Bảo tồn vùng đất ngập nước khu vực đồng bằng sông Cửu Long

TMO – Cả nước hiện có khoảng gần 12 triệu ha đất ngập nước, chưa kể diện tích sông, suối ngập nước theo mùa, điểm nước nóng, nước khoáng, chiếm khoảng 37% tổng diện tích đất tự nhiên.

Khu vực đồng bằng sông Cửu Long hiện có 4 khu đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, đó là Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau (tỉnh Cà Mau), Vườn Quốc gia U Minh Thượng (Kiên Giang), Khu Bảo tồn đất ngập nước Láng Sen (Long An) và Vườn Quốc gia Tràm Chim (Đồng Tháp).

Vườn Quốc gia Tràm Chim ở huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp có diện tích khoảng 7.300 ha, nơi có hệ sinh thái đa dạng và được xem là Đồng Tháp Mười thu nhỏ với đầy đủ hệ sinh thái của một vùng đất ngập nước. Vườn Quốc gia Tràm Chim ghi nhận khoảng 130 loài thực vật, hình thành theo các kiểu quần xã đặc trưng như: quần xã sen, súng, súng, lúa ma (lúa trời), cỏ ống, năng ống. Vườn Quốc gia Tràm Chim cũng là nơi cư trú của trên 250 loài chim nước, nhiều loài cá nước ngọt. Trong đó, nhiều loài chim quý, hiếm như te vàng, bồ nông, già đẫy và đặc biệt là sếu đầu đỏ - loài có tên trong Sách Đỏ thế giới, cần được bảo vệ vì có nguy cơ tuyệt chủng.

Khu bảo tồn vùng đất ngập nước Láng Sen (Long An)

Trong khi đó, Khu Bảo tồn đất ngập nước Láng Sen ở huyện Tân Hưng, tỉnh Long An cũng là một trong những điển hình về hệ sinh thái vùng đất ngập nước Đồng Tháp Mười với đồng cỏ ngập nước theo mùa. Nơi đây có khoảng trên 150 loài thực vật, nhiều loài động vật có xương sống, trong đó một số loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam và thế giới. Vườn Quốc gia U Minh Thượng (huyện U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang) có diện tích trên 21.000 ha lại nổi bật với hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn, là nơi sinh sống của hàng trăm loài động vật hoang dã, gồm chim, thú, bò sát lưỡng cư, cá, côn trùng cùng nhiều loài thủy sinh vật khác nhau.

Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau, đồng thời Ban Thư ký Công ước Ramsar (Công ước về các vùng đất ngập nước) công nhận là khu Ramsar. Vườn có tổng diện tích tự nhiên khoảng trên 41.860 ha, trong đó phần đất liền chiếm hơn 15.260 ha và phần trên biển là 26.600 ha, vị trí ba mặt giáp biển, nơi giao thoa giữa biển Đông và biển Tây, chịu ảnh hưởng của hai chế độ thủy triều, gồm bán nhật triều biển Đông và nhật triều biển Tây.

Theo giới chuyên gia về đa dạng sinh học, hệ sinh thái rừng ngập mặn ở Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau có tính đa dạng sinh học cao, quần thể thực vật gồm rừng tái sinh tự nhiên hỗn giao giữa cây đước, vẹt... Vườn có nhiều loài động vật, đơn cử như, động vật lớp chim được ghi nhận tới trên 100 loài, lớp thú có 28 loài và trên 40 loài thuộc lớp lưỡng cư bò sát, 39 loài cá. Tại vườn, nhiều loài động vật nguy cấp quý hiếm, có tên trong Sách Đỏ Việt Nam và thế giới được ghi nhận như: Khỉ đuôi dài, cà khu, bồ nông chân xám, cốc đế, choắt chân màng lớn, giang sen, hạc cổ trắng.

Vườn Quốc gia U Minh Thượng (Kiên Giang)

Các chuyên gia cho rằng, các địa phương cần chú trọng đến việc bảo tồn, phát huy tính đa dạng sinh học của các vùng đất ngập nước theo đặc trưng của vùng. Tích cực thực hiện bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước, bảo tồn nguồn gen sinh vật, đặc biệt là các loài quý hiếm như sếu đầu đỏ, ngan cánh trắng… Công tác tuyên truyền về bảo tồn đa dạng sinh học được lồng ghép với tuyên truyền bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, tạo sự đồng thuận lớn trong cộng đồng dân cư ở các khu vực vùng đệm của vườn quốc gia.

Ngoài ra, cần phối hợp với các chuyên gia trong nước và quốc tế thực hiện dự án về quản lý môi trường hệ sinh thái gắn với công nghệ, sử dụng trạm quan trắc dữ liệu môi trường tự thiết kế để đo đạc các tham số như mực nước, ô xy hòa tan, độ đục của nước, nhiệt độ. Từ đó, giúp các nhà quản lý nắm được chỉ số quan trọng để có giải pháp góp phần bảo vệ, phát triển hệ sinh thái của vườn quốc gia.

Mạnh Kha