Đảm bảo ổn định thị trường giá cát làm vật liệu xây dựng

TMO - Trước nguy cơ xuất hiện tình trạng đầu cơ, độc quyền làm tăng giá, tỉnh Quảng Ngãi đã quyết định triển khai thực hiện trở lại việc kê khai giá cát xây dựng trên địa bàn sau hơn 3 tháng xoá bỏ.

Cuối tháng 12/2023, tỉnh Quảng Ngãi đưa ra đấu giá 5 mỏ cát thương mại. Kết quả đấu giá, tất cả các mỏ đều đẩy lên hơn 300.000 đồng/m3, thậm chí có mỏ giá tiệm cận 400.000 đồng/m3. Với giá cát được đẩy lên mức quá cao trong phiên đấu giá cuối năm 2023, UBND tỉnh phải khẩn trương yêu cầu các doanh nghiệp đang khai thác cát thương mại thực hiện kê khai giá cát.

Theo đó, qua theo dõi tình hình đấu giá các mỏ cát thương mại trên địa bàn trong thời gian qua, khả năng sẽ xuất hiện tình trạng đầu cơ, độc quyền làm tăng giá cát xây dựng trên địa bàn tỉnh. Do đó, để đảm bảo ổn định thị trường giá cát làm vật liệu xây dựng trong thời gian đến, UBND tỉnh giao sở giao trách nhiệm cho Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các Sở Xây dựng, TN&MT, Tư pháp và các cơ quan, đơn vị liên quan, khẩn trương tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo các tổ chức, cá nhân đang khai thác, kinh doanh tại các mỏ cát thương mại đã trúng đấu giá quyền khai thác, thực hiện kê khai giá theo quy định.

Tỉnh Quảng Ngãi đã quyết định triển khai thực hiện trở lại việc kê khai giá cát xây dựng trên địa bàn sau hơn 3 tháng xoá bỏ. Ảnh: QT. 

Các tổ chức và cá nhân tham gia trong lĩnh vực này (khai thác và kinh doanh cát) trên địa bàn Quảng Ngãi, chỉ được tiếp tục kinh doanh sau khi được cơ quan chức năng thẩm định, công bố giá. Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp các sở, ngành, đơn vị đăng tải danh sách các tổ chức, cá nhân thuộc diện phải kê khai giá trên trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng. Đồng thời, yêu cầu tổ chức, cá nhân thực hiện kê khai giá đối với cát làm vật liệu xây dựng theo quy định.

Các tổ chức, cá nhân thuộc diện phải kê khai giá thực hiện kê khai giá, gửi về sở Xây dựng, Sở Tài chính và các cơ quan liên quan trước khi thực hiện bán cát làm vật liệu xây dựng ra thị trường. Niêm yết và thực hiện đúng mức giá đã kê khai trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh; giải trình mức giá đã kê khai theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. 

Trước đó, tại Quảng Ngãi, cát xây dựng nằm trong danh mục phải kê khai giá. Thế nhưng vào tháng 9/2023, tỉnh Quảng Ngãi ra thông báo về việc đưa cát xây dựng ra khỏi diện này. Đến cuối tháng 12/2023, chưa đầy 3 tháng sau Quảng Ngãi lại ban hành thông báo của Chủ tịch UBND tỉnh gửi các Sở, ngành liên quan đến kinh doanh cát xây dựng trên địa bàn.

Các tổ chức và cá nhân tham gia trong lĩnh vực khai thác và kinh doanh cát trên địa bàn Quảng Ngãi, chỉ được tiếp tục kinh doanh sau khi được cơ quan chức năng thẩm định, công bố giá. Năm 2021, cát xây dựng bán ra thị trường ở Quảng Ngãi chỉ ở mức hơn 100.000 đồng/m3 thì hiện nay, giá lại lên ở mức chót vót, từ 400 – 500.000 đồng/m3, thậm chí cao hơn.

Liên quan đến cát xây dựng, đến nay, sở TN&MT tỉnh Quảng Ngãi đã cấp phép khai thác cho số mỏ cát đã thực hiện đấu giá (trong giai đoạn từ năm 2021 – 2022) trên địa bàn. Theo đó, có 6 mỏ cát đã được đấu giá trúng tại các huyện Ba Tơ, Sơn Hà, Tư Nghĩa, Nghĩa Hành và TP Quảng Ngãi. Cụ thể, tại huyện Ba Tơ có 2 mỏ, gồm Tân Long Trung và mỏ thôn Bắc Lân, xã Ba Động Tại Sơn Hà có 1 mỏ, đó là mỏ CS6, xã Sơn Bao huyện Nghĩa Hành có 1 mỏ tại thôn Vạn Xuân 2, xã Hành Thiện huyện Tư Nghĩa có 1 mỏ tại thôn An Tráng, xã Nghĩa Thắng, Mỏ còn lại, cũng là mỏ cát “khủng” nhất nằm trên địa bàn 2 xã Tịnh An – Nghĩa Dũng, TP Quảng Ngãi, có diện tích 53,4ha, với tổng trữ lượng khoảng 2 triệu m3, gồm cát xây dựng và san lấp. 

UBND tỉnh yêu cầu các tổ chức, cá nhân thực hiện kê khai giá đối với cát làm vật liệu xây dựng theo quy định. 

Về vấn đề cung ứng cát phục vụ công trình, dự án đầu tư công của tỉnh, UBND tỉnh Quảng Ngãi cho biết việc xác định các mỏ cát phục vụ công trình quan trọng của tỉnh sẽ triển khai ngay từ khi xây dựng dự án. Mục đích là tránh tình trạng bị động trong cung ứng cát, không để việc thi công chậm trễ vì thiếu cát. Điều này còn góp phần xóa tình trạng khan hiếm, đẩy giá cát lên cao đột biến. 

Trước đó, giai đoạn 2021 - 2022, toàn tỉnh dự kiến tiêu thụ khoảng 1,5 triệu mét khối/năm, song thực tế chỉ được cho phép khai thác 250 nghìn mét khối/năm, còn thiếu hơn 1,2 triệu mét khối/năm. Từ năm 2023 - 2025, Sở Xây dựng dự báo nhu cầu cát xây dựng sẽ tăng lên, dao động ở mức 1,7 - 2 triệu mét khối/năm. Hiện nay, các chủ mỏ khai thác đều vượt công suất nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường.

Từ đó dẫn đến tình trạng khai thác cát lậu, khai thác sai giấy phép diễn ra triền miên và mặc dù có ngăn chặn nhưng vẫn chưa có điểm dừng. Giá cát xây dựng cứ vào mùa cao điểm, đặc biệt những tháng cuối năm lại biến động tăng cao. Để ổn định thị trường cát xây dựng, giải pháp là đưa vào đấu giá kịp thời các mỏ cát nằm trong kế hoạch. Ngoài đấu giá các mỏ trên sông Trà Khúc, các địa phương cần khảo sát, đề xuất đấu giá các mỏ cát tại địa bàn để tăng nguồn cung cho thị trường. 

Hồng Nhung