Nét đặc sắc của cồng chiêng giữa núi rừng Tây Nguyên

TMO - Trong những ngày đầu năm mới, theo nhịp cồng chiêng vang vọng núi rừng Tây Nguyên, văn hóa Ê Đê ở Đắk Lắk hiện lên sống động với những nghi lễ truyền thống, không gian nhà dài và đời sống cộng đồng đậm đà bản sắc, mang đến cho du khách những trải nghiệm khó quên.

Giữa không gian đại ngàn Tây Nguyên, tiếng cồng chiêng vang lên như nhịp thở của núi rừng, dẫn dắt con người bước vào thế giới văn hóa giàu bản sắc của người Ê Đê ở Đắk Lắk. Theo nhịp chiêng trầm bổng ấy, những giá trị truyền thống được gìn giữ qua bao thế hệ hiện lên sống động, đặc biệt rõ nét trong những ngày đầu năm mới.

Đối với người Ê Đê, cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ mà còn là những nhạc cụ có ý nghĩa quan trọng. Mỗi chiếc chiêng được xem như có “hồn”, gắn với vận mệnh của gia đình và buôn làng. Trong các dịp lễ hội, nhất là đầu năm mới, tiếng chiêng vang lên để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ấm no.

Tiếng cồng chiêng gắn liền với đời sống văn hoá của người dân Ê Đê. (Ảnh: TĐ).

Âm thanh khi khoan thai, trầm lắng, khi dồn dập, mạnh mẽ, hòa quyện cùng nhịp bước, tạo nên không gian văn hóa vừa linh thiêng vừa gần gũi. Theo nhịp cồng chiêng, du khách dễ dàng cảm nhận được tinh thần cộng đồng bền chặt của người Ê Đê.

Mọi sinh hoạt quan trọng đều diễn ra tại nhà dài – biểu tượng đặc trưng của chế độ mẫu hệ. Nhà dài không chỉ là nơi ở mà còn là không gian văn hóa, nơi lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ trong một dòng họ. Những ngày đầu năm, nhà dài trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết khi con cháu sum họp, cùng nhau chuẩn bị lễ cúng, cùng uống rượu cần, kể chuyện buôn làng và chúc nhau một năm mới bình an.

Nhà dài là một trong những kiến trúc độc đáo của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Một trong những nét đặc sắc không thể thiếu trong đời sống văn hóa Ê Đê là các nghi lễ truyền thống gắn với tự nhiên. Nghi lễ diễn ra trang nghiêm, do già làng chủ trì, với lễ vật giản dị nhưng mang ý nghĩa sâu sắc. Tiếng chiêng vang lên giữa không gian rừng núi như lời cầu nguyện gửi đến các đấng thần linh, mong sự che chở và phù hộ cho cộng đồng.

Ẩm thực Ê Đê trong những ngày lễ, Tết cũng phản ánh rõ nét mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Những món ăn quen thuộc như cơm lam, thịt nướng…được chế biến từ sản vật của núi rừng, thưởng thức rượu cần Ê Đê…mang hương vị mộc mạc nhưng đậm đà. Trong bữa ăn cộng đồng, mọi người quây quần, cùng thưởng thức, cùng chia sẻ niềm vui đầu năm, thể hiện tinh thần đoàn kết và bình đẳng – giá trị cốt lõi trong văn hóa Ê Đê.

Nghề dệt thổ cẩm hiện vẫn được người Ê Đê gìn giữ. (Ảnh: LH).

Cùng với cồng chiêng, trang phục truyền thống và nghệ thuật dệt thổ cẩm góp phần làm nên sắc màu văn hóa đặc trưng. Những hoa văn hình học, những gam màu mạnh mẽ trên trang phục không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn chứa đựng câu chuyện về lịch sử, quan niệm sống và thế giới quan của người Ê Đê. Trong những ngày đầu năm mới, hình ảnh người dân khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào không gian lễ hội, tạo nên bức tranh văn hóa sinh động và giàu cảm xúc.

Giữa nhịp sống hiện đại, văn hóa Ê Đê ở Đắk Lắk vẫn được gìn giữ và lan tỏa, trở thành điểm tựa tinh thần cho cộng đồng và là nguồn cảm hứng cho du khách gần xa. Theo nhịp cồng chiêng, hành trình khám phá văn hóa Ê Đê không chỉ là chuyến tham quan, mà còn là cơ hội để trải nghiệm, khám phá những giá trị truyền thống đã bền bỉ tồn tại cùng thời gian. Đó là bản hòa âm củacon người và thiên nhiên, vang vọng giữa đại ngàn Tây Nguyên mỗi độ xuân về.

Vũ Tuấn