Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thân thiện môi trường

TMO - Năm 2022, Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI) lần đầu tiên được triển khai điều tra và công bố với kỳ vọng thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thân thiện môi trường, đảm bảo phát triển bền vững tại Việt Nam.

Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI) là bộ chỉ số đánh giá và xếp hạng địa phương thân thiện với môi trường dưới góc nhìn từ thực tiễn kinh doanh như mức độ ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường của các doanh nghiệp tại địa phương, trình độ quản trị và ứng xử với môi trường của doanh nghiệp, mức độ quan tâm, sẵn sàng đầu tư về vấn đề môi trường của chính quyền địa phương và nhiều vấn đề môi trường quan trọng khác. 

Chỉ số PGI được tích hợp trong báo cáo điều tra Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI). Chỉ số Xanh được xây dựng nhằm cung cấp thông tin đầu tư vào phục vụ cho công tác hoạch định chính sách ở cả cấp trung ương và địa phương nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực việc biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường đối với hoạt động sản xuất kinh doanh và tính bền vững của doanh nghiệp.

Để đo lường được chính sách phát triển hệ sinh thái kinh doanh thân thiện với môi trường cấp tỉnh tại Việt Nam 4 nhóm nội dung của bộ chỉ số PGI bao gồm: Giảm thiểu tác hại của thiên tai và biến đổi khí hậu đối với hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua việc cung cấp cơ sở hạ tầng và dịch vụ công hiệu quả của chính quyền cấp tỉnh; giảm thiểu các tác hại môi trường do các doanh nghiệp gây ra thông qua việc nâng cao thực thi các tiêu chuẩn môi trường tối thiểu; tối đa hóa lợi ích môi trường từ các hoạt động quan trọng của chính quyền địa phương, bao gồm hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước cấp tỉnh và các hoạt động đầu tư và chi tiêu công khác; tối đa hóa lợi ích môi trường từ các doanh nghiệp thông qua các chính sách ưu đãi và dịch vụ hỗ trợ hiệu quả của chính quyền tỉnh.

Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI) được kỳ vọng thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thân thiện môi trường, đảm bảo phát triển bền vững tại Việt Nam (Ảnh minh họa). 

Tương tự như cách tiếp cận của PCI, Chỉ số PGI tập hợp cảm nhận của doanh nghiệp và truyền tải tiếng nói của cả cộng đồng doanh nghiệp về chất lượng quản trị môi trường tới chính quyền các cấp. Một địa phương được coi là có chất lượng quản trị môi trường tốt khi có những nỗ lực phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu (chỉ số thành phần 1) thực thi các quy định và có các biện pháp hợp lý để đảm bảo việc tuân thủ các quy định pháp luật về môi trường mà không tạo thêm gánh nặng quá lớn cho doanh nghiệp (chỉ số thành phần 2) hướng dẫn, phổ biến đầy đủ về các thực hành xanh và chú trọng mua sắm xanh (chỉ số thành phần 3) và cuối cùng, khuyến khích “xanh hóa” mô hình sản xuất kinh doanh thông qua các chính sách và chương trình hỗ trợ cụ thể (chỉ số thành phần 4).

Theo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Việt Nam xếp hạng 141 trong số 180 quốc gia về chất lượng không khí và bảo vệ đa dạng sinh học. Công nghiệp nặng, xây dựng và giao thông vận tải là nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm không khí, gây thiệt hại khoảng 4,45-5,64% GDP cho Việt Nam. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) dự báo, nếu Việt Nam duy trì cơ cấu năng lượng phát thải carbon cao như hiện nay thì đến năm 2050 lượng phát thải của các ngành này sẽ chiếm tới 86% tổng lượng phát thải ròng của Việt Nam.

Thời gian qua, Chính phủ hết sức quan tâm đến việc phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường. Tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu trong khuôn khổ COP26 tại Vương quốc Anh vào cuối năm 2021, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã công bố những cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu. 

Thủ tướng khẳng định, mặc dù là nước đang phát triển, mới chỉ bắt đầu tiến hành công nghiệp hóa trong hơn 3 thập kỷ qua, nhưng là nước có lợi thế về năng lượng tái tạo, Việt Nam sẽ xây dựng và triển khai các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính mạnh mẽ bằng nguồn lực của mình, cùng với sự hợp tác và hỗ trợ về tài chính, chuyển giao công nghệ của cộng đồng quốc tế, nhất là các nước phát triển, trong đó có thực hiện các cơ chế theo Thỏa thuận Paris, để đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Việt Nam đang ở trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi xanh, do đó chỉ số PGI 2022 có thể được coi là một bộ chỉ tiêu cho phép đánh giá, đo lường và so sánh những bước tiến chính sách ở cả bốn khía cạnh của quản trị môi trường và chỉ số tổng thể. Chỉ số Xanh sẽ góp phần đẩy mạnh tiến trình phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam và thúc đẩy nỗ lực của Việt Nam nhằm đạt được các cam kết đã đưa ra tại COP26.

Kết quả khảo sát PGI năm 2022 cho thấy chất lượng môi trường của các địa phương cần được quan tâm cải thiện hơn, hơn một nửa số doanh nghiệp trên toàn quốc đánh giá chất lượng môi trường tại địa phương là tốt hoặc rất tốt. Tuy nhiên, 30% doanh nghiệp cho biết địa phương nơi họ hoạt động là “không ô nhiễm” hoặc chỉ “hơi ô nhiễm”. 37% doanh nghiệp cho biết không bị ảnh hưởng gì bởi ô nhiễm. Đáng lưu ý, 58% doanh nghiệp quan sát thấy hiện tượng doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường là phổ biến tại địa phương.

Qua thực tế hoạt động, các doanh nghiệp cho rằng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực quản lý môi trường cần được nâng cao. Chính quyền các địa phương cần triển khai mạnh mẽ, hiệu quả hơn công tác hướng dẫn, phổ biến các nội dung liên quan đến quy định pháp luật môi trường và các biện pháp bảo vệ môi trường cho các doanh nghiệp. Ngoài ra, theo các doanh nghiệp, mức độ tiếp cận của doanh nghiệp với các chương trình khuyến khích, hỗ trợ thực hành xanh còn khá hạn chế ở hầu hết các địa phương. Báo cáo PCI đã đưa ra kết quả Chỉ số PGI thử nghiệm, trong đó tỉnh Trà Vinh đứng đầu với 17,67 điểm, tiếp đến là Lạng Sơn, Bắc Ninh, Quảng Ninh và Đà Nẵng.

Việc xây dựng và công bố Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI) được kỳ vọng là động lực thúc đẩy chính quyền các tỉnh, thành phố quan tâm hơn tới phát triển kinh tế gắn với việc bảo vệ môi trường, cung cấp thông tin kịp thời hỗ trợ chính quyền tỉnh, thành phố trong hoạch định chính sách thu hút đầu tư gắn với phát triển bền vững, thúc đẩy hệ sinh thái kinh doanh thân thiện với môi trường, định hướng các nhà đầu tư có ý thức bảo vệ môi trường, thúc đẩy nhiều dự án xanh hơn, thân thiện với môi trường hơn tại Việt Nam.

Minh Hương