Khoa học công nghệ tạo đột phá phát triển nông nghiệp

TMO - Khoa học công nghệ giữ vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy giá trị sản xuất, khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường xuất khẩu cho nông sản Việt. 

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt khoảng 70 tỷ USD, tăng so với 62,5 tỷ USD năm 2024. Trong đó, việc nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và mở rộng giá trị xuất khẩu. 

Vụ Khoa học và Công nghệ cho biết,  toàn ngành đã công nhận 225 giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản, lâm nghiệp (tăng 6,6%); 150 tiến bộ kỹ thuật (tăng 1,8%). Có 158 bằng độc quyền sáng chế/sở hữu trí tuệ/giải pháp hữu ích, tăng 34% so với trước. Khoa học công nghệ cũng đóng góp 72 cơ sở khoa học phục vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và các nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Nhiều tiến bộ đã được đưa vào thực tiễn, thể hiện qua 1.000 mô hình sản xuất ứng dụng khoa học, công nghệ, 31 thiết bị, vật liệu mới, cùng sự phát triển mạnh của nghiên cứu công bố quốc tế: 3.665 bài báo quốc tế (tăng 49%) và 6.540 bài báo trong nước (tăng 34%). Các kết quả này đã được ứng dụng rộng rãi, giúp doanh nghiệp và nông dân giảm chi phí đầu tư, tăng lợi nhuận, nâng hiệu quả sản xuất từ 10 - 30%. Nhiều doanh nghiệp lớn đã đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, tạo chuỗi giá trị và áp dụng quy trình sản xuất hiện đại, đóng góp tích cực vào tăng trưởng ngành.

Cơ giới hóa trong trồng mía tại tỉnh Tây Ninh (Ảnh minh họa). 

Tuy nhiên, về chiến lược phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ trong ngành còn thiếu tầm nhìn dài hạn. Nguồn lực đầu tư cho khoa học công nghệ trong nông nghiệp, môi trường còn thấp, thị trường khoa học công nghệ chưa phát triển nên chưa tạo động lực cạnh tranh và thu hút nhân tài. Nguồn nhân lực khoa học công nghệ ngành nông nghiệp, môi trường vừa thiếu, vừa yếu, chưa theo kịp các yêu cầu công nghệ mới, hiện đại; khả năng nghiên cứu ứng dụng còn hạn chế, ít công trình được thương mại hóa hoặc áp dụng thực tế... 

Trong bối cảnh diễn biến thời tiết phức tạp, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ quy mô lớn, từ giống, canh tác, thu hoạch, chế biến đến thương mại hóa là nhiệm vụ quan trọng. Công nghệ số, AI, dữ liệu lớn, sinh học phân tử, IoT, tự động hóa… đang mở ra không gian phát triển mới: Nông nghiệp chính xác; Nông nghiệp số; Nông nghiệp carbon thấp; Nông nghiệp tuần hoàn; Nuôi biển công nghiệp quy mô lớn. Khoa học công nghệ không chỉ giúp tăng năng suất, giảm chi phí, mà còn tạo ra giá trị gia tăng và lợi thế cạnh tranh mới - hướng đi tất yếu trong nền kinh tế xanh toàn cầu. 

Để thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, đề xuất sửa đổi các quy định pháp luật chuyên ngành còn vướng mắc, cắt giảm thủ tục hành chính nhằm thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng công nghệ.

Bộ sẽ rà soát, điều chỉnh, bổ sung chương trình và kế hoạch ngành dựa trên Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Luật Chuyển giao công nghệ và Chiến lược quốc gia về khoa học công nghệ. Đồng thời kiện toàn hệ thống tổ chức khoa học công nghệ theo hướng tinh gọn, hiệu quả. nghiên cứu phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, hướng tới thương mại hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng, an toàn và giá trị nông sản.

Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng xây dựng cơ chế thúc đẩy mô hình liên kết “3 nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, tạo đột phá cho nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa kết quả khoa học.../.

Hồng Nhung