Ngành Giao thông vận tải nỗ lực chuyển đổi xanh, giảm lượng phát thải

TMO - Thời gian qua, cùng với nỗ lực các Bộ, ngành hướng tới mục tiêu phát thải ròng khí nhà kính về “0” vào năm 2050, Bộ Giao thông vận tải đang dự thảo nội dung Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí các-bon và khí mê-tan của ngành Giao thông vận tải. 

Theo Bộ Giao thông vận tải (GTVT), năm 2019 ngành GTVT phát thải khoảng 45 triệu tấn CO2 và tương đương, dự báo sẽ tăng trung bình 6-7% mỗi năm, đạt gần 90 triệu tấn CO2 vào năm 2030. Trong đó, vận tải đường bộ là nguồn phát thải CO2 cao nhất, chiếm khoảng 80% lượng phát thải toàn ngành, vận tải đường thủy (gồm thủy nội địa và ven biển) chiếm 10%; hàng không chiếm 6%; đường sắt là không đáng kể. 

Cũng theo nhận định của Bộ GTVT, lượng phát thải do các hoạt động GTVT Việt Nam khá cao, chủ yếu do tỷ lệ phương tiện lạc hậu, quá niên hạn sử dụng cao. Ngoài ra, mạng lưới kết cấu hạ tầng chất lượng kém, kết nối chưa thuận lợi dẫn đến nhiều ách tách. Đồng thời, hoạt động tổ chức vận tải chưa hiệu quả, trong đó vận tải đường bộ chiếm tỷ trọng lớn với tỷ lệ xe chạy rỗng nhiều, giao thông công cộng còn khiêm tốn.

Ngành GTVT đang nỗ lực chuyển đổi xanh, nhằm giảm lượng khí phát thải ra môi trường. Ảnh: Tuấn Linh 

Tính đến hết năm 2021, cả nước có hơn 4,5 triệu xe ô tô, gần 60 triệu phương tiện cá nhân hai bánh chủ yếu sử dụng nhiên liệu xăng, dầu diesel. Ngành Đường sắt hiện có 244 đầu máy 100% chạy dầu diesel, trong đó tỷ lệ đầu máy cũ sản xuất trên ba thập kỷ chiếm tới hơn 37%.

Đường thủy nội bộ hiện có hơn 233 nghìn phương tiện có độ tuổi bình quân 13,2 năm. Tàu hàng chiếm tỷ lệ 87,5% với 204 nghìn chiếc, tàu khách chiếm 12,5% (29 nghìn chiếc). Ngoài ra còn có hơn 2.700 phương tiện vận chuyển VR-SB (sông pha biển).

Theo các chuyên gia dự kiến đến năm 2050, khoảng 70% dân số Việt Nam sẽ tập trung tại các khu vực đô thị. Chính vì vậy, việc chuyển đổi giao thông xanh cho đô thị là vấn đề đang được quan tâm.

Theo dự thảo, lộ trình chuyển đổi giao thông xanh trong đô thị giai đoạn từ nay đến năm 2030: Từ năm 2025 thay thế 100% xe buýt mới sử dụng điện, năng lượng xanh; tỷ lệ đảm nhận vận tải công cộng tại Hà Nội đạt 45 - 50%, TP. Hồ Chí Minh đạt 25%, Đà Nẵng đạt 25 - 35%, Cần Thơ đạt 20%, Hải Phòng đạt 10 - 15%, đô thị loại I đạt ít nhất 5%. 

Ngành GTVT hướng tới các mục tiêu trong chuyển đổi sang các phương tiện công cộng sử dụng điện, năng lượng sạch 

Giai đoạn 2031 - 2050: Từ năm 2030, tỷ lệ phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh đạt tối thiểu 50%; 100% xe taxi thay thế, đầu tư mới sử dụng điện, năng lượng xanh. Đến năm 2050, 100% xe buýt, xe taxi sử dụng điện, năng lượng xanh; tỷ lệ đảm nhận của vận tải hành khách công cộng tại các đô thị đặc biệt, đô thị loại I lần lượt đạt ít nhất 40% và 10%.

Để đạt được lộ trình này, các đơn vị liên quan cần quy hoạch và xây dựng hệ thống hạ tầng cung cấp điện, năng lượng xanh cho phương tiện giao thông tại các đô thị; đẩy nhanh tiến độ đầu tư và đưa vào khai thác các tuyến đường sắt đô thị theo quy hoạch đã được phê duyệt; mở rộng, phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện giao thông công cộng; phát triển kết cấu hạ tầng giao thông phi cơ giới, điểm trông giữ phương tiện kết nối hợp lý với các phương thức vận tải hành khách công cộng khác.

Trong đó, Bộ Xây dựng có trách nhiệm chủ trì hoàn thiện chính sách ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông đô thị cho phương tiện giao thông sử dụng điện, năng lượng xanh; rà soát các quy định, tiêu chuẩn thiết kế đường đô thị có đường dành riêng cho phương tiện điện và giao thông phi cơ giới.

Lê Kiên