Nhân rộng mô hình tổ tự quản thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt

TMO - Nhằm nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường nông thôn, xã Liên Sơn (tỉnh Lào Cai) đã đẩy mạnh nhân rộng mô hình tổ tự quản thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt. Cách làm này đang phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, giảm áp lực cho chính quyền cơ sở và tạo chuyển biến tích cực về ý thức người dân.

Việc nhân rộng mô hình tổ tự quản thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Liên Sơn, tỉnh Lào Cai đang mang lại những chuyển biến tích cực trong công tác bảo vệ môi trường nông thôn. Trên cơ sở phát huy vai trò của cộng đồng, các tổ tự quản được thành lập tại thôn, bản đã chủ động xây dựng quy ước, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, tổ chức thu gom rác thải định kỳ và hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn.

Nhờ đó, tình trạng rác thải sinh hoạt tồn đọng, xả thải bừa bãi từng bước được khắc phục. Không chỉ dừng lại ở hoạt động thu gom, các tổ tự quản còn tích cực tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng nếp sống xanh, sạch, văn minh.

Sự tham gia trách nhiệm của người dân đã góp phần giảm tải cho chính quyền cơ sở, đồng thời tạo sự đồng thuận cao trong cộng đồng. Mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương miền núi, chi phí thấp nhưng hiệu quả bền vững, góp phần cải thiện cảnh quan nông thôn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân xã Liên Sơn. Liên Sơn là xã miền núi, được hợp nhất từ ba đơn vị hành chính gồm xã Nghĩa Phúc, xã Sơn A và thị trấn Nông trường Liên Sơn.

Trước sáp nhập, các xã Sơn A và Nghĩa Phúc (cũ) đã triển khai việc thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt từ năm 2017, chỉ riêng thị trấn Nông trường Liên Sơn (cũ) còn 7 tổ dân phố chưa thu gom, xử lý rác thải theo quy định. Bên cạnh đó, ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân còn hạn chế, tình trạng vứt rác bừa bãi ra môi trường sống vẫn diễn ra, gây ô nhiễm môi trường.

Nhiều hộ tự xây lò đốt rác, tự xử lý hoặc xả thẳng rác thải ra môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt của người dân trên địa bàn. Trước thực trạng trên, ngay sau khi sáp nhập, UBND xã Liên Sơn xác định đây là vấn đề cấp thiết cần triển khai ngay. UBND xã đã chỉ đạo Phòng Kinh tế xã phối hợp với Ban Quản lý dự án và đầu tư xây dựng khu vực Nghĩa Lộ - đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải tiến hành khảo sát, đề xuất phương án thu gom phù hợp.

Việc thành lập các tổ tự quản thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt nhằm phục vụ các cộng đồng dân cư tại xã Liên Sơn. (Ảnh minh hoạ: TC). 

Đồng thời hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật và tập huấn an toàn lao động cho các tổ viên thực hiện vận chuyển rác từ điểm tập kết đến nơi xử lý. Ngay sau đó, các thôn tổ chức họp, thống nhất thành lập tổ tự quản, đề xuất địa điểm tập kết rác phù hợp với điều kiện thực tế; xây dựng kế hoạch triển khai, phân công rõ trách nhiệm cho từng thành viên và các bên liên quan.

Lãnh đạo UBND xã Liên Sơn cho biết, việc thành lập các tổ tự quản thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt nhằm phục vụ các cộng đồng dân cư ở những khu vực các tổ chức dịch vụ chưa thể thực hiện thu gom. Qua đó, từng bước xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường, nhân rộng mô hình trên địa bàn xã, khắc phục tình trạng rác thải sinh hoạt phát sinh ngày càng nhiều nhưng chưa được thu gom, xử lý, gây ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường và sức khỏe, sinh hoạt của Nhân dân. Thôn 1, xã Liên Sơn nằm dọc Quốc lộ 32, hiện có 241 hộ với 741 khẩu. Trước đây, do diện tích đất hạn chế, dân cư đông nên việc xử lý rác thải sinh hoạt gặp nhiều khó khăn.

Hiện nay, thôn là một trong những địa bàn đi đầu trong việc thành lập tổ tự quản về thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt, góp phần khắc phục cơ bản tình trạng ô nhiễm môi trường ở khu dân cư. Tại các hộ gia đình, người dân chủ động phân loại rác gọn gàng để trước cổng hoặc gốc cây chờ tổ thu gom đến vận chuyển. Thôn có 8 xe đẩy để thu gom rác từ các hộ gia đình, mang đến điểm tập kết rác thải tập trung của thôn để xe vận chuyển chuyên dụng đến thu gom mang đi xử lý.

Rác thải được thu gom với tần suất 2 lần/tuần. Tổ tự quản có 5 thành viên, trong đó 2 thành viên tự nguyện thu gom rác hằng tuần, 3 thành viên quản lý, đôn đốc; mỗi khẩu đóng góp 10 nghìn đồng/tháng để mua sắm phương tiện, dụng cụ phục vụ thu gom. Việc tổ chức thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt trong khu dân cư đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của người dân, hạn chế tối đa tình trạng vứt rác ra môi trường, ven đường giao thông, góp phần tạo cảnh quan môi trường sạch đẹp.

Lãnh đạo xã Liên Sơn cho biết thêm, sau sáp nhập, Đảng ủy xã đã nắm bắt nhu cầu, mong muốn của người dân và thống nhất xây dựng mô hình tổ tự quản thu gom rác thải sinh hoạt trên cơ sở xã hội hóa các nguồn lực.

Sau một thời gian triển khai, mô hình hoạt động ổn định, nhận được sự đồng thuận và đánh giá cao của Nhân dân. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục rà soát các khu vực chưa triển khai để nhân rộng mô hình, cụ thể hóa chủ trương phân loại và xử lý rác thải, bảo đảm vệ sinh môi trường sống cho người dân. Thực tế cho thấy, việc thành lập các tổ tự quản về thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt đã đưa công tác vệ sinh môi trường trên địa bàn xã Liên Sơn đi vào nền nếp, bước đầu mang lại hiệu quả. Đến nay, tình trạng rác thải tự phát trong khu dân cư và trên các tuyến đường giao thông cơ bản được khắc phục; rác thải phát sinh được thu gom, xử lý kịp thời, góp phần giữ gìn môi trường xanh - sạch - đẹp.

Hoạt động trồng cây xanh bảo vệ môi trường được người dân Lào Cai đẩy mạnh triển khai. (Ảnh minh hoạ: CG). 

Để bảo vệ môi trường bền vững, tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 423/KH-UBND về thực hiện chiến lược, quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia, quy hoạch bảo vệ môi trường tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Kế hoạch nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, chủ động phòng ngừa, kiểm soát được ô nhiễm môi trường; phục hồi và cải thiện chất lượng môi trường; ngăn chặn suy giảm và nâng cao chất lượng đa dạng sinh học; ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu nhằm đảm bảo đảm quyền được sống trong môi trường trong lành của nhân dân trên cơ sở phân bố hợp lý không gian, phân vùng quản lý chất lượng môi trường…

Từ hiệu quả thực tiễn, mô hình tổ tự quản thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Liên Sơn khẳng định đây là hướng đi đúng, cần tiếp tục duy trì và nhân rộng trong thời gian tới. Việc trao quyền và trách nhiệm cho cộng đồng không chỉ giúp công tác bảo vệ môi trường đạt hiệu quả lâu dài mà còn nâng cao ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân.

Để mô hình phát huy hiệu quả bền vững, cấp ủy, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục quan tâm hỗ trợ về cơ chế, trang thiết bị, đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật phân loại và xử lý rác thải phù hợp với điều kiện từng thôn, bản. Bên cạnh đó, việc biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân thực hiện tốt sẽ tạo động lực thúc đẩy phong trào lan tỏa sâu rộng.

Nhân rộng mô hình tổ tự quản không chỉ góp phần giải quyết bài toán rác thải sinh hoạt ở khu vực nông thôn mà còn là nền tảng quan trọng để xã Liên Sơn  nói riêng và toàn tình Lào Cai nói chung xây dựng môi trường sống xanh, sạch, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao đời sống người dân.

M. Hải