Anh: Nông dân thua lỗ do giá sữa bò giảm sâu

TMO - Giá sữa tại Anh đang lao dốc mạnh, đẩy hàng nghìn hộ chăn nuôi bò sữa vào tình trạng thua lỗ nặng. Chi phí sản xuất leo thang trong khi đầu ra sụt giảm khiến nhiều nông dân đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng lớn.

Nguyên nhân chính của cuộc khủng hoảng giá sữa xuất phát từ tình trạng dư cung trên thị trường toàn cầu. Sản lượng sữa tại Mỹ và New Zealand tăng mạnh, trong khi nhu cầu từ các thị trường lớn như Trung Quốc không ghi nhận đà phục hồi rõ rệt.

Riêng tại Anh, sản lượng sữa trong ba tháng cuối năm 2025 cao hơn hơn 7% so với mức trung bình 5 năm, theo số liệu của Cơ quan Phát triển Nông nghiệp và Làm vườn Anh (AHDB). Một phần nguyên nhân khác bắt nguồn từ điều kiện thời tiết bất lợi đầu năm 2025.

Hạn hán làm suy giảm nguồn cỏ tự nhiên, buộc nông dân phải mua thêm thức ăn chăn nuôi. Khi giá thức ăn còn ở mức thấp, đàn bò được nuôi dưỡng đầy đủ, cho sản lượng sữa cao kỷ lục, vượt khả năng tiếp nhận của các nhà máy chế biến. Trong bối cảnh đó, nhiều trang trại ghi nhận tình trạng sữa tồn đọng, thậm chí phải đổ bỏ. Ở chiều ngược lại, giá bán lẻ sữa tại các siêu thị lớn vẫn duy trì ở mức cao.

Thời tiết bất lợi, nguồn thức ăn khan hiếm... khiến người nuôi bò sữa ở Anh gặp nhiều khó khăn. (Ảnh minh hoạ). 

Trong khi đó, nông dân gần như không có quyền thương lượng giá do phụ thuộc vào các nhà chế biến địa phương. Đến nay, chỉ một bộ phận nhỏ được hưởng lợi từ các hợp đồng thu mua dựa trên chi phí sản xuất, còn phần lớn buộc phải bán sữa dưới giá thành.

Khó khăn của ngành bò sữa Anh tiếp tục chồng chất khi nông dân phải gánh thêm chi phí phân bón, nhiên liệu, tình trạng thiếu lao động kéo dài sau Brexit và đại dịch, cùng những lo ngại xoay quanh chính sách thuế mới áp dụng với tài sản nông nghiệp.

Theo AHDB, gần 20% nông dân chăn nuôi bò sữa tại Anh đã rời bỏ ngành kể từ năm 2019. Các chuyên gia cảnh báo, nếu giá sữa tiếp tục lao dốc như hiện nay, làn sóng rời bỏ ngành sẽ còn lan rộng, đe dọa tính bền vững của ngành bò sữa Anh. Trong khi đó, người tiêu dùng khó sớm được hưởng lợi từ giá giảm, do độ trễ từ trang trại đến kệ hàng có thể kéo dài nhiều tháng.

Tại vùng Vale of York (Anh), ông Paul Tompkins, nông dân thế hệ thứ ba, chủ trang trại chăn nuôi rộng 234 ha với đàn 500 con bò Holstein  cho biết, mỗi ngày phải gánh khoản lỗ khoảng 1.800 bảng Anh do giá sữa thấp. Ông chỉ ra chi phí sản xuất sữa hiện vào khoảng 40 xu Anh/lít, trong khi doanh nghiệp chế biến chỉ trả 29 xu/lít, khiến việc duy trì hoạt động trở nên vô cùng khó khăn dù quy trình đã được tối ưu hóa.

Thực trạng này cũng được ghi nhận ở nhiều hộ chăn nuôi ngành bò sữa khác tại Anh. Ông Tompkins, đồng thời giữ cương vị Chủ tịch hội đồng bò sữa của Liên đoàn Nông dân Quốc gia Anh (NFU), khẳng định chi phí sản xuất của trang trại đúng bằng mức trung bình toàn quốc. Theo đó, ông cảnh báo, nếu giá sữa không cải thiện, nhiều trang trại sẽ đối mặt với khoản lỗ lên tới hàng trăm nghìn bảng mỗi năm.

Minh Phúc