Mở rộng thị trường xuất khẩu cua Cà Mau

TMO - Với kim ngạch xuất khẩu đạt gần 700 triệu USD/năm, ngành hàng cua đóng vai trò là động lực kinh tế quan trọng, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân tại tỉnh Cà Mau.

Tỉnh Cà Mau có diện tích nuôi cua khoảng 365.000ha, chiếm hơn 70% về diện tích; sản lượng hàng năm đạt khoảng 36.500 tấn, chiếm khoảng 53% cả nước. Đặc biệt, với hệ sinh thái nuôi dưới tán rừng ngập mặn ven biển, mặt hàng cua Cà Mau được đánh giá cao về chất lượng. Ngành hàng cua Cà Mau mang lại tổng giá trị khoảng 10.000 tỷ đồng/năm.

Giai đoạn 2016 - 2025, diện tích và sản lượng cua nuôi tại Cà Mau tăng trưởng rõ rệt, thể hiện sự chuyển dịch tích cực sang mô hình nuôi tổng hợp, sinh thái. Năm 2016, diện tích nuôi cua là 220.000 ha, sản lượng 17.400 tấn; đến năm 2025, diện tích tăng lên 365.500 ha, ước sản lượng đạt 36.500 tấn.

Đặc biệt, tỉnh đã có 20.000 ha nuôi cua kết hợp tôm đạt các chứng nhận quốc tế như Naturland, ASC, EU Organic, với sản lượng gần 2.000 tấn/năm. Đây là nền tảng quan trọng để cua Cà Mau tiếp cận những thị trường yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc và sản phẩm xanh. Trên địa bàn tỉnh hiện có 70 trại sản xuất cua giống, công suất thiết kế 1,3 tỷ con giống/năm, sản lượng năm 2025 ước đạt 1,1 tỷ con giống, đáp ứng 100% nhu cầu con giống thả nuôi trong tỉnh.

Nghề nuôi cua tại Cà Mau góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế tại các địa phương.

Nghề nuôi cua tại Cà Mau được triển khai với nhiều mô hình đa dạng: Nuôi quảng canh cải tiến kết hợp, nuôi cua nâng cao giá trị, nuôi thâm canh/bán thâm canh, nuôi cua trong hộp nhựa ứng dụng công nghệ cao…, phù hợp định hướng phát triển thủy sản xanh và bền vững. Dù sở hữu lợi thế lớn, nghề nuôi cua tại Cà Mau vẫn đối mặt không ít khó khăn. Quy mô sản xuất ở nhiều nơi còn nhỏ lẻ, hiệu quả và năng suất chưa cao; việc ứng dụng khoa học - công nghệ trong nuôi cua còn hạn chế, khiến giá trị gia tăng chưa tương xứng tiềm năng.

Toàn tỉnh Cà Mau hiện có trên 100 nhà máy, cơ sở chế biến đang hoạt động. Tuy nhiên, phần lớn các nhà máy này có quy mô nhỏ, chưa phát triển mạnh các mô hình chế biến chuyên sâu, chưa đa dạng hóa sản phẩm cua sau thu hoạch. Thị trường tiêu thụ chủ yếu vẫn là nội địa, thông qua các chợ đầu mối, nhà hàng, siêu thị, khu du lịch, nghỉ dưỡng…, trong khi dư địa thị trường xuất khẩu còn rất lớn.

Cua biển hiện chủ yếu tiêu thụ trong nước hoặc xuất khẩu tiểu ngạch qua trung gian; chưa phát triển được nhiều sản phẩm chế biến hay gia tăng giá trị; logistics còn yếu, đặc biệt là vận chuyển cua thương phẩm sống. Công tác xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng cũng đang trong giai đoạn hoàn thiện. Cà Mau hiện chưa có doanh nghiệp đầu mối đủ lớn để tổ chức sản xuất và tiêu thụ theo chuỗi liên kết bền vững, từ vùng nuôi đến xuất khẩu chính ngạch,…

Thực tế trên đặt ra yêu cầu phải tái cấu trúc chuỗi giá trị cua, từ khâu con giống, nuôi trồng, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ, theo hướng liên kết chặt chẽ giữa người nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng sản lượng cua tăng lên 36.500 tấn, trong đó tỷ lệ sản phẩm tham gia xuất khẩu và chuỗi liên kết tiêu thụ đạt từ 30% trở lên.

Các ao nuôi sử dụng chế phẩm sinh học để kiểm soát chất lượng môi trường nước. 

Để đạt được mục tiêu này, thời gian tới tỉnh Cà Mau cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Trước hết, cần đặc biệt chú trọng đến giống và an toàn sinh học: Cần xây dựng chương trình quốc gia hoặc cấp tỉnh về giống trong 3-5 năm tới, thiết lập hệ thống trại bố mẹ chuẩn và mạng lưới phòng thí nghiệm chẩn đoán dịch bệnh sớm để giảm thiểu rủi ro cho người nuôi. 

Cà Mau cần phát triển nuôi cua bền vững gắn liền với bảo tồn rừng ngập mặn. Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp tập trung vào chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm giá trị gia tăng (OCOP, đóng gói tiêu chuẩn) thay vì chỉ xuất khẩu cua tươi sống. Điều này giúp tăng tỷ suất lợi nhuận và giảm áp lực tiêu thụ vụ mùa.

Hướng tới mục tiêu gia tăng giá trị xuất khẩu, địa phương này cần phải nhanh chóng triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc thông qua công nghệ Blockchain và QR-code. Đây được coi là “giấy thông hành” bắt buộc để minh bạch chuỗi cung ứng và tạo niềm tin cho thị trường nhập khẩu. 

Thời gian tới, UBND tỉnh giao Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối giữ liên hệ với các đối tác, xúc tiến chứng nhận, kết nối tiêu thụ, xúc tiến thương mại.  Trong khi đó, các doanh nghiệp và hợp tác xã chủ động ký kết hợp đồng liên kết dài hạn, mạnh dạn đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm để nâng cao giá trị; đồng thời kêu gọi người nuôi cua tích cực tham gia các mô hình hợp tác, sản xuất theo quy trình an toàn, áp dụng kỹ thuật mới, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.

Hương Giang