Đẩy mạnh phân loại, xử lý hiệu quả chất thải rắn sinh hoạt

TMO - Quá trình phát triển kinh tế-xã hội cùng với sự gia tăng dân số đã tạo ra áp lực lớn đối với công tác quản lý, xử lý chất thải rắn trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Thời gian qua, địa phương này đang triển khai đồng bộ các giải pháp trong đó chú trọng đến công tác phân loại tại nguồn, nâng cao hiệu quả thu gom.

Theo số liệu thống kê, bình quân mỗi ngày trên toàn tỉnh có khoảng 345 tấn rác thải sinh hoạt phát sinh. Trong năm 2021, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn tỉnh khoảng 128.152,3 tấn. Các nguồn phát sinh chất thải rắn sinh hoạt bao gồm hộ gia đình, khu thương mại, dịch vụ, công sở, khu công cộng, dịch vụ vệ sinh, các hoạt động sinh hoạt của cơ sở sản xuất.

Đến nay, các huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh đã thành lập các trung tâm, công ty, hợp tác xã môi trường đô thị thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt về bãi chôn lấp tập trung của từng địa phương. Tỉ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 93,5%, trong đó tại khu vực đô thị đạt 95,5% và khu vực nông thôn đạt 62%.

Chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh phần lớn chưa được phân loại được tập kết tại các bãi chôn lấp, khu xử lý rác. 

Chất thải rắn sinh hoạt phần lớn chưa được phân loại (đặc biệt là ở khu vực đô thị) và các khu xử lý ở các địa phương đều quá tải hoặc gần như quá tải nên nguy cơ ô nhiễm môi trường là rất lớn…Với thực trạng hạ tầng thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt chưa đồng bộ thì giải pháp phân loại rác thải tại nguồn để tái sử dụng rác thải và xử lý rác thải thực phẩm tại hộ gia đình là giải pháp khả thi trong điều kiện hiện nay.

Nhằm giảm bớt lượng chất thải rắn phát sinh tập trung tại các bãi chôn lấp, gây quá tải và giảm tuổi thọ các bãi chôn lấp trên địa bàn, đòi hỏi phải thực hiện phân loại tại nguồn, trong đó giải pháp đưa ra là xử lý chất thải hữu cơ tại các hộ gia đình khu vực nông thôn. Việc phân loại rác, xử lý tại chỗ rác hữu cơ tại khu vực nông thôn vừa giảm lượng rác thải phát sinh, giảm khối lượng rác vận chuyển, kéo dài thời gian vận hành của các bãi chứa rác của các địa phương, đồng thời tạo ra nguồn phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp.  

Trong những năm qua, việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn được triển khai thí điểm tại một số địa phương trong tỉnh, đạt được những kết quả bước đầu. Cụ thể, năm 2019, Sở Tài nguyên và Môi trường phát động thí điểm một số mô hình phân loại, tái chế, tái sử dụng chất thải rắn sinh hoạt quy mô cấp xã như mô hình: “Tăng cường năng lực phân loại rác tại nguồn khu vực nông thôn ở xã Hải Vĩnh (nay là Hải Hưng)”, huyện Hải Lăng; “Phân loại rác tại nguồn khu vực nông thôn ở xã Triệu Nguyên”, huyện Đakrông...

Tuy nhiên, đến nay tỷ lệ phân loại chất thải sinh hoạt rắn tại nguồn trên địa bàn tỉnh chỉ đạt khoảng 11%. Sở Tài nguyên và Môi trường đang xây dựng dự thảo đề án phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn tỉnh tham mưu UBND tỉnh trình HĐND tỉnh phê duyệt vào kỳ họp cuối năm 2022 mới có cơ sở thực hiện. Sở cũng nghiên cứu lựa chọn địa điểm thí điểm mô hình phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại TP. Đông Hà. 

UBND tỉnh chỉ đạo các đơn vị, địa phương nỗ lực nâng cao hiệu quả công tác phân loại rác tại nguồn, thu gom xử lý chất thải rắn sinh hoạt 

Để đẩy mạnh công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 530/KH ngày 11/2/2019 về thực hiện chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Từ đó, đưa ra mục tiêu đến năm 2025 có 85% đô thị còn lại có công trình tái chế chất thải rắn phù hợp với việc phân loại tại hộ gia đình…

Theo quy hoạch quản lý chất thải rắn tỉnh Quảng Trị đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, toàn tỉnh có 19 bãi chôn lấp, lò đốt và 3 nhà máy, khu xử lý chất thải rắn. Tuy nhiên do kinh phí xây dựng các bãi chôn lấp chất thải rắn khá lớn, trong khi đó nguồn ngân sách địa phương còn hạn hẹp, chủ yếu dựa vào nguồn kinh phí hỗ trợ từ trung ương nên nhiều bãi chôn lấp chất thải rắn đã được quy hoạch nhưng không có kinh phí để xây dựng. Hiện mới có 11 bãi chôn lấp chất thải rắn, 1 khu xử lý rác thải và 1 lò đốt hoạt động. 

Vừa qua, tại hội thảo về quản lý chất thải rắn và phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn phù hợp với tỉnh Quảng Trị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh, hiện nay một số văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã được ban hành, thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước nhằm hoàn thiện cơ chế, chính sách và công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Nghị định số 45/2022/NĐ - CP, ngày 7/7/2022 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã quy định việc tổ chức công tác phân loại chất thải rắn sinh hoạt phải được thực hiện chậm nhất là ngày 31/12/2024.

Để chuẩn bị cho việc áp dụng quy định và chế tài từ năm 2025 trở đi, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các sở, ngành, địa phương xây dựng, triển khai các giải pháp và có lộ trình phù hợp, đặc biệt là phải xây dựng các văn bản quy định liên quan đến chất thải rắn sinh hoạt để cụ thể hóa Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.

Đồng thời, cần xây dựng quy trình, hướng dẫn cụ thể và phải tổ chức tuyên truyền, vận động trước khi áp dụng quy định theo Nghị định số 45/2022/NĐ - CP của Chính phủ, hướng tới mục tiêu xây dựng được phương án quản lý chất thải rắn sinh hoạt và lộ trình phân loại chất thải rắn phù hợp với địa bàn tỉnh; hoàn thiện các văn bản, quy định của tỉnh về quản lý chất thải rắn sinh hoạt.

Hồng Thắm