nội đồng. Chuyển đổi một phần diện tích cây trồng tại vùng khó khăn về nguồn nước sang cây trồng cạn như ngô, đậu tương, cỏ chăn nuôi. Những biện pháp này không chỉ giảm áp lực lên công trình thủy lợi mà còn giúp nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.

Còn đối với Công ty TNHH Quản lý thủy nông Điện Biên quản lý, vận hành 34 công trình thủy lợi, gồm 13 hồ chứa trên địa bàn tỉnh. Vụ đông xuân 2025 - 2026, Công ty chịu trách nhiệm đảm bảo nước cho gần 5.000ha lúa. Những năm qua, công tác phục vụ tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp của Công ty đều đạt và vượt kế hoạch. 

Đơn vị căn cứ vào dự báo tình hình khí tượng thủy văn, kiểm tra, đánh giá, cân đối khả năng nguồn nước của từng công trình với nhu cầu sử dụng nước của nông dân để chủ động xây dựng, thực hiện kế hoạch tưới, phòng chống hạn hán. Thường xuyên tổ chức nạo vét, khơi thông dòng chảy tại các tuyến kênh. Đối với các hồ nhỏ thiếu nước, công ty sử dụng hệ thống máy bơm nước từ lòng hồ vào hệ thống kênh dẫn để tưới cho đồng ruộng.

Các địa phương chủ động các phương án đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất trong vụ Đông Xuân (Ảnh minh họa). 

Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng, Thủy văn quốc gia, từ tháng 12/2025 đến tháng 2/2026, không khí lạnh có khả năng hoạt động mạnh, xuất hiện rét đậm, rét hại trên diện rộng. Đây là yếu tố tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, nhất là đối với cây lúa và các loại cây trồng vụ xuân. Trên cơ sở đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành văn bản, yêu cầu các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất vụ Đông Xuân sát với điều kiện thực tế, bố trí thời vụ hợp lý, lựa chọn giống phù hợp, tăng cường các biện pháp phòng, chống rét cho cây trồng.

Đối với lúa gieo thẳng, trà sớm gieo từ cuối tháng 12/2025; trà chính vụ gieo trong tháng 1/2026; trà muộn kết thúc gieo trong tháng 2/2026. Với lúa cấy, các vùng khí hậu lạnh thực hiện gieo mạ có che phủ ni lông, tiến hành cấy khi mạ đạt từ 3 - 6 lá; đồng thời không gieo cấy trong những ngày nhiệt độ không khí xuống dưới 150C. 

Việc lựa chọn giống lúa được coi là yếu tố rất quan trọng. Với diện tích gieo cấy dự kiến hơn 9.714ha lúa, ngành nông nghiệp khuyến cáo các địa phương lựa chọn từ 3 - 4 giống chủ lực, có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng, có khả năng chịu lạnh, chịu hạn và chống chịu sâu bệnh tốt. Việc bố trí giống theo thời gian sinh trưởng, gieo trồng tập trung từng trà nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho chăm sóc, phòng trừ sinh vật gây hại cũng đang được triển khai đồng bộ.

Công tác làm đất, thủy lợi và bảo đảm nguồn nước tưới phục vụ sản xuất vụ Đông Xuân được các địa phương tập trung chỉ đạo. Nhiều xã đã tổ chức ra quân nạo vét kênh mương nội đồng, kiểm tra, sửa chữa các công trình thủy lợi, chủ động phương án điều tiết nước tiết kiệm, hiệu quả. Những chân ruộng có nguy cơ thiếu nước được rà soát để kịp thời chuyển đổi sang trồng cây cạn như: Ngô, đậu tương, lạc, rau màu các loại... nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm rủi ro.

Công tác phòng trừ sinh vật gây hại được triển khai xuyên suốt trong quá trình sản xuất. Ngành nông nghiệp tập trung theo dõi, dự báo tình hình sâu bệnh, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp phòng trừ an toàn, hiệu quả, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, từng bước chuyển sang thuốc sinh học và các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường. Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật như: Quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM), canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu, sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, hữu cơ... cũng được khuyến khích áp dụng./.

Lê Hiền