Giải pháp tháo gỡ khó khăn xuất khẩu sầu riêng

TMO - Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhằm gỡ khó cho xuất khẩu sầu riêng Bộ đã chính thức mời đoàn chuyên gia từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) sang Việt Nam kiểm tra thực địa chuỗi sản xuất và xuất khẩu sầu riêng từ ngày 12 đến 17/7/2025.

Thông tin từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, 6 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu 5.217 lô sầu riêng tươi với sản lượng gần 130.000 tấn. Riêng trong hai tháng 5 và 6, lượng sầu riêng tươi xuất khẩu đã tăng trưởng rõ rệt, từ hơn 32.000 tấn lên tới 74.000 tấn mỗi tháng. Diễn biến này cho thấy tín hiệu khả quan trở lại đối với ngành hàng sầu riêng, đặc biệt trong bối cảnh vụ thu hoạch chính tại khu vực Tây Nguyên sẽ bắt đầu từ tháng 8 đến tháng 10.

Trong khi đó, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh  6 tháng đầu năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc với 388 lô xuất khẩu, đạt 14.282 tấn, tăng gấp hơn 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả này đến từ chính sách mở cửa thị trường quan trọng, đặc biệt là việc ký kết Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sang Trung Quốc vào tháng 8/2024. Đồng thời, việc thúc đẩy chế biến sâu, mở rộng phân khúc sản phẩm đã giúp giảm áp lực cho thị trường sầu riêng tươi và tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp đa dạng hóa xuất khẩu.

Trong tháng 5/2025, Bộ đã tổ chức hội nghị toàn quốc về phát triển sầu riêng bền vững, lắng nghe và tháo gỡ các khó khăn cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Mô hình liên kết vùng trồng - cơ sở đóng gói - doanh nghiệp xuất khẩu tiếp tục được củng cố nhằm đảm bảo chất lượng, đồng thời khuyến khích đầu tư vào chế biến và logistics để nâng cao giá trị gia tăng. 

Sau khi Trung Quốc siết chặt kiểm soát, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cử đoàn công tác sang Bắc Kinh làm việc trực tiếp với Tổng cục Hải quan Trung Quốc vào tháng 5/2025. Kết quả, 829 mã số vùng trồng và 131 cơ sở đóng gói đã được khôi phục. Trước các yêu cầu khắt khe về dư lượng kim loại nặng, Bộ đã yêu cầu các phòng thử nghiệm tăng công suất kiểm tra Cadimi và vàng O. Đến nay, có 24 phòng thử nghiệm cadimi và 14 phòng thử nghiệm vàng O được GACC phê duyệt. 

Tính đến tháng 6/2025, cả nước đã có 1.396 mã số vùng trồng và 188 cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc (Ảnh minh họa). 

Đồng thời, Bộ cũng chỉ đạo thiết lập bản đồ phân bố Cadimi tại các vùng trồng trọng điểm, triển khai lấy mẫu đất, nước và phân bón tại Tây Nguyên, Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long để đánh giá nguy cơ ô nhiễm. Quy trình canh tác mới đã được ban hành, khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ, sinh học thay thế các loại phân có hàm lượng cadimi cao. Việc giám sát sẽ được thực hiện thường xuyên từ sản xuất đến đóng gói để hạn chế thấp nhất các trường hợp tái phạm. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn cấp và quản lý mã số vùng trồng (MSVT) và cơ sở đóng gói (CSĐG) theo hướng chặt chẽ, minh bạch và phù hợp thực tiễn. Dự thảo hiện đang lấy ý kiến các bộ ngành, địa phương và tổ chức tham gia chuỗi xuất khẩu, dự kiến sẽ ban hành trong vài ngày tới.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng đã hoàn tất số hóa toàn bộ dữ liệu về MSVT và CSĐG, vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc trên toàn quốc. Tính đến tháng 6/2025, cả nước đã có 1.396 MSVT và 188 CSĐG được cấp mã, đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Hiện Bộ đang xin ý kiến lần hai đối với dự thảo Quy trình kiểm soát chất lượng tại CSĐG phục vụ xuất khẩu sầu riêng. Đây được xem là một trong những khâu trọng yếu giúp đảm bảo sản phẩm đạt chuẩn ở khâu cuối cùng trước khi lên đường ra thị trường quốc tế.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhằm gỡ khó cho xuất khẩu sầu riêng, Bộ đã chính thức mời đoàn chuyên gia từ GACC sang Việt Nam kiểm tra thực địa chuỗi sản xuất và xuất khẩu sầu riêng từ ngày 12 đến 17/7/2025. Đợt kiểm tra thực địa này của GACC là cơ hội để Việt Nam chứng minh năng lực kiểm soát chất lượng chuỗi sầu riêng xuất khẩu, đồng thời khẳng định cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của phía Trung Quốc - thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất của Việt Nam hiện nay.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo, xuất khẩu sầu riêng tươi có khả năng phục hồi từ quý III năm nay, đặc biệt là vào mùa vụ chính từ tháng 8 đến tháng 10. Tuy nhiên, mức độ phục hồi vẫn phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp và nông dân có duy trì được điều kiện an toàn thực phẩm như đã cam kết hay không. Nếu tình trạng vi phạm vẫn tái diễn thì rủi ro xuất khẩu với ngành hàng này vẫn còn rất lớn.

Ngoài ra, tiềm năng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh sẽ tiếp tục là điểm sáng nhờ tính ổn định, khả năng bảo quản lâu. Hiện nay, đã có nhiều doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư dây chuyền chế biến và kho lạnh hiện đại, đáp ứng các tiêu chuẩn của Trung Quốc và các thị trường tiềm năng như Hàn Quốc, Nhật Bản, EU.../.

Đức Sơn