Chú trọng bảo vệ môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản

TMO - Thời gian qua, bên cạnh việc triển khai các giải pháp nhằm khai thác hiệu quả nguồn lợi khoáng sản, tỉnh Quảng Bình cũng đồng thời đẩy mạnh công tác bảo vệ môi trường trong khai thác và chế biến khoáng sản, qua đó hạn chế những tác động tới môi trường trong phát triển kinh tế-xã hội.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, hoạt  động khai thác khoáng sản ngày càng phát triển thì nhu cầu quản lý môi trường ngày càng cần thiết. Mức độ hủy hoại môi trường xuất hiện trong khai thác khoáng sản đến từ nhiều nguyên nhân: công suất khai thác, mật độ điểm khai thác tập trung, công nghệ khai thác, chế biến không hoặc áp dụng không triệt để các biện pháp bảo vệ môi trường...

Bên cạnh đó, phần lớn các cơ sở, đơn vị khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Bình chủ yếu là khai thác thô và ít sơ chế, công nghệ sử dụng còn thô sơ. Các cơ sở, đơn vị tập trung đầu tư chủ yếu vào các loại khoáng sản như: Nguyên liệu xây dựng thông thường (đá, cát); Nguyên liệu sản xuất xi măng (đá vôi, đá sét...); nguyên liệu sản xuất gạch ngói, gốm sứ (đất sét)...

Hoạt động khai thác khoáng sản ảnh hưởng đến chất lượng môi trường được thể hiện qua hiện tượng xói mòn, sụt đất, suy giảm đa dạng sinh học, ô nhiễm đất, nước ngầm và nước mặt do khói, bụi, hóa chất từ hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản. Trong một số trường hợp bên cạnh việc hủy hoại môi trường, ô nhiễm hóa chất còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân, suy thoái nguồn đất...

Bên cạnh đó, cảnh quan bị thay đổi nghiêm trọng do khai thác than lộ thiên hoặc than dải, trong đó khai thác lộ thiên sẽ phá hủy toàn bộ hệ thực vật, ô nhiễm không khí. Ngoài ra, khai thác mỏ lộ thiên còn ảnh hưởng đến thủy văn của khu vực, chất lượng nước sông, suối có thể bị giảm do các hóa chất sử dụng trong quá trình khai thác, chế biến. Chất thải mỏ có thể thải trầm tích xuống sông, suối... Việc khai thác cát, sỏi lòng sông nếu không được quản lý, thiếu quy hoạch sẽ làm đục nước sông, thay đổi địa hình lòng sông và dòng chảy, cản trở thuyền bè qua lại và gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông đường thủy, sạt lở bờ sông, nhất là ở sông Gianh và sông Dinh.

UBND tỉnh chỉ đạo các Sở, ngành, địa phương, đơn vị cần siết chặt công tác bảo vệ môi trường trong khai thác, chế biến khoáng sản. 

Trong quy hoạch khoáng sản, để đáp ứng nhu cầu sử dụng phải xác định được nhu cầu thực tế để cân đối quy hoạch, đáp ứng nguồn cung, không để thiếu nguồn cung làm đẩy giá vật liệu xây dựng, tạo áp lực cho các công trình dự án và gia tăng nạn khai thác trái phép, Sở đã tham mưu UBND tỉnh lập quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng (VLXD) thông thường giai đoạn giai đoạn 2016 - 2020, tầm nhìn đến năm 2025. Tổng số mỏ khoáng sản đưa vào quy hoạch là 184 mỏ, tổng diện tích hơn 2.000ha, trong đó 59 mỏ khoáng sản đá làm VLXD thông thường; 23 mỏ khoáng sản sét gạch ngói; 54 mỏ khoáng sản cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường; 48 mỏ khoáng sản đất làm vật liệu san lấp. 

Sở Tài nguyên và Môi trường đã hoàn thành việc lập Bản đồ phương án bảo vệ, khai thác, sử dụng, tài nguyên trên địa bàn tỉnh và bàn giao cho Sở Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp, đưa vào quy hoạch tỉnh, kết quả đã khoanh định được 281 điểm 232 mỏ khoáng sản làm VLXD thông thường của 4 loại khoáng sản với tổng diện tích  hơn 2.000ha, trữ lượng hơn 900 triệu m3. Khoáng sản sét gạch, ngói: Khoanh định 23 điểm mỏ; Khoáng sản đất san lấp: Khoanh định 73 điểm mỏ; tổng trữ lượng, tài nguyên dự báo khoảng hơn 50 triệu m3; Khoáng sản cát xây dựng: Khoanh định 80 điểm mỏ.   

Hoạt động khai thác cát sỏi trên địa bàn tỉnh được siết chặt quản lý nhằm hạn chế tác động đến dòng chảy, chất lượng không khí, nước mặt. 

Hiện nay, tổng số giấy phép còn hiệu lực khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh là 121 giấy phép, để đảm bảo hoạt động khai thác nguồn tài nguyên này không ảnh hưởng đến chất lượng môi trường, UBND tỉnh nhấn mạnh đến việc triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường như: Xây dựng quy hoạch tổng thể, khoanh vùng khu vực khai thác trên từng địa phương, từ đó xây dựng kế hoạch, quy hoạch khai thác khoáng sản hợp lý trên cơ sở bền vững, hài hòa giữa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ môi trường. Tiếp tục đầu tư điều tra, thống kê diện rộng đặc biệt là các mỏ gần hết thời hạn khai thác, các khu vực có nguy cơ bị ô nhiễm hoặc các khu vực dự kiến bố trí quy hoạch đô thị.

Xây dựng các văn bản hướng dẫn, thi hành pháp luật trong lĩnh vực khoáng sản và bảo vệ môi trường xuống từng địa phương. Tăng cường năng lực quản lý môi trường cho cán bộ của phòng quản lý môi trường, thanh tra môi trường ở cấp địa phương, đầu tư thiết bị máy móc đo kiểm tra môi trường đảm bảo chính xác cao để giám sát chất lượng môi trường đất, không khí, nước...

Các cơ sở khai thác phải áp dụng công nghệ tiên tiến, phù hợp nhằm giảm thiểu tác động xấu đến môi trường, phương tiện vận chuyển khoáng sản phải được che đậy, chở đúng trọng tải, sử dụng đúng nhiên liệu với thiết kế của động cơ và chấp hành nghiêm chỉnh các quy định liên quan nhằm hạn chế rơi vãi đọc đường; thường xuyên phun ẩm về vệ sinh để tránh gây ô nhiễm bụi; trồng cây xanh xung quanh để hạn chế phát tán khói bụi; thu gom, xử lý chất thải rắn theo Báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cam kết bảo vệ môi trường đã được phê duyệt.

Mỗi đơn vị được cấp phép phải áp dụng đúng nguyên tắc khai thác đến đâu hết đến đó. Sau khi khai thác xong hoặc tạm dừng khai thác, các cơ sở sẽ thực hiện theo đúng quy chế đóng cửa mỏ nhằm bảo quản công trình, bảo vệ tài nguyên khoáng sản, đồng thời phục hồi môi trường ở khu vực đã khai thác theo phương án cải tạo môi trường đã được phê duyệt.

Lê Đức