Cơ giới hóa sản xuất phân bón hữu cơ từ rơm

TMO - Cơ giới hóa sản xuất phân hữu cơ từ rơm kết hợp với công nghệ sinh học sẽ rút ngắn thời gian ủ phân còn 45 ngày, bằng 1/2 thời gian ủ thủ công.

Theo thống kê tổng khối lượng phế, phụ phẩm nông nghiệp cả nước khoảng 157 triệu tấn/năm; trong đó, có khoảng 47 triệu tấn rơm rạ được tạo ra từ sản xuất lúa ở nước ta và chỉ khoảng 30% được thu gom và sử dụng với mục đích làm nấm rơm, thức ăn chăn nuôi, đệm lót vận chuyển trái cây, phần còn lại chủ yếu là đốt tại đồng hoặc vùi vào ruộng gây ô nhiễm môi trường và mất đi nguồn tài nguyên tái tạo. 

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, mỗi năm bình quân đưa vào diện tích gieo cấy lúa khoảng 54,5 nghìn ha, ước tính lượng rơm rạ thải ra trên đồng sau thu hoạch khoảng 218.000 tấn (mỗi ha khoảng 4 tấn). Ngoài một lượng rơm không đáng kể được bà con nông dân thu gom để nuôi gia súc, làm nấm… phần lớn còn lại được đốt ngay trên đồng dẫn đến lãng phí, cũng như gây ra những tác hại không nhỏ đến môi trường, sức khỏe con người.

Tuy nhiên, nếu tận dụng nguồn rơm rạ nói trên để làm phân hữu cơ vừa góp phần làm sạch môi trường, giảm ô nhiễm và giảm phát thải, vừa tạo việc làm, tăng thu nhập, vừa có nguồn phân hữu cơ bón cho cây trồng. Vì vậy, việc sử dụng phân hữu cơ từ rơm rạ sẽ góp phần nâng cao năng suất, sản lượng, chất lượng sản phẩm, giảm thiểu chi phí đầu tư cho người nông dân và đảm bảo an toàn cho sản xuất và tiêu dùng.

Cơ giới hóa sản xuất phân hữu cơ từ rơm kết hợp với công nghệ sinh học sẽ rút ngắn thời gian ủ phân còn 45 ngày, bằng 1/2 thời gian ủ thủ công. 

Hiện nay giá vật tư tăng cao, nhất là giá phân bón hóa học tăng gấp 2-3 lần so với trước đây đã gây áp lực cho người sản xuất nông nghiệp, vì vậy trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế vừa phối hợp với Viện Nghiên cứu lúa gạo Quốc tế (IRRI) hướng dẫn người dân tận dụng rơm rạ vứt bỏ mà mang đi ủ thành phân hữu cơ bón cho cây trồng, nhằm giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

Cơ giới hóa ủ phân hữu cơ là ý tưởng mới trong việc kết hợp giữa vật lý và sinh hóa để tối ưu quá trình phân hủy rơm hiệu quả và chất lượng. Để có sản phẩm phân hữu cơ từ rơm, bà con nông dân cần thực hiện các bước gồm chuẩn bị luống ủ từ rơm và phân bò; dùng máy đảo trộn lần đầu, phun men vi sinh; đậy bạt, kiểm tra nhiệt độ, độ ẩm và pH của luống ủ; đảo trộn lần hai từ sau 10 – 15 ngày tùy điều kiện nhiệt độ và độ ẩm; đậy bạt và giữ nhiệt; sau khi làm mát, khoảng 45 ngày sau đảo trộn lần đầu là phân hữu cơ sẵn sàng cho sử dụng.

Thời gian qua, tỉnh Thừa Thiên Huế đã tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm chế đốt rơm rạ sau thu hoạch lúa, tiến hành thu gom bằng máy để phục vụ sản xuất nông nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng. Năm 2024, ngành nông nghiệp tỉnh đề ra mục tiêu thu hút 50 xã, phường tham gia xử lý rác thải thành phân bón tại gia đình; xây dựng đề án và chính sách hỗ trợ cho người dân sử dụng men vi sinh trong xử lý rơm rạ, phụ phẩm trong nông nghiệp thành phân bón vi sinh, giảm tải việc chôn lấp và tiết kiệm chi phí.

Chuyên gia IRRI, công nghệ sản xuất phân hữu cơ từ rơm giúp đảm bảo chất lượng, giá thành rẻ hơn khoảng 50% so với phân bón trên thị trường. Phân hữu cơ có tác dụng cải tạo đất, nâng cao chất lượng nông sản, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Một lợi thế khác biệt của công nghệ này là kết hợp giữa cơ khí (hay vật lý) và sinh hóa để tối ưu quá trình phân hủy rơm hiệu quả và chất lượng hữu cơ. Việc dùng rơm ủ phân hữu cơ đã góp phần giảm khí phát thải nhà kính so với việc chôn vùi rơm sau thu hoạch.

Hơn nữa, việc tránh đốt rơm rạ tại đồng là một trong những tiêu chí của bộ tiêu chuẩn sản xuất lúa bền vững, tăng thu nhập và bảo vệ môi trường. Với những ưu điểm của công nghệ sản xuất phân hữu cơ từ rơm rạ, hiện nay cũng như thời gian đến ban, ngành chức năng liên quan, địa phương cần vận động, khích lệ người dân nhân rộng sử dụng phân hữu cơ từ rơm rạ sau thu hoạch.

Việc cơ giới hóa sản xuất phân hữu cơ từ rơm kết hợp với công nghệ sinh học sẽ rút ngắn thời gian ủ phân còn 45 ngày, bằng một nửa thời gian so với phương thức ủ thủ công truyền thống, góp phần phát triển nền nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, tăng thu nhập cho nông dân và bảo vệ môi trường sinh thái.

Hà Hoàng