Phát triển hệ thống thủy lợi tại những vùng cây ăn quả

TMO - Để phát triển vùng cây ăn quả quy mô lớn, giá trị kinh tế cao, hướng đến xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa theo hướng hiện đại, thì việc quy hoạch hệ thống thủy lợi luôn được xem là tiền đề  của  sự phát triển bền vững.

Theo Bộ NG&PTNT, diện tích cây ăn quả ở nước ta đến thời điểm này ước đạt hơn 1,1 triệu ha. Vùng Nam Bộ 505 nghìn ha, chiếm 46% diện tích cả nước. Đứng thứ hai là vùng trung du và miền núi phía bắc hơn 254,2 nghìn ha, chiếm gần 25%...Trong đó, một số địa phương sẽ là vựa cây ăn quả lớn của toàn vùng nếu được chú trọng đầu tư đồng bộ, nhất là hệ thống thủy lợi, bảo đảm nguồn nước tưới ổn định, lâu dài.

Huyện Lục Ngạn được xem là vựa cây ăn quả của tỉnh Bắc Giang, trong đó vải thiều là cây chủ lực chiếm hơn 50% diện tích toàn tỉnh. Địa phương đã chuyển dịch hơn 80% diện tích, từ lúa kém hiệu quả sang cây trồng khác, trong đó chủ yếu là cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cao. 

Ninh Thuận là tỉnh có lượng mưa trung bình hằng năm thấp nhất cả nước. Giai đoạn 2016-2020, tỉnh đã triển khai 14 dự án hạ tầng thủy lợi với tổng vốn đầu tư hơn 9.247 tỷ đồng. Các dự án hoàn thành đưa vào khai thác đã góp phần nâng diện tích chủ động nước tưới toàn tỉnh lên hơn 60%, cải tạo môi trường sinh thái, góp phần xóa đói, giảm nghèo.

Nông dân có điều kiện dẫn nước và áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm để khai thác hết diện tích đất sản xuất nông nghiệp từ 2-3 vụ/năm và chuyển đổi hàng nghìn ha đất trồng lúa, đất gò đồi, đất trồng cây màu năng suất kém sang trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như: táo, nho, chuối, xoài, bưởi da xanh, mít, bơ trên địa bàn các huyện Ninh Sơn, Ninh Hải, Ninh Phước, Bác Ái, Thuận Bắc, Thuận Nam.

Tỉnh Bắc Giang đầu tư xây dựng các hồ chứa nước, tạo thuận lợi cho quá trình tưới tiêu tại vùng chủ lực cây vải Lục Ngạn

Trên địa bàn tỉnh Bắc Giang hiện có 274 hồ chứa nước UBND các huyện, thành phố quản lý 233 hồ chứa nước nhỏ, cơ bản đáp ứng nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, các vùng cây ăn quả và dân sinh trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, do nhiều hồ chứa nước đã được xây dựng và đưa vào khai thác từ những thập kỷ 70 đến 80 của thế kỷ trước, dẫn tới nhiều công trình đã bị xuống cấp, nên  hiệu quả tích nước hạn chế và khó khăn trong công tác quản lý, vận hành và bảo đảm an toàn công trình.

Để khắc phục tình trạng trên, tỉnh đã xây dựng và hoàn thiện đề án cho giai đoạn 2022-2025 đã được tỉnh phê duyệt, trong đó quy hoạch đầu tư xây dựng hệ thống thủy lợi, trạm bơm để phục vụ cho vùng cây ăn quả một cách quy mô, bài bản trên toàn tỉnh. 

Tại huyện Thuận Bắc (Ninh Thuận), nhờ hệ thống thủy lợi hồ Sông Trâu, nông dân nơi đây đã chuyển dịch cơ cấu cây trồng rất nhanh. Người dân đẩy mạnh việc trồng khoảng 100 ha cây trồng cạn, cây màu ngắn ngày thay cho cây lúa, đem lại năng suất và thu nhập cao gấp 2 đến 4,5 lần so với trồng lúa.

Hồ thủy lợi sông Trâu, tỉnh Ninh Thuận giữ vai trò quan trọng trong việc điều tiết nước tưới tại các vùng trồng cây ăn quả trên địa bàn tỉnh

Theo đại diện Sở NG&PTNT tỉnh Ninh Thuận: Để triển khai đồng bộ các dự án hạ tầng thủy lợi phù hợp với quy hoạch, đáp ứng yêu cầu nguồn nước cho các ngành, các lĩnh vực, đơn vị đã tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành trung ương xem xét bố trí vốn kịp thời các dự án thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 và giai đoạn 2026-2030.

Để ngành thủy lợi phục vụ hiệu quả  tái cơ cấu  nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, cần khai thác có hiệu quả các công trình thủy lợi hiện có; ổn định sản xuất và phát triển các vùng chuyên canh cây trồng chủ lực tập trung, có giá trị và thị trường, góp phần hình thành chuỗi giá trị nông sản chất lượng cho thị trường.  

Đồng thời, giải pháp về thủy lợi cần được các bộ, ngành và địa phương quan tâm, nghiên cứu, khảo sát, đầu tư hoàn thiện mạng lưới hạ tầng, kể cả giải pháp công trình và phi công trình, nhằm phục vụ  các vùng chuyên canh cây ăn quả giá trị cao, cũng như cây trồng cạn của cả nước.

Hoài Dương