Giải pháp đảm bảo ổn định nguồn cát phục vụ nhu cầu xây dựng

TMO - Hơn một tháng qua, trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi xảy ra tình trạng tăng giá và khan hiếm cát xây dựng, gây khó khăn cho các dự án đang triển khai thi công. 

Theo Sở Xây dựng Quảng Ngãi, tổng nhu cầu cát xây dựng hàng năm trên địa bàn tỉnh từ 1,5-1,7 triệu m3, tăng dần qua các năm. Riêng dự án đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông, đoạn qua địa phận tỉnh Quảng Ngãi nhu cầu khoảng 1,1 triệu m3 cát cho toàn tuyến. Hiện nay, ngoài 3 mỏ cát có giấy phép khai thác vẫn còn hiệu lực, đang khai thác để cung cấp cho nhu cầu xây dựng trên địa bàn tỉnh (mỏ cát thôn Nghĩa Lập, xã Đức Hiệp, huyện Mộ Đức; mỏ cát thôn Bình Thanh, xã Trà Bình và mỏ cát thị trấn Trà Xuân, huyện Trà Bồng) thì từ năm 2022 đến quý I/2023, tỉnh đã tổ chức đấu giá 12 mỏ cát ở khu vực chưa có kết quả thăm dò, với trữ lượng dự báo gần 5 triệu m3.

Trong đó có 5 mỏ cát đấu giá trong năm 2022 và 07 mỏ cát đấu giá trong tháng 01/2023. Cụ thể, 05 mỏ cát đã tổ chức đấu giá thành công trong năm 2022, gồm: mỏ cát CS6, xã Sơn Bao (huyện Sơn Hà); mỏ cát thôn Bắc Lân và mỏ cát thôn Tân Long Trung đều thuộc xã Ba Động (Ba Tơ); mỏ cát thôn Xuân Đình, xã Hành Thịnh và mỏ cát thôn Vạn Xuân 2, xã Hành Thiện (Nghĩa Hành), UBND tỉnh đã cấp phép thăm dò cho tất cả các mỏ. Riêng mỏ cát thôn Xuân Đình, đơn vị trúng đấu giá xin trả lại mỏ vì trữ lượng dự báo thấp hơn nhiều so trữ lượng thực tế khảo sát sau khi trúng đấu giá.

Đối với 07 mỏ cát đấu giá trong tháng 01/2023, trên địa bàn thành phố Quảng Ngãi (1 mỏ), huyện Sơn Tịnh (2 mỏ), Tư Nghĩa (3 mỏ) và huyện Trà Bồng (1 mỏ). Hiện đã có 4/7 đơn vị trúng đấu giá nộp hồ sơ đề nghị cấp phép thăm dò khai thác. Sở Tài nguyên và Môi trường đang tổ chức thẩm định để trình UBND tỉnh xem xét, cấp Giấy phép thăm dò khai thác theo quy định.

Bắt đầu từ tháng 3 hàng loạt công trình xây dựng bắt đầu đẩy nhanh tiến độ. Hoạt động xây dựng của người dân cũng gia tăng. Tuy nhiên, cát xây dựng lại khan hiếm gây khó khăn cho các dự án cũng như người dân. Theo Sở Xây dựng Quảng Ngãi, nguyên nhân thiếu cát là do các đơn vị trúng đấu giá quyền khai thác các mỏ chậm làm thủ tục khai thác, dẫn đến mất cân đối cung cầu. 

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đặng Văn Minh, sở dĩ có tình trạng khan hiếm như hiện nay là do các doanh nghiệp chậm làm thủ tục để khai thác, dẫn đến mất cân đối cung cầu. Để xảy ra tình trạng "sốt" cát xây dựng như thời gian qua là điều vô lý và cần nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác quản lý. Thực tế là doanh nghiệp sau khi trúng đấu giá khai thác rất chậm trễ trong làm thủ tục để được cấp phép, sớm nhất là 6 tháng, còn lâu hơn là cả năm.

Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu Sở TN&MT phải chấn chỉnh tình trạng này. Đối với các mỏ đã đấu giá thành công, nếu trong 3 tháng nữa chủ mỏ vẫn không thực hiện các thủ tục thì sẽ hủy kết quả đấu giá. Đồng thời, chỉ đạo Sở Xây dựng làm rõ vấn đề khan hiếm cát từ nay đến cuối tháng 6/2023 và báo cáo cụ thể. Đồng thời kiểm tra, phát hiện, xử lý nghiêm những đơn vị bán cao hơn giá đã công bố.

UBND tỉnh yêu cầu các doanh nghiệp đấu giá thành công mỏ cát phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục, hồ sơ để sớm đưa các mỏ cát vào khai thác, ngăn chặn tình trạng nâng giá cát lên cao, khan hiếm nguồn cát xây dựng. 

Sở TN&MT Quảng Ngãi cho biết, hiện nay, theo quy định của pháp luật thì thời gian tổ chức thăm dò là 90 ngày, 180 ngày phê duyệt trữ lượng, việc cấp phép khai thác mỏ cũng cần 90 ngày. Tuy nhiên, nếu bám theo đúng thời gian quy định thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến nguồn cung cát ở thời điểm hiện tại, tác động tiêu cực đến tiến độ các công trình, dự án và giải ngân của tỉnh cũng như gây bất lợi cho người dân có nhu cầu xây dựng nhà cửa.

Do vậy, nếu các doanh nghiệp nộp đủ, đúng hồ sơ thì sở sẽ rút ngắn tối đa thời gian cấp phép mỏ, còn không quá 30% quỹ thời gian cần có để hỗ trợ doanh nghiệp trúng đấu giá đưa cát ra thị trường, giúp ổn định nguồn cung và giá cả. Đối với các mỏ trúng đấu giá trong đầu năm 2023, Sở TN&MT yêu cầu chủ mỏ khẩn trương hoàn thiện các thủ tục để chậm nhất trong tháng 6 đưa vào vận hành, khai thác nhằm bình ổn thị trường.

Để đảm bảo ổn định nguồn vật liệu cát phục vụ nhu cầu xây dựng trên địa bàn tỉnh, UBND tỉnh giao Sở Xây dựng khẩn trương làm việc với các Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh và các địa phương để nắm chắc tình hình về nhu cầu cát xây dựng ở thời điểm hiện tại và trong thời gian tới, báo cáo cho UBND tỉnh để có chỉ đạo và giải pháp điều hành phù hợp với thực tiễn.

Sở Tài nguyên và Môi trường chủ động đôn đốc các đơn vị trúng đấu giá khẩn trương hoàn chỉnh hồ sơ, thủ tục và rút ngắn quy trình thẩm định, phê duyệt theo quy định, trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt và cấp phép khai thác nhằm sớm đưa các mỏ cát đã trúng đấu giá vào hoạt động khai thác, phục vụ nhu cầu xây dựng của người dân và các công trình, dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh. 

Đồng thời, yêu cầu các đơn vị trúng đấu giá quyền khai thác cát làm vật liệu xây dựng thông thường khẩn trương hoàn chỉnh hồ sơ, thủ tục trình cơ quan chức năng tổ chức thẩm định để trình cấp có thẩm quyền xem xét, cấp phép thăm dò, phê duyệt trữ lượng và cấp phép khai thác theo quy định. Đảm bảo việc khai thác, tiêu thụ khoáng sản đúng Giấy phép được cấp, đảm bảo môi trường, trật tự an toàn giao thông.

Minh Dương