Đắk Lắk: Nâng cao chất lượng, tăng sức cạnh tranh đối với sản phẩm cà phê

TMO - Cà phê là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh Đắk Lắk. Không chỉ mang lại kinh tế, cà phê còn là “thương hiệu” gắn liền với bản sắc địa phương. Để nâng tầm giá trị và sức cạnh tranh của loại nông sản này, tỉnh liên tục đổi mới mô hình canh tác, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đưa cà phê Đắk Lắk chinh phục nhiều thị trường khó tính.

Cà phê từ lâu đã trở thành biểu tượng gắn liền với đất và người Đắk Lắk, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Nhằm nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường, Đắk Lắk đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong sản xuất, nông dân được khuyến khích áp dụng quy trình canh tác bền vững, sử dụng giống mới chất lượng cao và giảm thiểu hóa chất, vừa bảo vệ môi trường vừa đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Ở khâu chế biến, các doanh nghiệp đầu tư công nghệ hiện đại để nâng tỉ lệ cà phê chế biến sâu, gia tăng giá trị sản phẩm. Song song đó, tỉnh đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu “Cà phê Buôn Ma Thuột” ra thị trường thế giới, đặc biệt là các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản.

Việc kết hợp giữa chất lượng, thương hiệu và chiến lược tiếp thị được kỳ vọng sẽ giúp cà phê Đắk Lắk không chỉ giữ vững ngôi vị thủ phủ cà phê Việt Nam mà còn vươn xa, trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực có sức cạnh tranh

Với diện tích lên đến hơn 214.000 ha và sản lượng niên vụ 2023 - 2024 đạt trên 564.000 tấn, Đắk Lắk chiếm hơn 30% diện tích và là nguồn cung cà phê chủ lực của cả nước. Kim ngạch xuất khẩu niên vụ qua đạt gần 916 triệu USD, chiếm 17,9% kim ngạch xuất khẩu cà phê của cả nước, cho thấy tầm quan trọng của cây cà phê đối với kinh tế - xã hội của tỉnh. Đặc biệt, trong những năm qua, nhờ việc chủ động áp dụng các tiêu chuẩn chứng nhận và các quy chuẩn trong sản xuất, chế biến nên chất lượng cà phê của Đắk Lắk đã được nâng lên rõ rệt.

Toàn tỉnh có gần 66.200 ha cà phê sản xuất bền vững có chứng nhận (4C, Rainforest Alliance - RA, Fairtrade - FLO…), chiếm khoảng 31% tổng diện tích. Đặc biệt, Đắk Lắk được Hiệp hội 4C toàn cầu cấp hai chứng thư chứng nhận 4C-EUDR đầu tiên của thế giới về ngành hàng cà phê không gây mất rừng và suy thoái rừng, với tổng diện tích 9.437 ha…

Việc tham gia các chương trình này đã mang lại lợi ích rõ rệt như giúp nông dân nâng cao kiến thức canh tác, tiết kiệm chi phí đầu vào, bảo vệ môi trường sinh thái và quan trọng nhất là tạo ra sản phẩm chất lượng cao, minh bạch nguồn gốc.

Bên cạnh thuận lợi, sản xuất cà phê tại Đắk Lắk vẫn gặp một số khó khăn như tình trạng canh tác, sản xuất vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ khi có đến 85% diện tích thuộc quản lý của hộ dân, gây ra nhiều khó khăn trong việc áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Người dân thu hái cà phê. (Ảnh: BSL). 

Đại diện Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột thông tin, việc tổ chức sản xuất đáp ứng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái đòi hỏi cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp và người dân trồng cà phê từ việc quy hoạch vùng trồng, ứng dụng khoa học công nghệ, quy trình canh tác, sản xuất có chứng nhận... để nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao ý thức cộng đồng.

Để định vị giá trị ngành hàng cà phê, tỉnh Đắk Lắk thống nhất quan điểm không tăng diện tích, chỉ tập trung vào chiều sâu; đồng thời triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lược để tái cơ cấu ngành cà phê theo hướng xanh và bền vững.

Trong đó, tập trung định vị lại sản phẩm bằng việc đẩy mạnh phát triển cà phê đặc sản, khai thác các phân khúc thị trường có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ tập trung vào xuất khẩu cà phê nhân thô. Đây được xem là mũi nhọn để đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao thu nhập cho nông dân. Đồng thời, tỉnh cũng đang triển khai xây dựng bản đồ số lý lịch vườn cây, cập nhật cơ sở dữ liệu hằng năm về tái canh, giống và quy trình sản xuất.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp công tác quản lý, giám sát sản xuất cà phê bền vững trở nên hiệu quả và minh bạch hơn. Cùng với đó là vận động và hỗ trợ nông dân tham gia vào các tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, tạo ra các vùng nguyên liệu lớn, đồng nhất về chất lượng và đủ sức liên kết với các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Đắk Lắk cũng tăng cường kêu gọi những nhà đầu tư lớn, có kinh nghiệm đầu tư vào các dự án chế biến tinh tại tỉnh. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến như HAPCCP, ISO 22000 để tạo ra các sản phẩm cuối cùng đạt chuẩn quốc tế.

Mặt khác, đẩy mạnh quảng bá và hỗ trợ đăng ký bảo hộ mở rộng cho Chỉ dẫn địa lý Cà phê Buôn Ma Thuột. Đây là tài sản vô giá, là sự bảo chứng cho chất lượng và uy tín của cà phê Đắk Lắk trên thị trường quốc tế.

Nâng cao sức cạnh tranh cho cây cà phê Đắk Lắk không chỉ giúp khẳng định vị thế của tỉnh trên bản đồ cà phê thế giới, mà còn tạo động lực phát triển kinh tế bền vững, nâng cao thu nhập cho người nông dân. Thông qua áp dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm, cà phê Đắk Lắk sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu khắt khe của người tiêu dùng trong và ngoài nước. Đây là hướng đi chiến lược, góp phần đưa ngành cà phê của Đắk Lắk nói riêng và Việt Nam nói chung vươn tầm quốc tế.

Vân Như