Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi): Tạo quỹ đất sạch từ vốn ngân sách

TMO - Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, việc sử dụng vốn ngân sách tạo quỹ đất sạch là giải pháp tốt nhất để xử lý địa tô chênh lệch và hài hòa hệ lợi ích giữa người bị thu hồi đất, Nhà nước và nhà đầu tư.

Ủy ban Kinh tế Quốc hội cho biết, Luật Đất đai (sửa đổi) là dự án Luật rất quan trọng. Ủy ban Kinh tế đã tổ chức nhiều hội thảo lấy ý kiến, nhằm hoàn thiện hơn nữa chất lượng dự án Luật. Đến nay 12 nội dung lớn trong dự thảo Luật còn có ý kiến khác nhau; trong đó có một số nội dung về: Phân loại đất, quy định về Thủ tướng Chính phủ ban hành khung chính sách về hỗ trợ đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số; Quyền của đơn vị sự nghiệp công lập lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền hằng năm được thế chấp tài sản gắn liền với đất thuê; Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; tiêu chí thu hồi và đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở thương mại, công trình thương mại, công trình dịch vụ, khu vui chơi, giải trí, tổ hợp đa năng để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; thu hồi đất để xây dựng công trình tôn giáo...

So với dự thảo luật trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 5, dự thảo luật lần này đã quy định cụ thể các dự án nhà ở thương mại, công trình thương mại...vào dự án thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng chứ không dẫn chiếu sang điều khác. Theo đó, sửa đổi các quy định tại dự thảo luật theo hướng quy định cụ thể các dự án thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Bao gồm dự án kết cấu hạ tầng vùng phụ cận các điểm kết nối giao thông và các tuyến giao thông có tiềm năng phát triển; dự án nhà ở thương mại, công trình thương mại, công trình dịch vụ, khu vui chơi, giải trí, tổ hợp đa năng (trừ công viên, vườn hoa, bãi tắm và các khu vực dành cho vui chơi giải trí công cộng khác không thu phí của người dân).

Đối với dự án nhà ở thương mại, công trình thương mại, công trình dịch vụ, khu vui chơi, giải trí, tổ hợp đa năng, dự thảo luật đưa ra 2 phương án về xác định tiêu chí thu hồi và thực hiện đấu giá, đấu thầu. Trong đó, phương án 1 giao HĐND quyết định dự án trọng điểm thực hiện đấu thầu dựa trên các nguyên tắc như bảo đảm hiệu quả sử dụng đất, khả năng bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương để thực hiện thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư...Phương án 2, quy định tiêu chí phân định theo quy mô về diện tích dự án, trên 10ha là trường hợp đấu thầu, không phân biệt loại đất thực hiện dự án; dưới 10ha và không sử dụng đất ở là trường hợp đấu giá. Dưới 10ha và có sử dụng đất ở là trường hợp thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất hoặc sử dụng quyền sử dụng đất đang có...

Nhiều chuyên gia cho rằng, việc sử dụng vốn ngân sách tạo quỹ đất sạch là giải pháp tốt nhất để xử lý địa tô chênh lệch và hài hòa hệ lợi ích giữa người bị thu hồi đất, Nhà nước và nhà đầu tư.

Nhiều ý kiến cho rằng, thu hồi đất là nội dung cực kỳ phức tạp, cần sử dụng vốn ngân sách nhà nước để tạo đất sạch cho đấu thầu, đấu giá sử dụng đất. Đây là giải pháp tốt nhất để xử lý địa tô chênh lệch và cũng là giải pháp tốt nhất để xử lý hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa người bị thu hồi đất, Nhà nước và nhà đầu tư. Ngoài ra, việc sử dụng ngân sách để tạo quỹ đất sạch đưa ra đấu giá thì dễ nhận được sự đồng thuận của người bị thu hồi đất hơn, hạn chế được tình trạng chênh lệch địa tô rơi vào "nhóm lợi ích" khiến người dân bất bình. Về nguồn vốn để nhà nước tiến hành giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch đưa ra đấu giá, sử dụng cơ chế huy động vốn từ ngân hàng thương mại vào. Sau khi đấu giá đất, Nhà nước sẽ bồi hoàn lại cho các ngân hàng. 

Do đó, các ý kiến đồng tình với quy định tại dự thảo Luật về mức phân bổ tối thiểu 10% nguồn thu từ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất hàng năm của địa phương cho Quỹ phát triển đất (Điều 113), để Tổ chức phát triển quỹ đất có đủ năng lực tài chính thực hiện đền bù, giải phóng mặt bằng, tạo quỹ "đất sạch" thực hiện đấu thầu, đấu giá.

Nhiều ý kiến tán thành với việc dự thảo Luật quy định cụ thể, rõ ràng tiêu chí phân định những dự án nhà ở thương mại, công trình thương mại, công trình dịch vụ, khu vui chơi, giải trí, tổ hợp đa năng nào sẽ được tiến hành đấu thầu, đấu giá hay tự thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất (theo diện tích dự án), thay vì giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định. Bởi, cách quy định này sẽ có tiêu chí áp dụng thống nhất trên cả nước, tránh lúng túng do địa phương không xác định được dự án nào là "dự án trọng điểm thực hiện đấu thầu".

Về nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, một số ý kiến tán thành quy định các quy hoạch sử dụng đất được lập đồng thời nhưng quy hoạch cấp cao hơn phải được phê duyệt, quyết định trước quy hoạch thấp hơn. Các đại biểu cho rằng, quy định như vậy sẽ bảo đảm được sự đồng bộ, thống nhất, ổn định của hệ thống quy hoạch; đáp ứng yêu cầu về quản lý chặt chẽ mục đích sử dụng đất. Các quy hoạch cấp trên sẽ phải sớm hoàn thành để làm căn cứ cho quy hoạch cấp dưới được phê duyệt.

Minh Phương