Phát triển rừng ngập mặn, bảo tồn hệ sinh thái đầm Ô Loan

TMO - Trước thực trạng hệ sinh thái đầm Ô Loan bị tác động mạnh bởi khai thác và biến đổi khí hậu, việc trồng và phục hồi rừng ngập mặn được xem là giải pháp căn cơ, lâu dài. Hoạt động này góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản, cải thiện môi trường sinh thái và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế xanh tại xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét đến các hệ sinh thái ven biển, việc phát triển trồng rừng ngập mặn nhằm phục hồi hệ sinh thái tại đầm Ô Loan được xác định là giải pháp quan trọng và cấp thiết. Đầm Ô Loan từng là vùng sinh thái giàu tiềm năng, nhưng những năm qua đã chịu nhiều sức ép từ khai thác quá mức, ô nhiễm môi trường và suy giảm diện tích rừng ngập mặn.

Trước thực trạng đó, các chương trình trồng, khoanh nuôi và bảo vệ rừng ngập mặn đã được triển khai đồng bộ, hướng tới khôi phục cân bằng sinh thái tự nhiên. Rừng ngập mặn không chỉ góp phần cải thiện chất lượng môi trường nước, hạn chế xói lở bờ đầm mà còn tạo nơi cư trú, sinh sản cho nhiều loài thủy sinh.

Đồng thời, hệ sinh thái được phục hồi giúp nâng cao giá trị cảnh quan, tạo điều kiện phát triển du lịch sinh thái và sinh kế bền vững cho người dân địa phương. Việc gắn bảo tồn hệ sinh thái với lợi ích cộng đồng đang từng bước khẳng định hiệu quả, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế xanh, hài hòa giữa con người và thiên nhiên tại khu vực đầm Ô Loan. Với diện tích gần 1.600 ha, đầm Ô Loan là nơi có hệ sinh thái phong phú, đa dạng các loại thủy sản.

Tuy nhiên, những năm gần đây, biến đổi khí hậu và những tác động tiêu cực của con người đã khiến nguồn nước nơi đây bị ô nhiễm nghiêm trọng, nhiều loại thủy sản dần biến mất. Trong hai năm qua, dự án trồng rừng ngập mặn quy mô lớn được triển khai tại đầm Ô Loan đã giúp hệ sinh thái tự nhiên dần phục hồi. Khu vực ven đầm Ô Loan từng bị ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng khiến hệ sinh thái bị ảnh hưởng.

Đầm Ô Loan rộng gần 1.600 ha. (Ảnh minh hoạ). 

Nhiều loại cây rừng ngập mặn bị chết, chặt phá. Một số người dân đánh bắt thủy sản theo kiểu tận diệt càng khiến nguồn lợi tôm, cá cạn kiệt. Việc nuôi trồng thủy sản tự phát, không theo quy hoạch, chưa đảm bảo môi trường cũng là nguyên nhân khiến khu vực đầm Ô Loan còn ít những “mảng xanh” tự nhiên. Năm 2024, Dự án trồng rừng ngập mặn tại khu vực đầm Ô Loan do Viện Sinh thái và Bảo vệ công trình thuộc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với UBND tỉnh Đắk Lắk thực hiện với kinh phí khoảng 18 tỷ đồng.

Ngay từ khi bắt đầu, dự án đã nhận được sự chung tay tích cực từ chính quyền và người dân. Đến tháng 6/2025, dự án đã hoàn thành việc trồng mới 50 ha rừng ngập mặn với các loại cây như: bần chua, đước, dừa nước. Trong thời gian gần đây, nhiều loại cây mới trồng ở đầm Ô Loan phát triển tốt, góp phần khôi phục, phát triển hệ sinh thái rừng ngập mặn trong khu vực; đồng thời, tạo cảnh quan, cải thiện môi trường, hạn chế sự tác động tiêu cực do nước biển dâng.

Nhiều loại thủy hải sản đặc trưng của đầm Ô Loan như sò huyết, tôm, cua… dần quay trở lại, tạo ra sinh kế cho người dân phát triển kinh tế theo hướng quản lý, bảo vệ và phát triển rừng ngập mặn bền vững ven biển, ứng phó biến đổi khí hậu. Nhiều người dân sinh sống khu khu vực đầm Ô Loan cũng cho rằng, sau khi trồng thêm nhiều loại cây rừng ngập mặn, nguồn lợi thủy sản đã phục gấp 3 - 4 lần so với trước đây.

Các loại cây bần, được phát triển tốt đã giúp các bờ sông không bị xói lở, hạn chế ảnh hưởng nhà cửa. Nhiều loại chim, cò cũng đã bắt đầu tìm về nơi đây sống, kiếm ăn và sinh sản. Nguồn nước trong đầm ổn định nên thuận lợi cho việc nuôi trồng thủy sản. Lãnh đạo UBND xã Ô Loan cho biết, Dự án trồng rừng ngập mặn tại khu vực đầm Ô Loan được người dân nơi đây ủng hộ cao.

Dù các loại cây trong giai đoạn sinh trưởng nhưng đã góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản và nâng cao nhận thức của người dân trong việc gìn giữ rừng ngập mặn. Vừa qua, do thiên tai bão lũ, nhiều diện tích rừng trồng bị ảnh hưởng. Theo báo cáo của Viện Sinh thái và Bảo vệ công trình, trong đợt bão số 13 và mưa lũ lịch sử tháng 11 vừa qua tại tỉnh Đắk Lắk, có hơn 15 ha diện tích rừng trồng tại khu vực đầm Ô Loan bị thiệt hại (tỷ lệ hư hại từ 60% - 100%/cây trồng); giá trị thiệt hại hơn 3,5 tỷ đồng.

Hoạt động trồng rừng ngập mặn tại đầm Ô Loan được đẩy mạnh triển khai. (Ảnh: HL). 

Đại diện Hạt Kiểm lâm khu vực Đồng Xuân (Chi cục Kiểm lâm Đắk Lắk) cho biết, việc trồng rừng ở khu vực đầm Ô Loan gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, người dân sinh sống xung quanh đầm rất ủng hộ dự án này nên đã hỗ trợ tích cực. Nhiều hộ dân đã tự nguyên chăm sóc các loại cây để góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Diện tích rừng trồng mới phát triển đồng đều. Hiện, Hạt Kiểm lâm khu vực Đồng Xuân đang tiếp tục đánh giá mức độ thiệt hại phần diện tích bị hư hại do bão lũ để có giải pháp phục hồi. Phát triển trồng rừng ngập mặn phục hồi hệ sinh thái tại đầm Ô Loan không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ môi trường đơn thuần mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với phát triển bền vững của địa phương.

Những cánh rừng ngập mặn được khôi phục đóng vai trò như “lá chắn xanh”, giúp giảm thiểu tác động của thiên tai, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá. Quan trọng hơn, quá trình này tạo ra sự gắn kết giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức liên quan trong công tác bảo tồn.

Khi người dân trực tiếp tham gia trồng, chăm sóc và hưởng lợi từ rừng, ý thức gìn giữ môi trường được nâng cao rõ rệt. Trong dài hạn, hệ sinh thái đầm Ô Loan được phục hồi sẽ góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản, ổn định sinh kế, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn. Đây chính là hướng đi tất yếu nhằm bảo vệ đầm Ô Loan trong giai đoạn tiếp theo.

Trọng Hưng