Gạo chất lượng cao chiếm khoảng 75% trong cơ cấu xuất khẩu

TMO – Sau khi trừ nhu cầu tiêu thụ nội địa của khoảng 28 triệu dân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và TP. HCM, cùng lượng lúa làm giống, thức ăn chăn nuôi và dự trữ, tổng lượng lúa tiêu thụ nội địa ước khoảng 8,9 triệu tấn. Phần còn lại khoảng 15,46 triệu tấn lúa hàng hóa, tương đương 7,73 triệu tấn gạo phục vụ xuất khẩu.

Định hướng cơ cấu gạo xuất khẩu năm 2026 tiếp tục nghiêng mạnh về gạo chất lượng cao và gạo thơm, với sản lượng khoảng 5,8 triệu tấn, chiếm 75%. Gạo nếp khoảng 10%, còn lại là gạo phục vụ chế biến. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh thị trường thế giới ngày càng ưu tiên chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững.

Tiến độ xuất khẩu được phân bổ phù hợp với mùa vụ thu hoạch. Sáu tháng đầu năm 2026 dự kiến xuất khẩu khoảng 4,014 triệu tấn, tập trung vào các tháng cao điểm thu hoạch vụ Đông Xuân. Sáu tháng cuối năm 2026 đạt khoảng trên 3,7 triệu tấn, cao điểm vào các tháng 7–9, gắn với thu hoạch vụ Hè Thu và Thu Đông.

(Ảnh minh họa)

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu cơ quan chức năng điều hành xuất khẩu gạo linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời bảo đảm an ninh lương thực. Việc đẩy mạnh xuất khẩu cần tập trung vào những tháng có sản lượng thu hoạch lớn, duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định.

Một trong những định hướng quan trọng là tăng cường chế độ báo cáo tồn kho, từng bước xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm rủi ro cung – cầu thóc gạo trên nền tảng số. Khi thị trường nội địa có biến động, doanh nghiệp xuất khẩu phải sẵn sàng tham gia bình ổn theo chỉ đạo của cơ quan quản lý. Ngoài ra, các giải pháp xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường và phân khúc sản phẩm tiếp tục được đẩy mạnh. Việc chuyển từ xuất khẩu gạo số lượng lớn sang gạo chất lượng cao, gạo thương hiệu và gạo chế biến sâu được coi là hướng đi bền vững để nâng giá trị gia tăng.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất và xuất khẩu gạo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành văn bản đề nghị Bộ Công Thương phối hợp với địa phương chuẩn hóa hoạt động thu mua lúa gạo, tăng cường liên kết chuỗi giữa nông dân, thương lái, cơ sở chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu thông qua hợp đồng minh bạch.

Doanh nghiệp cần công khai điểm thu mua, niêm yết giá theo chủng loại, chất lượng và mùa vụ; đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận, ép giá, đầu cơ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.

Việc sửa đổi Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo và xây dựng cơ chế quản lý nhập khẩu gạo cũng được đặt ra nhằm bảo vệ sản xuất trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành lúa gạo Việt Nam trong bối cảnh thương mại gạo toàn cầu tiếp tục mở rộng.

Các chuyên gia dự báo, thương mại gạo toàn cầu trong năm 2026 sẽ đạt mức kỷ lục 62,8 triệu tấn. Cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt, đòi hỏi lúa gạo Việt Nam phải kiên định với mục tiêu phát triển bền vững, lấy chất lượng, hiệu quả và giá trị làm trọng tâm. Sản xuất và xuất khẩu gạo năm 2026 vì vậy không chỉ nhằm duy trì vị thế trên thị trường thế giới, mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: nâng cao thu nhập cho nông dân, bảo đảm an ninh lương thực và xây dựng ngành hàng lúa gạo Việt Nam hiện đại, trách nhiệm và hội nhập sâu rộng…/.

LÝ LAN