[15 năm Cây Di sản Việt Nam] Những “cột mốc xanh” nơi đảo xa

TMO - Giữa trùng khơi bão tố, những cây bàng vuông, phong ba, mù u trên quần đảo Trường Sa vẫn vươn mình, mãnh liệt sức sống. Không chỉ đơn thuần tạo bóng mát, những Cây Di sản còn mang ý nghĩa sâu sắc về cảnh quan môi trường, đặc biệt là khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam.

Phút nghỉ ngơi của cán bộ, chiến sĩ dưới tán Cây Di sản. Ảnh: TP

Tháng 6 năm 2020 diễn ra sự kiện quan trọng đối với hoạt động vinh danh, bảo tồn Cây Di sản, đó là việc Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam phối hợp với UBND huyện đảo Trường Sa (Khánh Hòa) tổ chức lễ vinh danh, công nhận 4 cây cổ thụ ở Trường Sa (gồm, cây phong ba trên đảo Song Tử Tây, cây mù u trên đảo Sơn Ca, cây bàng vuông 8 nhánh trên đảo Nam Yết…) là Cây Di sản Việt Nam. Đây đều là những loài cây đặc trưng như bàng vuông, phong ba, mù u, tra biển…những loài cây này đã có trên đảo từ hàng trăm năm, thích nghi với khí hậu khắc nghiệt và trở thành một phần không thể thiếu của hệ sinh thái nơi đây.

Cây phong ba – Cây di sản, biểu tượng sức sống trên đảo Song Tử Tây.

Nhận thấy giá trị đặc biệt về sinh thái và lịch sử, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) đã công nhận nhiều cây xanh trên quần đảo Trường Sa là Cây Di sản Việt Nam. Tiêu biểu trong số đó là những cây bàng vuông trên đảo Trường Sa Lớn, đảo Song Tử Tây, đảo Sinh Tồn.

GS Phạm Ngọc Đăng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam trao bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam đối với 4 cây cổ thụ ở Trường Sa.

Trên vùng đất cằn cỗi chỉ có cát, san hô và nước biển mặn, những cây bàng vuông, phong ba vẫn kiên cường vươn lên, tán lá xanh rợp bóng. Chính sức sống mãnh liệt ấy đã trở thành hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ về tinh thần kiên cường, bất khuất của quân và dân Trường Sa – những con người ngày đêm bám biển, giữ đảo, bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của tổ quốc.

Không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, những Cây Di sản trên quần đảo Trường Sa còn đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái. Với tán lá rộng và bộ rễ chắc khỏe, chúng giúp chắn gió, giảm xói mòn, ổn định nền đất trên các đảo nhỏ giữa biển khơi. Đồng thời, những hàng cây này còn cải thiện chất lượng không khí, giảm tác động khắc nghiệt của nắng, gió biển, tạo môi trường sống hài hòa, góp phần duy trì sự cân bằng hệ sinh thái tự nhiên.

Nhờ những "bức tường xanh" kiên cố ấy, Trường Sa không chỉ vững vàng trước bão tố mà còn trở thành một phần của hệ sinh thái biển đảo quý giá, cần được bảo tồn và phát triển. Mỗi người lính khi ra Trường Sa đều có một kỷ niệm gắn bó với những tán cây trên đảo. Những chiếc lá bàng vuông ép vào sổ tay, những quả bàng vuông gửi về đất liền làm kỷ niệm – tất cả đều chứa đựng tình cảm thiêng liêng của đảo xa với đất liền. Nhiều cây xanh nơi đây còn gắn liền với những sự kiện lịch sử, những câu chuyện về tình đồng đội, về ý chí kiên cường bám biển của người dân và cán bộ, chiến sỹ.

Việc công nhận cây xanh ở Trường Sa là Cây Di Sản không chỉ có ý nghĩa bảo tồn thiên nhiên mà còn góp phần khẳng định chủ quyền quốc gia. Mỗi cây cổ thụ, mỗi Cây Di sản là một “cột mốc sống”, là biểu tượng của sự trường tồn, gắn liền với lịch sử và tương lai của biển đảo Việt Nam.

Để gìn giữ màu xanh của Trường Sa, bên cạnh sự nỗ lực của quân và dân trên đảo, rất cần sự chung tay từ đất liền. Những chương trình trồng cây, bảo vệ hệ sinh thái biển đảo không chỉ giúp Trường Sa thêm xanh mà còn thể hiện tình yêu biển đảo, góp phần bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Khách du lịch tham quan trải nghiệm tour “Hành trình về Cây Di sản”.

Ngoài Quần đảo Trường Sa, tháng 10/2024, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã cấp bằng công nhận thêm 24 cây cổ thụ ở Côn Đảo (Bà Rịa-Vũng Tàu) là Cây Di sản Việt Nam, nâng tổng số Cây Di sản ở đảo lên hơn 103 cây. Hiện, tất cả các cây di sản này đều được bảo vệ và sinh trưởng tốt. Đây không chỉ là những minh chứng lịch sử về hòn đảo cách mạng mà còn là điểm du lịch yêu thích của du khách khi tới đây.

Trong số các Cây Di sản ở Côn Đảo, nhiều nhất là cây bàng với 45 cây. Bàng được trồng nhiều tại Côn Đảo. Phần lớn các cây bàng cổ thụ có tuổi đời hơn 150 năm. Ngoài ra, các loài Cây Di sản khác tại đây gồm nhội, cóc đỏ, thị rừng, phong ba, bằng lăng, nhãn, điệp bèo, me tây, lim vàng… Thời gian qua, huyện Côn Đảo, Vườn quốc gia Côn Đảo cùng các doanh nghiệp du lịch, lữ hành đã đưa vào khai thác thành tour “Hành trình về Cây Di sản”, vừa trải nghiệm vẻ đẹp của rừng vừa giáo dục cộng đồng, chung tay bảo vệ thiên nhiên, môi trường.

Kỷ niệm 15 năm hoạt động vinh danh, bảo tồn Cây Di sản Việt Nam (18/3/2010 – 18/3/2025).

THU HIỀN – HƯƠNG LAM