Đà Nẵng: Đồng bộ giải pháp trong thu gom, xử lý rác thải

TMO - Trước áp lực gia tăng rác thải sinh hoạt, TP. Đà Nẵng ưu tiên nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức người dân. Những giải pháp này góp phần cải thiện môi trường sống và tạo nền tảng cho phát triển đô thị trong giai đoạn hiện nay.

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa nhanh và lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng, Đà Nẵng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải. Thành phố tập trung đầu tư, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, từng bước áp dụng công nghệ xử lý hiện đại, thân thiện với môi trường, giảm dần phụ thuộc vào chôn lấp.

Cùng với đó, công tác quản lý được siết chặt thông qua việc phân công rõ trách nhiệm giữa các đơn vị chức năng, tăng cường giám sát và kiểm soát quy trình xử lý. Đà Nẵng cũng chú trọng triển khai phân loại rác tại nguồn, coi đây là giải pháp lâu dài nhằm giảm áp lực cho các khu xử lý rác tập trung.

Song song với đầu tư hạ tầng, thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân, doanh nghiệp trong việc giữ gìn vệ sinh môi trường, hạn chế rác thải nhựa dùng một lần. Những giải pháp được triển khai đồng bộ không chỉ góp phần cải thiện môi trường sống, mà còn tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị môi trường, đáng sống. Đặc biệt, để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường, thành phố Đà Nẵng đang xây dựng Đề án nâng cao năng lực thu gom, vận chuyển, xử lý rác và điều chỉnh quy hoạch quản lý chất thải rắn, nâng cao hiệu quả xử lý rác.

Tuy nhiên, thực tế sau sáp nhập địa giới hành chính, công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn Đà Nẵng đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc. Sự thiếu đồng bộ về cơ chế, chính sách quản lý, hạ tầng thu gom, trung chuyển rác tại một số khu vực chưa đáp ứng yêu cầu, cự ly vận chuyển rác xa, làm gia tăng chi phí và giảm hiệu quả xử lý rác thải của địa phương. Thực tế cho thấy, phần lớn chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố hiện vẫn được xử lý bằng hình thức chôn lấp.

TP.Đà Nẵng đẩy mạnh công tác thu gom, xử lý rác thải. Ảnh: NT. 

Số lượng bãi chôn lấp lớn, khối lượng rác đã chôn lấp ngày càng tăng đang gây áp lực lớn lên khả năng xử lý ổn định, lâu dài, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Tại các xã miền núi, chỉ một số địa phương thuộc trung tâm hành chính huyện cũ có bãi rác quy mô nhỏ để xử lý rác phát sinh tại chỗ. Nhiều bãi rác phải tiếp nhận khối lượng lớn nhưng không đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật, vệ sinh môi trường.

Điển hình như tại xã Nam Trà My, khu xử lý rác Trà Don (diện tích khoảng 5 nha) được đưa vào vận hành từ năm 2015, hình thành từ bãi rác tự phát, hiện vẫn tiếp nhận rác phát sinh của các địa phương thuộc huyện Nam Trà My cũ.

Tuy nhiên, khu xử lý này chưa được đầu tư đồng bộ các hạng mục cần thiết, không bảo đảm tiêu chí chôn lấp hợp vệ sinh. Trong khi đó, khu xử lý rác Trà Mai (diện tích khoảng 4,4ha) tại xã Nam Trà My đến nay vẫn chưa được đầu tư xây dựng. Tại xã Trà My, khu xử lý rác Trà Sơn đã tiếp nhận, chôn lấp rác cho các địa phương thuộc huyện Bắc Trà My cũ từ năm 2011 và dự kiến sẽ được lấp đầy chỉ sau khoảng 6 tháng nữa.

Theo báo cáo của Sở NN-MT TP Đà Nẵng, sau sáp nhập, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn địa bàn đến năm 2030 ước khoảng 3.600 tấn/ngày. Hiện nay, thành phố có 6 đơn vị cung ứng dịch vụ thu gom, xử lý rác thải, triển khai theo 3 phương thức chính.

Trong đó, thu gom trực tiếp từ nguồn phát sinh về khu xử lý đang được thực hiện tại 78/94 xã, phường (thuộc tỉnh Quảng Nam cũ), với tần suất từ 1–2 lần/tuần đến hằng ngày tại khu vực đô thị; thu gom qua điểm tập kết được triển khai tại 9/94 xã, phường với khối lượng khoảng 500 tấn/ngày; thu gom qua trạm trung chuyển đang thực hiện tại 6/94 xã, phường với khối lượng khoảng 700 tấn/ngày. Về xử lý, thành phố hiện có 5 khu xử lý tại khu vực đô thị và đồng bằng, áp dụng các phương thức chủ yếu như chôn lấp hợp vệ sinh, sản xuất phân compost và đốt rác trực tiếp, với tổng công suất khoảng 2.052 tấn/ngày.

Để khắc phục bất cập trong thu gom, xử lý rác thải, Sở NN-MT Đà Nẵng đang tập trung hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải rắn sinh hoạt theo hướng đồng bộ, thống nhất trên toàn địa bàn; đồng thời rà soát, xây dựng định mức kinh tế – kỹ thuật và đơn giá dịch vụ phù hợp; triển khai Đề án nâng cao năng lực thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Theo Chi cục Bảo vệ môi trường, thành phố đã quy hoạch Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Khánh Sơn để xử lý rác khu vực trung tâm.

Phân loại rác tại nguồn góp phần bảo vệ môi trường, xử lý rác hiệu quả. (Ảnh: CNMT). 

Đối với khu vực tỉnh Quảng Nam cũ, đã quy hoạch 29 khu xử lý chất thải rắn với tổng diện tích khoảng 183 ha, trong đó có 13 khu đang xử lý rác sinh hoạt, 1 khu xử lý chất thải nguy hại và 15 khu được quy hoạch đầu tư xây dựng mới, nhiều khu nằm tại các xã miền núi. Lãnh đạo Chi cục Bảo vệ môi trường TP Đà Nẵng cho rằng, việc rà soát, đề xuất các giải pháp đồng bộ về hạ tầng, trang thiết bị, kỹ thuật và phương thức quản lý để nâng cao hiệu quả quản lý rác sinh hoạt sau sáp nhập là yêu cầu rất cần thiết và cấp bách.

Trên cơ sở đó, Sở NN-MT đã tham mưu UBND thành phố xây dựng Đề án nâng cao năng lực thu gom, vận chuyển, xử lý rác và điều chỉnh quy hoạch quản lý chất thải rắn. Thành phố cũng đã thống nhất và đề nghị Sở NN-MT khẩn trương hoàn thiện Đề án, trong đó định hướng hạn chế tối đa hình thức chôn lấp, ưu tiên các giải pháp công nghệ hiện đại.

Trong giai đoạn tiếp theo, lãnh đạo UBND thành phố thống nhất chủ trương xây dựng quy trình kỹ thuật, định mức kinh tế – kỹ thuật và đơn giá  thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn đã chôn lấp, làm cơ sở triển khai cải tạo, tái sử dụng và chuyển đổi các bãi chôn lấp trên toàn địa bàn thành phố.

Đồng thời, giao Sở Tài chính chủ trì rà soát, đề xuất thời gian thực hiện các gói thầu dịch vụ thu gom, phân loại, vận chuyển, xử lý chất thải và vệ sinh công cộng vào năm 2026, bảo đảm đủ thời gian để điều chỉnh giải pháp kỹ thuật, tổ chức đấu thầu hiệu quả.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trong thu gom, xử lý rác thải hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển đô thị bền vững của thành phố Đà Nẵng. Tuy nhiên, việc thay đổi thói quen sinh hoạt, thực hiện phân loại rác tại nguồn, hạn chế rác thải nhựa của mỗi người dân là yếu tố quan trọng quyết định thành công.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp, đảm bảo tính kinh tế và thân thiện với môi trường. Với định hướng đúng đắn và cách làm bài bản, Đà Nẵng không chỉ giải quyết hiệu quả bài toán rác thải, mà còn khẳng định hình ảnh một đô thị xanh, sạch, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Thu Hà